Danıştay · Danıştay

Danıştay 2024/1024 E. 2026/45 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
Danıştay
Esas No
2024/1024
Karar No
2026/45
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/1024 Karar No : 2026/45

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Teknoloji Araştırma ve Geliştirme Anonim Şirketi VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı - ANKARA VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ... 2- S... Bakanlığı - ANKARA VEKİLİ : Av.... 3- ... Defterdarlığı - ... (...Vergi Dairesi Müdürlüğü) VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Üçüncü Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2023/3084, K:2024/4043 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 10/08/2016 tarih ve 29797 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği'nin "Ar-Ge, yenilik ve tasarım harcamalarının kapsamı" başlıklı 7. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendinin ilk cümlesinde yer alan "ve gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması kapsamında bulunan" ibaresi ile ikinci cümlesinde yer alan "ve Cumhurbaşkanınca belirlenen sınırlar dâhilinde gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilen" ibaresinin iptali ile 2020 yılına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen kurumlar vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk eden verginin ihtirazi kayda konu kısmının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır. Danıştay Üçüncü Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2023/3084, K:2024/4043 sayılı kararı: i. Usul yönünden: Uygulama işlemi ile düzenleyici işlemin iptali isteminin birlikte ve aynı dava dilekçesinde dava konusu edilmesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık teşkil etmeyeceği sonucuna varılmıştır. Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı savunmasında, Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği'nin idari davaya konu olabilecek genel düzenleyici işlem niteliğinde olmadığını iddia etmekte ise de dava konusu Yönetmelik'in 3. maddesinde 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (7) numaralı fıkrasından alınan yetkiyle Yönetmelik'in yayımlandığının belirtildiği, anılan Yönetmelik ile 5746 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin açıklamaların yapıldığı, ayrıca bu Yönetmelik'in Resmî Gazete'de yayımlandığı ve yurt çapında uygulandığı dikkate alındığında dava konusu Yönetmelik, Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi kapsamında görülmüştür. ii. Esas yönünden: Davacı tarafından, 2020 yılına ait kurumlar vergisi beyannamesi, yürütülen araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ilişkin olarak belirli düzenlemeler içeren, destek ve teşvikler öngören 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'un "İndirim, istisna, destek ve teşvik unsurları” başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince, Ar-Ge merkezi dışında geçen sürelere isabet eden personel ücret giderlerinin tamamının Ar-Ge harcaması olarak kurumlar vergisi indiriminde dikkate alınamadığı, ayrıca 2020 yılına ilişkin Ar-Ge harcama tutarının, sadece gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması kapsamında bulunan ücretler dikkate alındığında, 2019 yılı Ar-Ge harcama tutarının altında kalması sebebiyle, fiili durumda Ar-Ge harcamaları bir önceki yıla göre artış göstermesine rağmen, Cumhurbaşkanı Kararı'nda yer alan %50 oranındaki ilave kurumlar vergisi indiriminden faydalanılamadığı yolunda ihtirazi kayıtla verilmiştir. 5746 sayılı Kanun'la, Ar-Ge ve tasarım personeli ve nitelikli iş gücü istihdamının artırılmasını desteklemek ve teşvik etmek ve bu sayede Ar-Ge, yenilik ve tasarım yoluyla ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için teknolojik bilgi üretilmesini sağlamak amaçlanmıştır. