Danıştay · Danıştay

Danıştay 2023/1264 E. 2025/932 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
Danıştay
Esas No
2023/1264
Karar No
2025/932
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/1264 Karar No : 2025/932

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :...Sendikası VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay İkinci ve Sekizinci Daireleri Müşterek Kurulunun 29/11/2022 tarih ve E:2020/1746, K:2022/6908 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 3. fıkrasının; 4. maddesiyle kaldırılan 9. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "öğrenci temsilcisinden” ibaresinin; 14. maddesiyle değişik 36. maddesinin 3. fıkrasına eklenen; ”OkuI içinde veya il içinde yukarda belirtilen izinlerin dışında okul müdürü veya görevlendirmesi halinde nöbetçi müdür yardımcısı tarafından verilen faaliyet izinleri devamsızlıktan sayılmaz." cümlesinin; 16. maddesiyle değişik 38. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "40" ibaresinin; 38. maddesiyle değişik 91. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde yer alan "30 dakika" ibareleri ile aynı maddenin (e) bendinde yer alan "okul müdürünün onayından sonra” ibaresinin; 43. maddesiyle değişik 109. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "ilgili sektör temsilcileri, proje uzmanı, proje koordinatörü" ibarelerinin ve aynı madddenin 3. fıkrasında yer alan "diğer iletişim araçlarıyla" ibaresi ile aynı maddenin 6. fıkrasında yer alan; "kurul üyelerinin salt çoğunluğunun kararıyla" ibaresinin; 44. maddesiyle değişik 110. maddenin 3. fıkrasında yer alan "diğer iletişim araçlarıyla” ibaresi ile 7. fıkrasında yer alan "salt çoğunluğun” ibaresinin; 45. maddesiyle değişik 111. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "gerektiğinde” ibaresi ile 7. fıkrasında yer alan "kurul üyelerinin salt çoğunluğunun kararıyla” ibaresinin; 46. maddesiyle değişik 112. maddenin 3. fıkrasında yer alan "diğer iletişim araçlarıyla” ibaresi ile 6. fıkrasında yer alan "salt çoğunluğun kararıyla” ibaresinin; 48. maddesiyle değişik 114. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "diğer iletişim araçlarıyla” ibaresinin; 52. maddesiyle değişik 157. maddesinin 2. fıkrasının (l) bendi ile 4. fıkrasının; 56. maddesiyle değişik 164. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay İkinci ve Sekizinci Daireleri Müşterek Kurulunun 29/11/2022 tarih ve E:2020/1746, K:2022/6908 sayılı kararıyla;

Anayasa'nın 124; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 301 ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 2/3, 7, 8, 26, 27, 28. maddelerine yer verilerek 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Ortaöğretim kurumlarının kuruluşu” başlıklı 6. maddesinin 3. fıkrası yönünden; Merkezi sınavla öğrenci alan okullara merkezi sınav puanı ile, merkezi sınav puanı olmayan öğrenciler ortaöğretim kayıt alanı içerisindeki tercihleri doğrultusunda yerel yerleştirme ile, merkezi sınav puanı olmayıp ortaöğretim kayıt alanı dışında kalan bir okulun tercih edilmesi halinde pansiyonlu olarak yerel yerleştirmeyle, merkezi sınav puanı ve özel yetenek sınav puanıyla, güzel sanatlar lisesi, spor lisesi, klasik sanatlar ve musiki, hafızlık, görsel sanatlar ve spor programı uygulayan Anadolu İmam Hatip liselerine özel yetenek sınav puanıyla öğrenci alındığı, Anayasa Mahkemesinin 08/12/2011 tarih ve E:2010/119, K:2011/165 sayılı kararında, eşitlik ilkesinin amacının, hukuksal durumları aynı olanların kanunlarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere kanun karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemek olduğu, bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesinin yasaklandığı ve bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitliğin öngörüldüğü, kanun önünde eşitliğin, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmeyeceği, durum ve konumlarındaki