Danıştay · 9. Daire
Danıştay 9. Daire 2023/8467 E. 2025/3997 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 9. Daire
- Esas No
- 2023/8467
- Karar No
- 2025/3997
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/8467 Karar No : 2025/3997
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : Manisa Defterdarlığı-MANİSA VEKİLİ : Av. Onur Taş (E-Tebligat)
KARŞI TARAF (DAVACI) : Aydoğan Semizer VEKİLİ : Av. Nihal Güngör (E-Tebligat)
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Universal Hospital Manisa Özel Sağlık Tes. Sn. ve Hukuk Danışmanlığı ve Temsil Faaliyetleri Tic. A.Ş'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen 11/08/2022 tarih ve 2022/1 ilâ 11 sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Manisa Vergi Mahkemesinin 08/03/2023 tarih ve E:2022/1185, K:2023/250 sayılı kararıyla; dava konusu 2022/1 ilâ 9 sayılı ödeme emirleri ile 2022/10 sayılı ödeme emrinin 8. ila 10. sırası, 15., 17. ila 19. sırası, 24.ila 30. sırası ile 34.ve 35. sırasında yer alan vergi borçları yönünden; asıl borçlu şirket tarafından vergi borçlarının çeşitli yapılandırma kanunları kapsamında (6552, 6736, 7143, 7256, 7326 sayılı kanunlar) yapılandırıldığı, bazı alacakların yeniden yapılandırılmasını düzenleyen yasalar kapsamında gerçekleştirilen başvurular sonucunda borcun tutarı, vadesi, dönemi ve ödenmemesi halinde sorumlu tutulacak kişi değiştiğinden, bir başka ifadeyle borcun artık nitelik değiştirdiği kabul edildiğinden, eski borcun sona erdiği, yeni bir borç doğduğu, eski borçlunun sorumluluğunun da ortadan kalktığı, yapılandırılan borcun süresi içinde ödenmemesi ve yapılandırmanın ihlal edilmesi halinde vadesi değişen borç için öncelikle şirket adına yeniden ödeme emri düzenlenip tebliğ edilmesi ve şirketten tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması durumunda da yapılandırma tarihindeki kanuni temsilci ve ortağa yönelinmesi gerektiği, davalı idarenin savunma dilekçesi ekinde yer alan belgelerden de anlaşılacağı üzere yapılandırmanın ihlali sonrasında, vadesi değişen borç için asıl borçlu şirket adına yeniden ödeme emri düzenlenerek tebliğ edilmediği ve borcun asıl borçlu şirket yönünden usulüne uygun şekilde kesinleştirilmediği dikkate alındığında, söz konusu vergi borçlar için davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu 2022/10 sayılı ödeme emrinin 8. ila 10., 15., 17. ila 19., 24. ila 30. ile 34. ve 35. sırasında yer alan vergi borçları dışında kalan kısımları ile 2022/11 sayılı ödeme emri yönünden; asıl borçlu şirket adına tapuda kayıtlı beş adet taşınmazın bulunduğu, taşınmazlardan bir tanesinin 5 katlı betonarme hastane binası olduğu, bir adet motorlu aracın bulunduğu, söz konusu taşınmazlar ve araç üzerinde başka şahısların/kurumların da hacizlerinin bulunması nedeniyle satış işlemlerinin yapılmadığı, hastane binası içerisinde mevcut elektronik cihazlar gibi menkul malların haczinin yapıldığına ilişkin herhangi bir kaydın ise bulunmadığı, Sosyal Güvenlik Kurumu nezdindeki alacakların üzerine haciz konulduğu, dosyaya ibraz edilen 22/09/2022 tarihli tahakkuk tahsilat listesi incelendiğinde ise, söz konusu ödeme emirleri içeriği borçlardan sonra tahakkuk eden borçların asıl borçlu şirketten tahsil edildiği görüldüğünden asıl borçlu şirket hakkında mal varlığı araştırmasının usulüne uygun şekilde yapılarak ödeme emrine konu amme alacağının söz konusu şirketten tahsil edilemediğinin davalı idarece ispat edilemediği sonucuna varıldığı, asıl amme borçlusu şirket hakkında yapılan mal varlığı araştırması tamamlanmadan, mal varlığı araştırması ile amme alacaklarının asıl borçludan tahsil olanaksızlığının ortaya konulduğundan söz edilemeyeceğinden ve paraya çevirme işlemleri sonrasında alacağın miktarının değişme olasılığı da bulunduğundan, dava konusu 2022/10 sayılı ödeme emrinin 8. ila 10. sırası, 15., 17. ila 19. sırası, 24. ila 30. sırası ile 34. ve 35. sırasında yer alan amme alacakları dışında kalan kısımları ile 2022/11 sayılı ödeme emrinde de hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Savunma ve istinaf dilekçelerindeki iddialarla kararınp bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ AYSUN SEKMEN İLHAN'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Universal Hospital Manisa Özel Sağlık Tes. Sn. ve Hukuk Danışmanlığı ve Temsil Faaliyetleri Tic. A.