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için, mükelleflere, Ar-Ge ve tasarım indirimi, gelir vergisi stopajı teşviki, sigorta primi desteği, damga vergisi istisnası, teknogirişim sermaye desteği gibi çeşitli indirim, istisna, destek ve teşvik unsurlarından yararlanma imkânı tanınmıştır. 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Ar-Ge harcamalarının tamamının Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre kurum kazancının ve Gelir Vergisi Kanunu'na göre ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılabileceği düzenlenmiş, Cumhurbaşkanınca belirlenen kriterleri haiz Ar-Ge merkezlerinde ayrıca o yıl yapılan Ar-Ge ve yenilik harcamalarının bir önceki yıla göre artışının yüzde ellisine kadarının da aynı esaslar dâhilinde indirim konusu yapılabileceği belirtilmiştir. 5746 sayılı Kanun ile verilen yetkiye dayanılarak 10/08/2016 tarih ve 29797 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği'nin "Ar-Ge, yenilik ve tasarım harcamalarının kapsamı" başlıklı 7. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde, personel giderlerinin, Ar-Ge, yenilik veya tasarım faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla çalıştırılan Ar-Ge veya tasarım personeliyle ilgili olarak tahakkuk ettirilen ve gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması kapsamında bulunan ücretler ile bu mahiyetteki giderler olduğu, Ar-Ge veya tasarım merkezleri alanı dışında geçirilen süreye isabet eden ve Cumhurbaşkanınca belirlenen sınırlar dâhilinde gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilen ücretlerin de Ar-Ge ve tasarım indirimine konu edileceği düzenlenmiştir. 5746 sayılı Kanun'da, Ar-Ge faaliyetinin kapsamı genel bir çerçevede ortaya konulmuş, ancak Ar-Ge harcamalarının kapsamına hangi harcamaların gireceği hususunda bir belirleme yapılmamıştır. Yönetmelik'in 7. maddesinde ise ilk madde ve malzeme giderleri, amortismanlar, personel giderleri, genel giderler, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler ile vergi, resim ve harçlar Ar-Ge harcamaları olarak belirtilmiştir. Görüleceği üzere, Ar-Ge faaliyetiyle bağlantısı olan harcamalar genel olarak indirim kapsamına alınmıştır. Yönetmelikte yer alan düzenlemeyle, Ar-Ge, yenilik veya tasarım faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla çalıştırılan Ar-Ge veya tasarım personeliyle ilgili olarak tahakkuk ettirilen ve gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması kapsamında bulunan ücretler ile bu mahiyetteki giderler ve Ar-Ge veya tasarım merkezleri alanı dışında geçirilen süreye isabet eden ve Cumhurbaşkanınca belirlenen sınırlar dâhilinde gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilen ücretlerin Ar-Ge ve tasarım indirimine konu edileceği belirtildiğinden ve davacı tarafından düzenlemede geçen ''gelir vergisi stopajı teşviki'' ibaresinin, Kanun'un öngördüğü indirim hakkının kapsamını daralttığı iddia edildiğinden uyuşmazlığın çözümü için gelir vergisi stopajı teşviki hakkında da ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir. 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan düzenlemeye göre, gelir vergisi stopajı teşvikiyle, Ar-Ge faaliyetinde bulunan işletmelerin personeli için hesaplanan gelir vergisi stopajının bir kısmı, terkin edilmek suretiyle işletmelerden tahsil edilmemektedir. Bu noktada, Ar-Ge personel ücretinin ne kadarlık kısmının Ar-Ge faaliyetine ve dolayısıyla Ar-Ge indirimine ilişkin olduğunun ortaya konulması, söz konusu uygulamanın, Ar-Ge faaliyetiyle bağlantısı olmaksızın haksız şekilde vergi matrahının aşındırılmasına engel olması bakımından önem arz etmektedir. Buna göre, Ar-Ge faaliyetinde çalışma süresinin tespiti bakımından örnek verilecek olursa, Ar-Ge merkezi çalışanı (A)'nın, bir ay içindeki 160 çalışma saatinin 80 saatinde Ar-Ge merkezinde kart okutulması suretiyle fiilen çalışmış olması durumunda, bu kişinin ücret gelirinin yarısı, stopaj teşviki kapsamına alınmaktadır. 