özelliklerin, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabileceği ve aynı hukuksal durumların aynı, ayrı hukuksal durumların farklı kurallara bağlı tutulmasının Anayasa’nın öngördüğü eşitlik ilkesini zedelemiş olmayacağının belirtildiği, Diğer bir anlatımla, Anayasal eşitlik ilkesi farklı durumda ve statüde bulunanlar arasında benzeşim kurulması suretiyle iki ayrı halin eşit hukuki muameleye tabi kılınmasını ve aynı haklardan yararlanmasını sağlamaya yönelik bir ilke olmadığının da kabul edilmesi gerektiği, Türk Milli Eğitim sistemi içerisinde ortaöğretim kurumlarının, her birinin kendi içerisinde uygulanan eğitim programları itibarıyla farklılık arz ettiği, akademik donanım, öğrencilerin yetenek ve becerileri, mesleki hayata hazırlama ve öğrencilerden beklenen kazanımlar itibarıyla oluşan farklılığın ortaöğretim kurumları açısından çeşitlilik oluşturduğunun görüldüğü, Bu durumun; 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Yöneltme" başlıklı 6. maddesi uyarınca öğrencilere tercih imkanı sunduğu, Anılan açıklamalar ve Anayasa Mahkemesi kararı ışığında; ortaöğretim kurumlarında uygulanan eğitim programları ile öğrencilerden beklenen temel kazanımlar itibarıyla oluşan farklılık göz önüne alındığında; sosyal bilimler liselerinde ve diğer merkezi sınav puanı ile öğrenci alan okullarda, hazırlık sınıfı açılması mümkün iken; yerel yerleştirme kapsamında öğrenci alan kurumlarda benzer bir uygulamaya gidilmemesinde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesiyle kaldırılan 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Ders süresi ve günlük çalışma süreleri” başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; "öğrenci temsilcisinden” ibaresi yönünden; Milli Eğitim Bakanlığı Demokrasi Eğitimi Ve Okul Meclisleri Yönergesinin yürürlükten kaldırılması ile okul öğrenci temsilciliği uygulamasına da son verildiği, bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinden "okul öğrenci temsilcisi" ibaresinin çıkarılmasında mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı, Nitekim; gelinen noktada, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bütün resmi ve özel ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında "okul öğrenci temsilcisi" seçiminin de yapılmadığı, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 14. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Devam-devamsızlık ve ilişik kesme” başlıklı 36. maddesinin 3. fıkrasına eklenen; ”Okul içinde veya il içinde yukarda belirtilen izinlerin dışında okul müdürü veya görevlendirmesi halinde nöbetçi müdür yardımcısı tarafından verilen faaliyet izinleri devamsızlıktan sayılmaz." cümlesi yönünden; Düzenleme ile öğrencilerin yurt içinde ve yurtdışında, bilim, tiyatro, spor, müzik, folklor, beceri yarışması ve benzeri eğitici-kültürel faaliyetlere ve bunların hazırlık çalışmalarına katılmaları halinde öğrencilere izin vermeye yetkili makamların belirtildiği, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen düzenleme uyarınca yurt içinde ve dışında anılan izinler dışında okul içinde veya il içinde yapılacak sosyal etkinliklerde öğrencilere izin verebilecek faaliyet izinlerinin belirtildiği, Davacı Sendika tarafından, dava konusu düzenlemede belirtilen faaliyetlerin, Milli Eğitim Bakanlığı Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği’ne uygun olup olmadığının belli olmadığı, düzenlemenin faaliyet izinlerinin kötüye kullanılmasına ve keyfiliğe yol açacağı, madde düzenlemesinde ayrıca denetimin öngörülmemesinin bu konudaki sorunları artıracağı iddia edilmekte ise de; 08/06/2017 tarih ve 30090 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği uyarınca, Müdürün, sosyal etkinliklerin ilgili mevzuata uygun olarak eylül ayında planlanmasından ve verimli olarak eğitim ve öğretim yılı içinde yürütülmesinden sorumlu olduğu, gerek planlama gerek uygulama kapsamında doğrudan sorumluluğu bulunan müdürün veya müdür tarafınca görevlendirilen