Ş'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen 11/08/2022 tarih ve 2022/1 ilâ 11 sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzelkişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları hâlinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri, tüzelkişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirileceği; yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı hüküm altına alınmıştır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un "Kanundaki terimler" başlıklı 3. maddesinde; Amme borçlusu veya borçlu terimi; amme alacağını ödemek mecburiyetinde olan hakiki ve hükmi şahısları ve bunların kanuni temsilci veya mirasçılarını ve vergi mükelleflerini, vergi sorumlusunu, kefili ve yabancı şahıs ve kurumlar temsilcilerini, tahsil edilemeyen amme alacağı teriminin, amme borçlusunun bu Kanun hükümlerine göre yapılan mal varlığı araştırması sonucunda haczi kabil herhangi bir mal varlığının bulunmaması, haczedilen mal varlığının satılarak paraya çevrilmesine rağmen satış bedelinin amme alacağını karşılamaması gibi nedenlerle tahsil edilemeyen amme alacaklarını; tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı teriminin, amme borçlusunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre biçilen değerlerin amme alacağını karşılayamayacağının veya hakkında iflas kararı verilen amme borçlusundan aranılan amme alacağının iflas masasından tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gibi nedenlerle tahsil dairelerince yürütülen takip muamelelerinin herhangi bir aşamasında amme borçlusundan tahsil edilemeyeceği ortaya çıkan amme alacaklarını ifade ettiği belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun "bir ödeme emri" ile tebliğ olunacağı; 58. maddesinde de kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı, kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığını ileri sürerek 15 gün içerisinde vergi mahkemesinde dava açabileceği hüküm altına alınmıştır. 17/11/2020 tarih ve 31307 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7256 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 3. maddesinin 6. fıkrasında, bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisinin süresinde ve tam ödenmesi koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti (peşin ödeme seçeneğinin tercih edilmesi hâlinde ilk taksiti) izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı, ilk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği, aynı maddenin 8. fıkrasında ise bu Kanun kapsamına giren alacakların altıncı fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde borçlular, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı, Kanun kapsamında yapılandırıldığı hâlde bu Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılır ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği hükme bağlanmıştır. 