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında ayrıca Ar-Ge merkezi personelinin fiilen Ar-Ge merkezi dışında geçirdiği bazı süreler için de gelir vergisi stopajı teşviki uygulanmaktadır. Bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 5746 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemelere göre, araştırma ve geliştirme faaliyetine ilişkin olan ve Ar-Ge merkezinde gerçekleştirilen fiili çalışmaların Ar-Ge harcaması kapsamında olduğu, Yönetmelik'te yer alan ''gelir vergisi stopajı teşviki'' ibaresi ile fiili olarak Ar-Ge merkezinde çalışılmamasına rağmen belirtilen teşvik kapsamına alınan çalışma sürelerinin Ar-Ge harcaması kapsamına alındığı, dolayısıyla sözü edilen ibareyle davacının iddia ettiği gibi personel ücretlerine ilişkin tutarın değil personellerin çalışma sürelerinin belirlendiği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, Ar-Ge merkezinde fiilen gerçekleştirilmeyen çalışma sürelerinin bir kısmı da gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında Ar-Ge harcaması kapsamına alınmıştır. Ayrıca pandemi önlemlerine ilişkin olarak ihdas edilen 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Süre uzatımı, toplantı erteleme ve uzaktan çalışma" başlıklı 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ğ) bendinde, Ar-Ge merkezlerindeki faaliyetlerin merkez dışında da yürütülmesine izin verme konusunda Sanayi ve Teknoloji Bakanı yetkili kılınmış olup pandemi sürecinin başından itibaren dışarıda geçen sürelerle ilgili olarak da çeşitli oranlar belirlenmiştir. Örneğin, 2021 yılının Nisan ve Mayıs aylarında bu oran %100, 2021 yılının Eylül ayında ise %50 olmuştur. Başka bir deyişle, pandemi süresince Ar-Ge merkezlerinde çalışan personelin, Ar-Ge merkezine gelmeden, Eylül ayı için çalışma süresinin %50'si stopaj teşviki kapsamında kabul edilmiştir. Buna göre, Ar-Ge faaliyetine ilişkin olsa dahi Ar-Ge merkezinde fiili çalışma gerçekleşmediğinden Ar-Ge harcaması kapsamına alınamayacak çalışma süreleri de bu kapsama alınarak pandeminin etkisi azaltılmaya çalışılmıştır. İdari yargı yerlerinin denetim yetkisi, kanunların idari makamlara bıraktığı yetkilerin kullanılmasının hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesiyle sınırlıdır. Bu itibarla, düzenlemelerin yukarıda belirtilen ilgili Kanun maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına verdiği hak ve yetki kapsamında uyulması gereken usul ve esasların belirlenmesine ilişkin olarak yapıldığı ve Kanun'dan alınan açık yetkiye dayandığı, dolayısıyla davacının fonksiyon gasbı bulunduğuna ilişkin iddiasının yerinde olmadığı, söz konusu yetkiye istinaden çıkarılan Yönetmelik'in ilgili düzenlemesinde yapılan belirlemenin, Kanun'un uygulama alanını sınırlamadığı gibi daha lehe düzenlemeler içerdiği, dolayısıyla üst hukuk normlarına aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, Ar-Ge indirimine konu edilecek personel harcamalarının, Ar-Ge merkezinde çalışan personelin Ar-Ge faaliyetiyle ilgili ücretlerinden oluştuğu, Ar-Ge faaliyetiyle ilgisi olmayan çalışma sürelerinin ise Ar-Ge harcaması olarak kurumlar vergisi indirimi kapsamında değerlendirilmesine hukuken imkân bulunmadığı, Yönetmelik'te yer alan ''gelir vergisi stopajı teşviki'' ibaresiyle de Ar-Ge faaliyetine ilişkin olmak koşuluyla Ar-Ge merkezinde fiili olarak geçirilmeyen bazı sürelerin kapsama alınmasının ise davacının lehine bir durum olduğu anlaşıldığından, 2020 yılına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen kurumlar vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk eden verginin ihtirazi kayda konu kısmında da hukuka aykırılık bulunmamaktadır. iii. Karar sonucu: Daire, bu gerekçeyle davayı reddetmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, herhangi bir sınırlama getirilmeksizin Ar-Ge harcamalarının tamamının kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabileceğinin öngörüldüğü, dava konusu Yönetmelik hükmüyle ise Ar-Ge indirimi konusu yapılabilecek personel giderlerinin, Ar-Ge personelinin yararlandığı gelir vergisi stopajı teşviki tutarıyla sınırlandırıldığı, başka bir ifadeyle, Ar-Ge merkezinde çalışan personele ödenen ücretin sadece gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında bulunan kısmının indirim konusu yapılmasının öngörüldüğü, böylece indirim hakkının kapsamının açık ve net bir şekilde daraltıldığı, dava konusu Yönetmelik hükmü ile 5746 sayılı Kanun'da yer almayan hususta yeni bir düzenleme getirildiği, bu durumun fonksiyon gasbı niteliğinde olduğu ve vergilerin kanuniliği ilkesine aykırılık teşkil ettiği, dava konusu işlemlerin, 5746 sayılı Kanun'un lafzına, amacına ve gerekçesine açıkça aykırı olduğu, dava konusu düzenleme nedeniyle Ar-Ge merkezi dışında geçen sürelere isabet eden personel ücret giderlerinin tamamının Ar-Ge indirimine konu edilemediği, bunun sonucu olarak ilave Ar-Ge indiriminden faydalanılamadığı, pandemi döneminde Ar-Ge personelinin mücbir sebepler ile getirilen yasaklar ve kısıtlamalar nedeniyle zorunlu olarak Ar-Ge merkezi dışında çalışmak durumunda kaldığı, ancak uzaktan çalışma sırasında fiilen Ar-Ge işinin yapılmaya devam edildiği, gelir vergisi stopajı teşviki, istisnalar dışında Ar-Ge merkezinde çalışma şartı içerdiğinden ve pandemi döneminde Ar-Ge personeli Ar-Ge merkezi dışında çalışmak zorunda kaldığından, gelir vergisi stopajı teşvikinden çok sınırlı bir oranda yararlanılabildiği, buna bağlı olarak dava konusu düzenleme nedeniyle Ar-Ge indiriminden de sınırlı olarak yararlanılabildiği, Ar-Ge personeline ödenen ücretler Ar-Ge harcaması olduğundan bu ücretlerin tamamının Ar-Ge indirimi kapsamında kurum kazancının tespitinde indirim olarak dikkate alınması gerektiği, Ar-Ge harcaması kapsamında olmayan giderlerin Ar-Ge teşvikinden yararlanmasını sağlamak gibi bir amaçlarının olmadığı, elbette bir giderin Ar-Ge harcaması sayılarak indirim teşvikinden faydalanabilmesi için Ar-Ge faaliyetiyle bağlantısı olması gerektiği, ihtirazi kayıtla beyanname verilmesi üzerine ihtirazi kayıt incelenmeksizin verginin tahakkuk ettirilmesinin, muamelelerin gerçek mahiyetinin araştırılması gerektiğini düzenleyen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesine ve mülkiyet hakkına aykırılık teşkil ettiği, ayrıca, anılan verginin tahakkuk ettirilmesinin, 5746 sayılı Kanun'da öngörülen teşviklerin hukuka aykırı şekilde uygulanmaması sonucu doğurması ve Ar-Ge yatırımlarına ayrılacak mali kaynağın azaltılmasına sebebiyet vermesi nedeniyle kamu yararına da aykırılık teşkil ettiği, temyize konu kararda iddialarının karşılanmadığı ve kararın gerekçesiz, çelişkili ve hukuka aykırı olduğu, kararda bariz takdir hatası bulunduğu, kararda kısmi zamanlı personele ilişkin olarak verilen örnekteki hesaplamada, hafta tatili ve yıllık izin gibi durumların gözardı edilmesi nedeniyle hatalar bulunduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Defterdarlık tarafından, 5746 sayılı Kanun'da, Ar-Ge faaliyetinin kapsamının genel bir çerçevede belirlendiği, anılan Kanun'un 4. fıkrasının (7) numaralı fıkrasında, Ar-Ge harcamalarının belirlenmesi konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına yetki verildiği, Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği'nde Ar-Ge harcamalarının kapsamının daraltılmadığı, aksine Ar-Ge faaliyetiyle bağı olan tüm harcamaların indirim kapsamına alındığı, davacının anılan Yönetmelik'in 7. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendinin ilk cümlesinde yer alan iptali istenen ibareyi yanlış anladığı, ikinci cümlede yer alan iptali istenen ibareye ilişkin olarak ileri sürdüğü iddiaların dayanaksız ve hukuksuz olduğu, davacının ileri sürdüğü iddiaların aksine, Yönetmelik'in "ve gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması kapsamında bulunan" ifadesinde, tutara değil süreye atıf yapıldığı, örneğin, Ar-Ge personeli Ar-Ge merkezinde tüm çalışma süresini Ar-Ge faaliyetine ayırmış ise gelir vergisi stopajı teşviki oranı ile bağlantısı olmaksızın tüm ücret giderinin Ar-Ge indirimine konu edildiği, Ar-Ge indirimine konu edilecek personel harcamalarının Ar-Ge merkezinde çalışan personelin Ar-Ge faaliyetiyle ilgili ücretlerinden oluştuğu, Ar-Ge faaliyetiyle bağlantısı kurulamayan çalışma sürelerine ilişkin ücretlerin hem gelir vergisi stopajı teşvikinden hem de Ar-Ge indiriminden yararlanamayacağı, davacının Ar-Ge indiriminden şartsız, kuralsız ve Ar-Ge faaliyetiyle bağlantısız şekilde yararlanmak istediği, 5746 sayılı Kanun'dan yararlanan işletmelerin Ar-Ge personelinin çalışma süresinin ne kadarlık bölümünün teşvik kapsamında olduğunu belirlemeleri gerektiği, bu çerçevede anılan Yönetmelik hükümleri uyarınca, Ar-Ge merkezi kurulurken personelin giriş-çıkış yaptığı Ar-Ge merkezi alanı için kartlı ve kontrollü giriş-çıkış kapılarının konulması gerektiği, ayrıca 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (2) numaralı fıkrasında belirtilen dört durumda Ar-Ge merkezi personelinin fiilen Ar-Ge merkezi dışında geçirdiği süreler için de gelir vergisi stopajı teşviki uygulanmasının öngörüldüğü, dolayısıyla bu sürelere isabet eden personel giderlerinin Ar-Ge indirimine konu edilebileceği, öte yandan, pandemi önlemlerine ilişkin olarak ihdas edilen 7244 sayılı Kanun'da Ar-Ge merkezlerindeki faaliyetlerin merkez dışında da yürütülmesine ve bu konuda oran belirlenmesine 11/10/2020 tarihinden itibaren bir yıl süreyle sınırlı olmak üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanının yetkili kılındığı, bu kapsamda pandemi sürecinin başından itibaren Ar-Ge personelinin Ar-Ge merkezi dışında geçirdiği sürelerle ilgili olarak çeşitli oranların belirlendiği, örneğin pandemi süresinde Ar-Ge personelinin çalışma süresinin 2021 yılının Nisan ve Mayıs aylarında %100'ünün, Eylül ayında ise %50'sinin doğrudan gelir vergisi stopajı teşviki kapsamına alındığı, davacının ilave Ar-Ge indirimi uygulamasıyla ilgili olarak ileri sürdüğü iddiaların konuyla bir ilgisinin bulunmadığı, davacının ihtirazi kayıt dilekçesinde içeriği tam olarak anlaşılamayan hususlara değinildiği, konuyla ilgili olarak davacı tarafından özelge talebinde bulunulmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, davacının temyiz dilekçesinde yeni bir iddianın ileri sürülmediği ve ileri sürülen iddiaların kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Uyuşmazlık, Ar-Ge personeline ödenen ücretin, Ar-Ge merkezi dışında Ar-Ge faaliyetinde bulunulan sürelere isabet eden kısmı için 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında düzenlenen Ar-Ge indiriminden yararlanılmasının mümkün olup olmadığına ilişkindir. 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirilen Ar-Ge harcamalarının tamamının kurum kazancının ve ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı belirtilmiştir. Dava konusu Yönetmelik hükmünde ise gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması kapsamındaki ücretlerin Ar-Ge indirimine konu edilebileceği düzenlenmiştir. 5746 sayılı Kanun'un gelir vergisi stopajı teşvikine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı 3. maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre, gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanılabilmesi için kural olarak Ar-Ge personelinin Ar-Ge faaliyetini Ar-Ge merkezinin fiziki sınırları içinde yürütmesi gerekmektedir. Bu kurala, aynı fıkrada bazı istisnalar getirilerek, Ar-Ge personelinin Ar-Ge faaliyetini Ar-Ge merkezi dışında yürüttüğü sürelerin bir kısmı ile Ar-Ge personelinin Ar-Ge faaliyeti yürütmediği sürelerin bir kısmına isabet eden ücretler için de gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanılabilmesine imkân tanınmıştır. Ayrıca, pandemi önlemlerine ilişkin olarak ihdas edilen 7244 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ğ) bendiyle verilen yetkiye istinaden Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından pandemi sürecinde Ar-Ge merkezi dışında geçirilen sürelerin tamamı veya bir kısmı için de gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanabilme imkânı getirilmiştir. 