nöbetçi müdür yardımcısının bu faaliyetlere katılacak öğrencilere izin vermesiyle, öğrencilerin okul içinde veya il içine katıldıkları faaliyetlerin okul yönetiminin bilgisi ve kontrolü dahilinde olacağı, bu çerçevede öğrencinin çalışmaları hakkında velinin bilgilendirilmesi, öğrencinin güvenliğinin sağlanması, öğrencilerin sosyal gelişimleri desteklenerek motivasyonlarının artırılmasının sağlanacağının görüldüğü, Kaldı ki; faaliyet izninin amacı dışında kullanılmasının söz konusu olması halinde; ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde idarece gerekli inceleme ve soruşturmanın yapılacağının da açık olduğu Bu itibarla; dava konusu düzenlemede mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 16. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Kontenjan belirleme, başvuru ve değerlendirme” başlıklı 38. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; "40" ibaresi yönünden; Madde metninde, okul türleri yönünden sınıf kontenjanları ayrı ayrı belirlenerek, belirlenen kontenjanların istisnai olarak; sınıf tekrarı, yargı kararına bağlı öğrenci kaydı veya nakli ile öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonunca yerleştirme ve nakil nedeniyle oluşabilcek azami kontenjanın belirlendiği, Davacı Sendika tarafından; dava konusu düzenlemeyle, şube öğrenci kontenjanının; fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ile Anadolu teknik programlarında 34’ü geçemeyeceği kurala bağlanmışken diğer okul türlerinde 40’ı geçemeyeceğinin düzenlendiği, yerel yerleştirme kapsamında öğrenci alan okullar yönünden dezavantajlı bir düzenleme olduğu, düzenlemenin fırsat eşitliği ilkesine aykırı olduğunun iddia edildiği, Türk Milli Eğitim Sistemi içerisinde ortaöğretim kurumlarına yapılan yerleştirme işlemlerinin, merkezi sınav puanıyla ya da sınav puanı olmaksızın adres kayıt alanı dikkate alınarak yerel yerleştirme ile yapıldığından, bu çerçevede, anılan kurumlarda başta yerleştirme usulleri olmak üzere, kurumlarda uygulanan programları ile akademik açıdan öğrencilerden beklenen temel kazanımlar itibarıyla farklıklar bulunduğu, sınıf kontenjanları yönünden de oluşan farklılığın eşitlik ilkesine aykırı olmadığının anlaşıldığı, Nitekim, eşitlik ilkesinin amacının, hukuksal durumları aynı olanların kanunlarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere kanun karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemek olduğu dikkate alındığında, merkezi puanla yapılan yerleştirme ile adrese dayalı yerel yerleştirme usulleri ile öğrenci alan okulların hukuksal durumlarının aynı olmadığının açık olduğu, Bu itibarla; dava konusu düzenlemede mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 38. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Öğretmenlere nöbet görevi verilmesinin esasları” başlıklı 91. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde yer alan; "30 dakika" ibareleri ile aynı maddenin (e) bendinde yer alan; "okul müdürünün onayından sonra” ibaresi yönünden; Dava konusu düzenleme uyarınca; nöbet görevinin, ilk dersten 30 dakika önce başladığı, son ders bitiminden 30 dakika sonra biteceği, ancak bu sürenin, okulun özelliğine göre öğretmenler kurulu kararıyla 15 dakikadan az olmamak kaydıyla kısaltılabileceği, ikili öğretimin yapıldığı okullarda öğretmenlerin tek devrede nöbet tutacağı, nöbetlerde uyulması gereken esasların öğretmenler kurulunda görüşüldüğü, kararlaştırıldığı ve okul müdürünün onayından sonra öğretmenlere yazılı olarak duyurulduğu, Dava konusu edilen Yönetmeliğin, öğretmenlere nöbet görevi verilmesinin esaslarını düzenleyen 91. maddesiyle; 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 56. maddesinde belirtilen eğitim öğretim hizmetinin yürütülmesi, gözetim ve denetim görevi çerçevesinde, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı tüm ortaöğretim kurumlarındaki eğitim ve öğretimin kalitesinin arttırılması, öğrencilerin ders saatleri dışında