Danıştay 2024/1551 E. 2025/298 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/1551 Karar No : 2025/298

TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI): ... Sağlık Hizmetleri AŞ VEKİLİ: Av. ... II- (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ: Av. ...

DİĞER DAVALI : ...Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Davacı ve davalı idarelerden Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/01/2024 tarih ve E:2023/11522, K:2024/404 sayılı kararının aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı Şirket adına Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen ...tarih ve ... cilt, ... sayfa numaralı toplam 23.094,62-TL tutarlı ödeme emrinin tıbbi atık bertaraf ücretine ilişkin 22.119,45-TL'lik kısmı ile tıbbi atık bertaraf ücretinin dayanağı olan 25/01/2017 tarih ve 29959 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nin, "Atık bertarafında mali yükümlülük" başlıklı 24. maddesinin 1. ve 2. fıkrasının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/01/2024 tarih ve E:2023/11522, K:2024/404 sayılı kararıyla; Davacının, Anayasa'ya aykırılık iddiaları ile davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 1. fıkrası yönünden; Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmelerin atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle yükümlü oldukları, kirlenme ve bozulmanın önlenmesi, sınırlandırılması, giderilmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için yapılan harcamaların kirleten veya bozulmaya neden olan tarafından karşılanacağı, kirletenin kirlenmeyi veya bozulmayı durdurmak, gidermek veya azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamaların 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil edileceği, Bu kapsamda, oluşumundan bertarafına kadar; çevreye ve insan sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesinin önlenmesi, çevreye ve insan sağlığına zarar vermeden kaynağında ayrı olarak toplanması, sağlık kuruluşu içinde taşınması, geçici depolanması, tıbbi atık işleme tesisine taşınması ve bertaraf edilmesi öngörülen tıbbi atıkları üreten sağlık kuruluşlarının, atıkların toplanması, taşınması, sterilizasyonu ve bertarafı için gereken harcamaları, bertaraf edene ödemekle yükümlü oldukları, ücretin ödenmemesinin tıbbi atıkların bertarafı için bir engel oluşturmayacağı, bertaraf ücretinin ödenmemesi durumunda, bu bedelin 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre sağlık kuruluşlarından tahsil edileceğine ilişkin düzenlemenin mevzuata uygun olduğu, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 2. fıkrası yönünden; Çevrenin korunması, bozulmasının önlenmesi ve kirliliğin giderilmesi alanlarındaki her türlü faaliyette, bakanlık ve yerel yönetimlerin, gerekli hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapacağı; çevrenin korunması ve iyileştirilmesi, kirliliğin önlenmesi amacıyla, bakanlıkların mevzuatlarında belirlenen esaslar çerçevesinde gerekli kararları alma yetkisinin, her ilde valinin veya valinin görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanan mahalli çevre kurullarına ait olduğu; bu kurulların içinde Sağlık Bakanlığının da bulunduğu birden fazla bakanlığın imza yetkisini haiz il temsilcilerinin katılmıyla toplanabileceği; öte yandan, başkan tarafından gerekli görülmesi halinde, görüş ve önerilerini almak üzere, ilgili kamu kurum ve kuruluşu, bilimsel kuruluş, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, özel sektör ve gönüllü kuruluş temsilcileri ile uzman kişilerin de oy hakkı olmaksızın mahalli çevre kurulu toplantılarına katılabileceği, Bu itibarla, mahalli çevre kurullarında tıbbi atık bertaraf ücreti belirlenirken, tıbbi atık üreticilerinin, Sağlık Bakanlığının imza yetkisini haiz il temsilcisi vasıtasıyla kurulda temsil edildiği gibi, başkanca gerekli görülen hallerde, tıbbi atık üreticisi olan özel sektör temsilcilerinin de ayrıca kurula katılımının mümkün olduğu; dolayısıyla, dava konusu düzenlemenin, tıbbi atık üreticilerinin, buna ilişkin bertaraf ücretleri belirlenirken mahalli çevre kurullarında temsil edilmesinin önünde bir engel oluşturmadığı ve anılan düzenlemede üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı, Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... cilt, ... sayfa numaralı ödeme emrinin tıbbi atık bertaraf ücretine ilişkin kısmı yönünden; Davacı Şirket adına 24/09/2019 tarihinde düzenlenen ödeme emrinin, davacıya 04/10/2019 tarihinde tebliğ edildiği, ödeme emrinin içeriğinde 2013 yılına ait olan ve vade tarihi 10/03/2013 ile 18/09/2013 tarihleri arasında değişen 7 taksit halinde tıbbi atık bertaraf ücretinin bulunduğu, 6183 sayılı Kanun'un 102. maddesindeki düzenlemeye göre vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başı olan 01/01/2014 tarihinden, 31/12/2018 tarihine kadar olan 5 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde tahsilinin sağlanamadığı ve zamanaşımını kesen bir işlemin de yapılmadığı, bu durumda, ödeme emrinin içeriğindeki amme alacakları zamanaşımına uğradığından, davacı şirketin ödenmeyen borçları için düzenlenmiş olan dava konusu ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı, Gerekçeleriyle ... tarih ve ... cilt, ... sayfa