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanılabilmesi için kural olarak Ar-Ge personelinin Ar-Ge faaliyetini Ar-Ge merkezinin fiziki sınırları içinde yürütmesi gerektiği yolunda düzenlemelere yer verilmiş olmasına rağmen, anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında, Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirilen Ar-Ge harcamalarının tamamının kurum kazancının ve ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı öngörülmüştür. Bu noktada, 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan "Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirilen" ibaresinin neyi ifade ettiğinin açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir. Ar-Ge merkezi bünyesinde yürütülen Ar-Ge faaliyetinin bir kısmının bilimsel ve teknik sebepler ile ortak çalışma yapma ihtiyacı gibi muhtelif nedenlerle Ar-Ge merkezinin dışında yürütülmesi kaçınılmazdır. Bu husus ile 5746 sayılı Kanun'un temel amacının araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek ve teşvik etmek olduğu dikkate alındığında, anılan ibarenin, mekansal bir sınırlama getirmediği, Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin harcamaların Ar-Ge merkezi bünyesinde yürütülen organizasyon kapsamında gerçekleştirilmesini ifade ettiği kabul edilmelidir. Aksi yönde yapılacak yorumla, anılan ibarenin, Ar-Ge faaliyetinin mutlaka Ar-Ge merkezinin fiziki sınırları içinde yapılmasını zorunlu kıldığının kabulü hem Ar-Ge faaliyetinin niteliğiyle hem de Kanun'un amacıyla bağdaşmayacaktır. Açıklanan nedenlerle, Ar-Ge personeline ödenen ücretin, Ar-Ge merkezi bünyesinde yürütülen projelerle doğrudan bağlantılı olmak kaydıyla, Ar-Ge merkezi dışında geçirilen sürelere isabet eden kısmının Ar-Ge indirimi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, Ar-Ge indirimi konusu yapılabilecek personel giderlerini, gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması kapsamında bulunan ücretlerle sınırlandırmak suretiyle Kanun'un öngördüğü indirim hakkının kapsamını daraltan dava konusu Yönetmelik hükmünde ve 2020 yılına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen kurumlar vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk eden verginin ihtirazi kayda konu kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu durumda, 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan düzenlemeye göre Ar-Ge indiriminden yararlanılabilmesi için Ar-Ge personelinin Ar-Ge faaliyetini mutlaka Ar-Ge merkezinin fiziki sınırları içinde yapmasının zorunlu olduğu, dava konusu Yönetmelik hükmünün, Ar-Ge merkezinde çalışılmayan süreye isabet eden personel ücretlerinin bir kısmının da Ar-Ge indiriminden yararlanılmasına imkân tanıması nedeniyle mükelleflerin lehine bir düzenleme içerdiği gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1- Davacının temyiz isteminin REDDİNE, 2- Danıştay Üçüncü Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2023/3084, K:2024/4043 sayılı kararının ONANMASINA, 3- Davacıdan daha önce yatırılan ... TL temyiz karar harcı mahsup edilmek suretiyle 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ilgili hükümleri ve Kanun'a ek (3) sayılı Tarife uyarınca maktu harç alınmasına, 18/02/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

Atıf: Danıştay Danıştay, E. 2024/1024, K. 2026/45, T. 18.02.2026, www.arakarar.com/karar/danistay-danistay-2024-1024-e-2026-45-k-4dbe2fd5fa26