denetim ve gözetiminin sağlanması ve bu suretle öğrencilerin güvenliğinin sağlanmasının amaçlandığının anlaşıldığı, nöbet görevinin, öğretmenliğin asli görevi ve eğitimin bir parçası olduğu, mesai ve ders saatleri içinde yapılan bir görev olması nedeniyle fazla çalışma kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı da dikkate alındığında, bu hali ile söz konusu düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı, Öte yandan; müdürün, okulun yönetiminden ve eğitim öğretim hizmetinin etkili ve verimli şekilde sunulmasının sağlanmasından birinci derecede sorumlu olduğunun tartışmasız olduğu, nöbet görevi ile ilgili öğretmenler kurulunda alınan kararların uygulanmasının da yine müdürün görev ve sorumlulukları arasında olduğu, Bu itibarla; kamu yararı ile hizmet gereklerine ve üst norm hükümlerine uygun olan dava konusu düzenlemeler yönünden davanın reddi gerektiği, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 43. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Öğretmenler kurulu” başlıklı 109. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; "ilgili sektör temsilcileri, proje uzmanı, proje koordinatörü" ibareleri yönünden; Mesleki ve teknik eğitim kurumlarında verilen eğitim ile ülke genelinde hizmet sektörüne nitelikli personel yetiştirilmesinin amaçlandığı dikkate alındığında; ilgili sektör temsilcisi, proje uzmanı ve proje koordinatörünün gerektiğinde öğretmenler kuruluna davet edilerek görüşlerine başvurulmasının; eğitim kurumunca, sektörel bazda gelişen ve değişen teknolojinin takibinin kolaylaştırılması ile bu çerçevede verilen eğitimin çağa ve çağın ihtiyaçlarına uyarlanması sağlanarak sektörler açısından duyulan ihtiyacın niteliğinin belirlenmesi ve anılan ortaöğretim kurumlarında verilen eğitimin kalitesinin artırılmasının amaçlandığı, Bu itibarla, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 43. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Öğretmenler kurulu” başlıklı 109. maddesinin 3. fıkrasında yer alan; "diğer iletişim araçlarıyla" ibaresinin; aynı maddenin 6. fıkrasında yer alan; "kurul üyelerinin salt çoğunluğunun kararıyla" ibaresi; 44. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin "Sınıf/şube öğretmenler kurulu” başlıklı 110. maddenin 3. fıkrasında yer alan; "diğer iletişim araçlarıyla” ibaresi ile 7. fıkrasında yer alan; "salt çoğunluğun” ibaresi; 45. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin "Eğitim kurumu alan zümreleri” başlıklı 111. maddesinin 7. fıkrasında yer alan; "kurul üyelerinin salt çoğunluğunun kararıyla” ibaresi; 46. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin "Eğitim kurumu alan zümreleri kurulu” başlıklı 112. maddenin 3. fıkrasında yer alan; "diğer iletişim araçlarıyla” ibaresi ile 6. fıkrasında yer alan; "salt çoğunluğun kararıyla” ibaresi; 48. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin "İl alan zümreleri kurulu” başlıklı 114. maddesinin 6. fıkrasında yer alan; "diğer iletişim araçlarıyla” ibaresi yönünden; Dava konusu düzenlemelerde, ilgili kurulların toplanması ve bu kurullarda kararların alınmasına ilişkin usul esasların ayrıntılı olarak düzenlendiği, anılan kurulların eğitim öğretim yılı içerisinde hangi dönemlerde toplanacakları her bir kurulun görev ve oluşumu dikkate alınarak ayrı ayrı belirlendiği, Yine, kurulların anılan toplantıları yapılmadan önce, üyelerine toplantı öncesi duyurulacak gündem ile toplanılacağı, zorunlu durumlar dışında toplantıların tarihi, yeri ve gündeminin en az 5 gün önceden ilgililere yazılı olarak, gerektiğinde e-posta ve/veya diğer iletişim araçlarıyla da duyurulacağı kuralının benimsendiği, Burada, toplantı yeri ve zamanı ile toplantı konusunun en az 5 gün önceden yazılı olarak bildirilmesinin asıl olduğu, gerektiğinde ise; e-posta ve/veya diğer iletişim araçları kullanılmak suretiyle bildirimin yapılacağının görüldüğü, İdarece, ilgili kurul üyelerinin toplantılara