numaralı ödeme emrinin tıbbi atık bertaraf ücretine ilişkin kısmının iptaline, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nin "Atık bertarafında mali yükümlülük" başlıklı 24. maddesinin 1. ve 2. fıkrası yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Anayasa'nın 73. maddesinin 3. fıkrası gereği vergi, resim, harç vb. mali yükümlülüklerin kanunla konulabileceği, bir mali yükümlülük niteliğinde olan tıbbi atık bertaraf ücretinin düzenlendiği dava konusu Yönetmelik maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu, sağlık kuruluşu bünyesinde oluşan atıkların potansiyel olarak çevreye zararlı olsalar dahi hava, toprak, suya bırakılmadığında herhangi bir kirlenmeden bahsedilemeyeceğinden ilgili sağlık kuruluşunun da kirleten olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı, Daire kararının redde ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idarelerden Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, tıbbi atık bertaraf ücretinin harç ve vergi niteliğinde olmadığı, ücret niteliğinde olduğu, davacının dava dilekçesinde ödeme emrine ilişkin iddialar içerisinde zaman aşımının bulunmadığı, bu nedenle mahkeme tarafından resen dikkate alınamayacağı, Daire kararının iptale ilişkjin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, Daire kararının ödeme emrine ilişkin kısmının onanması gerektiği belirtilerek, davalı idarelerden Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığının temyiz istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı idarelerden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Daire kararının redde ilişkin kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır. Davalı idarelerden Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının ve davalı idarelerden Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığının temyiz istemlerinin reddine, 2. ...tarih ve ... cilt, ... sayfa numaralı ödeme emrinin tıbbi atık bertaraf ücretine ilişkin kısmının iptali, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nin "Atık bertarafında mali yükümlülük" başlıklı 24. maddesinin 1. ve 2. fıkrası yönünden davanın reddi yolundaki Danıştay Dördüncü Dairesinin temyize konu 18/01/2024 tarih ve E:2023/11522, K:2024/404 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 10/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, özel hastane işleticisi olan davacı şirket adına 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ait çevre temizlik vergisi ile 2013 yılına ait olan ve vade günü 10/03/2013 ile 18/09/2013 tarihleri arasında değişen 7 taksit halinde tıbbi atık bertaraf ücretine ilişkin ... tarih ve ... cilt, ... sayfa numaralı ödeme emrinin düzenlenerek 04/10/2019 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine, anılan ödeme emrinin tıbbi atık bertaraf ücretine ilişkin kısmı ile dayanağı olduğu ileri sürülen Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nin "Atık bertarafında mali yükümlülük" başlıklı 24. maddesinin 1. ve 2. fıkrasının iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır. 25/01/2017 tarih ve 29959 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nin "Atık bertarafında mali yükümlülük" başlıklı 24. maddesinin dava konusu 1. fıkrasında; "Sağlık kuruluşları, ürettikleri atıkların toplanması, taşınması, sterilizasyonu ve bertarafı için gereken harcamaları, bertaraf edene ödemekle yükümlüdürler. Ücretin ödenmemesi tıbbi atıkların bertarafı için bir engel oluşturmaz. Tıbbi atık bertaraf ücretinin ödenmemesi durumunda, bu bedel 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre sağlık kuruluşlarından tahsil edilir." kuralına, 2. fıkrasında ise; "Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmak şartıyla, toplama, taşıma, sterilizasyon ve bertaraf harcamalarına esas olacak tıbbi atık bertaraf ücreti, her yıl tıbbi atığın oluştuğu ilin mahalli çevre kurulu tarafından tespit ve ilan edilerek Bakanlığa bildirilir. Tıbbi atık bertaraf ücretinin tespitinde, oluşan atığın gideceği sterilizasyon ve/veya bertaraf tesisine taşıma mesafesi ile sterilizasyon ve/veya bertaraf maliyetleri göz önüne alınır." düzenlemesine yer verilmiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Ödeme zamanı ve önce ödeme" başlıklı 37. maddesinde; "Amme alacakları hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödenir. Hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür. Amme borçlusu isterse borcunu belli zamanlardan önce ödiyebilir." hükmü yer almıştır. Uyuşmazlıkta, davacı şirket adına tıbbi atık bertaraf ücretinin ödenmediği gerekçesiyle ... tarih ve ... cilt, ... sayfa numaralı ödeme emri düzenlenerek 04/10/2019 tarihinde tebliğ edilmiş ise de, dosyada tıbbi atık bertaraf ücretinin tahakkukuna ilişkin hiçbir bilgi ve belgenin yer almadığı anlaşılmıştır. Bu durumda, dava konusu ödeme emrinin içeriğini oluşturan tıbbi atık bertaraf ücretinin tahakkuk ettirilip ettirilmediğinin, ettirilmişse davacıya tebliğ edilip edilmediğinin ve bu işleme karşı dava açılıp açılmadığının davalı idarelerden Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığına ara karar ile sorularak, gelecek cevabın incelenmesinden sonra davanın esası hakkında karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.