iştirakinin sağlanması amacıyla, hukuka uygun kabul edilen her türlü iletişim yolu ile kurul üyelerine ulaşılmasını sağlamaya yönelik düzenleme yapıldığı, hayatın olağan akışı içerisinde koşullar gereği yazılı bildirimin yapılamaması halinde alternatif bilgilendirme yollarının belirlenmesinin, ilgili kurullardan beklenilen faydanın sağlanması ile hizmetin en etkili ve verimli şekilde sunulmasına yönelik olduğunun anlaşıldığı, Ayrıca; anılan kurullarda, kurulların görev alanları itibarıyla görüşülecek konuların gündeme alınması yolunda benimsenecek çoğunluk sistemiyle ilgili idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, bu yolda gündem konularının belirlenmesinin üye sayısının salt çoğunluğu şartına bağlanmasının, hem kurulların işlevini artıracağı hem de kurulların görev alanları itibarıyla öncelikli, acil konuların gündeme alınarak çözüme kavuşturulmasına imkan sağlayacağının anlaşıldığı, Bu itibarla, öğretmenler kurulu, sınıf/şube öğretmenler kurulu, eğitim kurumu alan zümreleri ve il alan zümreleri üyelerinin toplantıya davet usulü olarak gerektiğinde diğer iletişim araçlarının kullanılması ve anılan kurulların görevleri itibarıyla gündeme alınacak konuların kurul üyelerinin salt çoğunluğunun kararı koşulu ile belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 45. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Eğitim kurumu alan zümreleri” başlıklı 111. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; "gerektiğinde” ibare yönünden; Hayatın olağan akışı içerisinde gelişen ve değişen koşullar, teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler ve çeşitlenen toplum ihtiyaçları dikkate alındığında, hizmetin gerekleri doğrultusunda, kamu yararı gereği, ihtiyaç bulunması halinde mesleki ve teknik eğitim veren eğitim kurumlarında alan ve dallar itibarıyla ilgili dersin öğretmenleri yanında uzman, usta öğretici, eğitici personel ve teknisyenlerinin de zümre öğretmenler kuruluna katılmasının söz konusu olabileceği dikkate alındığında, dava konusu düzenlemede hukuka ve üst normlara aykırılık bulunmadığı, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 52. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Öğrencilerin uyacakları kurallar ve öğrencilerden beklenen davranışlar" başlıklı 157. maddesinin 2. fıkrasının (l) bendi ile 4. fıkrası yönünden; Disiplin cezaları ve bu cezaları gerektirir fiil ve davranışların ayrıca Yönetmelik'te düzenlendiği, dava konusu edilen okul ile öğrenci ve veli arasında imzalanan sözleşmenin ise, okul sınırları içerisinde uyulması gereken kurallar ve bu kurallara uyulmaması halinde karşılaşılabilecek yaptırımların neler olduğu konusunda öğrenci ve velinin önceden bilgilendirilmesi amacını taşıyan niteliği haiz olduğu, bu haliyle Yönetmelik'te belirlenen disiplin cezaları dışında ayrıca bir suç ve ceza ihdası olmadığının görüldüğü, Kaldı ki; okula yeni başlayan öğrencilerle eğitim ve öğretim yılının başında, nakil gelenlerle ise nakil geldikleri hafta içinde anılan bilgilendirme ve hatırlatmanın yapılmasının "Hukuki güvenlik" ile "belirlilik" ilkelerinin gereği olduğu, Bu itibarla; dava konusu düzenlemede mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı, 05/09/2019 tarih ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 56. maddesiyle değişik 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Disiplin cezasını gerektiren davranış ve fiiller" başlıklı 164. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi yönünden; Davacı tarafından, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının Anayasal bir hak olduğu ve ancak milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın, genel ahlakın ve başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabileceğinin iddia edildiği; davalı idare tarafından ise, izinsiz gösteri, etkinlik ve toplantıya dair disiplin hükmünün okul sınırları içindeki davranışlara ilişkin olduğu, eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme ile ilgili faaliyetlerin yürütüleceği ve bu faaliyetlerin her ne suretle olursa olsun engellenemeyeceğine ilişkin Anayasal hükme rağmen okul sınırları içinde izinsiz olarak yapılacak gösteri ve toplantıların eğitim öğretim faaliyetlerini sekteye uğratacağı ve Anayasal hak olan eğitim ve öğrenim hakkının kullanımını engelleyeceği, iznin amacının okul içinde yapılacak toplantı ve gösteri nedeniyle eğitim-öğretim faaliyetlerinin aksamaması için idarenin gerekli tedbirleri almasına imkan sağlamak olduğunun savunulduğu, Yönetmeliğin diğer disiplin hükümlerinden de görüleceği üzere, okul dışında gerçekleştirilen fiil ve davranışların disiplin cezasına konu edilemeyeceğinin, ilgili hükümlere "okul binası, eklenti ve donanımları" veya "eğitim ve öğretim ortamı" gibi ifadeler konulmak suretiyle güvence altına alındığı, ancak davaya konu kuralda, okul sınırları dışında izinsiz gösteri, etkinlik ve toplantı düzenlemenin ve bu tür gösteri, etkinlik ve toplantılara katılmanın disiplin yaptırımı ile karşılaşmayacağının düzenleme altına alınmadığının görüldüğü, Her ne kadar, davalı idarece, izinsiz gösteri, etkinlik ve toplantıya dair disiplin hükmünün okul sınırları içindeki davranışlara ilişkin olduğu belirtilmekte ise de, bu husus düzenlemede açık bir şekilde belirtilmediğinden, maddenin uygulayıcısı konumunda bulunan idareler tarafından okul dışında gerçekleştirilen fiil ve davranışların da soruşturulmasına ve disiplin cezası uygulanmasına sebebiyet verebileceği, Bu durumda, dava konusu hükmün hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle, Dava konusu Yönetmelik'in 164. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinin iptaline, diğer maddeler yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, iptal kararı verilen maddenin yapılan değişiklikle "okul binası ve eklentilerinde izinsiz gösteri, etkinlik ve toplantı düzenlemek, bu tür gösteri, etkinlik ve toplantılara katılmak" şeklinde yeniden düzenlendiği ve iptal kararındaki gerekçenin karşılandığı anlaşıldığından, iptal kararı yerine karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Üyeler ..., ..., ..., ... ve...'in, davacı Sendikanın, Sendika Tüzüğü'nde yer alan faaliyet alanı dikkate alındığında, Anayasa'nın "Sendika kurma hakkı" başlıklı 51. maddesi ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun "Sendika ve konfederasyonların yetki ve faaliyetleri" başlıklı 19. maddesi uyarınca, dava konusu Yönetmelik'in 164. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı yönündeki oylarına karşılık; eğitim ve öğretim hizmet kolunda faaliyet gösteren davacının, bu alanda düzenlemeler içeren dava konusu Yönetmelik'in iptalini istemekte ehliyetli olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek işin esasına geçildi:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Danıştay İkinci ve Sekizinci Daireleri Müşterek Kurulunun temyize konu 29/11/2022 tarih ve E:2020/1746, K:2022/6908 sayılı kararının, dava konusu Yönetmelik'in 164. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 28/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Anayasa'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasa'nın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. Kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir. Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup, bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir. Anayasa Mahkemesinin 24/11/2021 tarih ve 31669 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/09/2021 tarih ve 2018/20182 Numaralı Ahmet Batur Başvurusu kararında, öğrenci disiplin hükümlerine ilişkin olarak; "Eğitim çok özel bir kamu hizmeti olarak sadece doğrudan faydaları olan bir hizmet değil geniş sosyal fonksiyonları da olan bir hizmettir. Demokratik bir toplumda insan haklarının sağlamlaşması ve devamı için eğitim hakkı vazgeçilmezdir.(Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri, § 66) Taşıdığı öneme karşın eğitim hakkı belirli bir zamanda mevcut bulunan eğitim kurumlarına erişimi koruma altına almaktadır. Bu sebeple bireylere belirli tipte veya seviyede eğitimin kurulmasını yahut desteklenmesini talep etme hakkı bahşetmez. Bununla birlikte mevcut veya hâlihazırda desteklenen eğitim kurumlarına etkili bir şekilde erişimi sağlama eğitim hakkının koruması altındadır. Eğitim kurumunun azami verimlilikle çalışabilmesi için kurumun insicamının bozulmaması veya bozulma tehlikesinin doğmaması elzemdir. Bu amaçla eğitim ve öğretimin sunulduğu kurumlar olan okullarda düzenin sağlanması ve eğitimin en verimli şekilde aktarılması için eğitimin alıcısı durumunda olan öğrencilere yönelik öngörülen disiplin kurallarıyla öğrencilerin eğitim hakkı da dâhil olmak üzere birtakım temel hak ve özgürlüklerine karşı sınırlamalar getirilebilir. Bununla beraber öğrencilerin temel hak ve özgürlüklerine yönelik bu sınırlamaların demokratik toplum düzeni için gerekli nitelikte ve ölçülü olması beklenmektedir. Anayasa Mahkemesi demokratik toplum düzeninin gerekleri ifadesinden ne anlaşılması gerektiğini daha önce pek çok kez açıklamıştır (Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, § 51; Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, § 68; Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, § 51). Buna göre temel hak ve özgürlükleri sınırlayan tedbir, toplumsal bir ihtiyacı karşılamalı ve başvurulabilecek en son çare niteliğinde olmalıdır. Bu koşulları taşımayan bir tedbir, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir tedbir olarak değerlendirilemez." değerlendirmelerine yer verildiği görülmektedir. Yukarıda da ifade edildiği üzere; eğitim kurumunun azami verimlilikle çalışabilmesi, kurumun insicamının bozulmaması veya bozulma tehlikesinin doğmaması, öğrencilerin ve eğitim kurumunda görev yapan personelin can ve mal güvenliğinin sağlanması, devletin görev ve yetki alanında bulunan ve temel kamu hizmetleri arasında sayılan eğitim hakkının sunumu, sağlanması ve korunması, eğitim ve öğretimin sunulduğu kurumlar olan okullarda düzenin sağlanması ve eğitimin en verimli şekilde aktarılması için öğrencilere yönelik disiplin kuralları öngörülmesi hukuk devleti ilkesinin bir yansıması niteliğindedir. Zira, hukuk devleti ve belirlilik ilkelerinin bir gereği de; ilgilisine, önceden, sınırları, kapsamı ve içeriği belirlenmiş kuralların bildirilmesi, kuralların ihlali neticesinde uygulanacak yaptırımların neler olduğu ve kural ihlali neticesinde nasıl hukuki sonuçlar oluşabileceğine ilişkin olarak açık, anlaşılır ve şeffaf bilgilendirmenin paylaşılmasıdır. Dolayısıyla; idareye tanınan düzenleme yetkisi ile başta kamu yararı olmak üzere hizmet gerekleri hukuk devleti, hukuk güvenliği, ölçülülük ve orantılılık ilkeleri dikkate alınarak, bireysel yarar ile kamu yararı arasında dengenin gözetilmesi amaçlanmalıdır. Bu bağlamda; dava konusu Yönetmeliğin 164. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde yer alan 'izinsiz gösteri veya toplantı düzenlemek, bu tür gösteri veya toplantılara katılmak ve bu amaçla yapılan etkinliklerde bulunmak' fiilinin yaptırıma bağlanması ile eğitim öğretim faaliyetleri çerçevesinde öğrenci güvenliğinin sağlanması ve sağlıklı bir çevrede eğitim öğretim faaliyetlerinin sunulması, eğitim öğretim hizmetinden etkili ve verimli bir şekilde yararlanmanın sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmakta olup; düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle, Danıştay Sekizinci ve İkinci Daireleri Müşterek Kurulunca, dava konusu Yönetmeliğin 164. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi yönünden verilen iptal kararının usul ve hukuka uygun bulunmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.

Atıf: Danıştay Danıştay, E. 2023/1264, K. 2025/932, T. 28.04.2025, www.arakarar.com/karar/danistay-danistay-2023-1264-e-2025-932-k-fb0f89edc42b