09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 9. maddesinin 6. fıkrasında, bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisinin süresinde ve tam ödenmesi koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti (peşin ödeme seçeneğinin tercih edilmesi hâlinde ilk taksiti) izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı, ilk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği, aynı maddenin 8. fıkrasında ise bu Kanun kapsamına giren alacakların altıncı fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde borçlular, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı, Kanun kapsamında yapılandırıldığı hâlde bu Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılır ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği hükme bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu 2022/10 sayılı ödeme emrinin 8. ila 10., 15., 17. ila 19., 24. ila 30. ile 34. ve 35. sırasında yer alan vergi borçları dışında kalan kısımları ile 2022/11 sayılı ödeme emrine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup davalı tarafından ileri sürülen temyiz iddiaları, kararın belirtilen kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının,dava konusu 2022/1 ilâ 9 sayılı ödeme emirleri ile 2022/10 sayılı ödeme emrinin 8. ila 10. sırası, 15., 17. ila 19. sırası, 24.ila 30. sırası ile 34.ve 35. sırasında yer alan vergi borçları kısmına yönelik davalı tarafından yapılan temyiz istemine gelince; Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, tüzel kişiliğe sahip şirketlerin vergi borçları nedeniyle öncelikle o şirket adına tarh ve tahakkuk işlemi yapılacağı, borç ödenmediği takdirde şirket adına ödeme emri düzenleneceği ve kamu alacağının şirketten tahsil edilmesi için idarece 6183 sayılı Kanun'da sayılan tüm takip yollarının tüketileceği ve buna rağmen borç şirketten tahsil edilemezse şirket kanuni temsilcisi hakkında takip yollarına başvurulacağı sonucuna ulaşılmaktadır. Limited şirket ortaklarının sorumluluğundan farklı olarak, kanuni temsilcilerin 213 sayılı Yasa'nın 10. maddesi kapsamında sorumluluğuna gidilebilmesi için asıl borçlu şirketin tüm mal varlığının satılarak paraya çevrilmesi ve buna ilişkin muamelelerinin sonuçlanmış olması aranmamıştır. Tahsil dairesince yapılacak tahsil işlemlerinin herhangi bir aşamasında, haczedilen ya da tespit edilen asıl borçlu şirkete ait mal varlığı değerinin, borcu karşılamayacağının anlaşılması durumunda, kanun koyucu, kanuni temsilcinin sorumluluğuna gidilebilmesi için gerekli şartları yeterli görmüştür. Bunun için ayrıca borcu karşılamayacağı anlaşılan gerek hacizli olan, gerek hacizli olmayıp tespit edilen mal varlığının cebri icra yolu ile satılıp paraya çevrilmesinin beklenilmesine de gerek bulunmamaktadır. Olayda, şirket adına tapuda kayıtlı beş adet taşınmaz ile 45 HR 765 plakalı motorlu aracın bulunduğu, taşınmazlardan bir tanesinin beş katlı betonarme hastane binası olduğu, Manisa ili, Merkez Tevkifiye Mahallesi, 1186 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki davalı idare haczinin ise ikinci sırada olduğu, davalı idarece taşınmazların üzerinde haciz bulunduğu bu nedenle satış işlemlerinin yapılmadığının belirtildiği, hastane binası içerisinde mevcut elektronik cihazlar gibi menkul malların haczinin yapıldığına ilişkin kayıt bulunmadığı, Sosyal Güvenlik Kurumu nezdindeki alacakların üzerine haciz konulduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'nın 21/11/2013 tarihli yazısı uyarınca davalı idare haczinden önce yapılan hacizlerin bulunduğunun görüldüğü, davacının ise 31/07/2012 tarihli yönetim kurulu kararı ile 3 yıl süre ile yönetim kurulu üyesi olarak seçilerek asıl borçlu Universal Hospital Manisa Özel Sağlık Tes. Sn. ve Hukuk Danışmanlığı ve Temsil Faaliyetleri Tic. A.Ş'yi temsil ile yetkilendirildiği, 23/09/2014 tarihli yönetim kurulu kararı ile 3 yıl süre ile yönetim kurulu üyesi olarak belirlendiği ve 15/01/2015 tarihli kararla da temsil yetkisi ile verildiği, bu tarihten sonra ticaret sicil gazetesinde şirket yönetim kurulu üyeliklerine ve/veya temsilciliklerine ilişkin alınan herhangi bir kararın yayınlanmadığı görüldüğünden söz konusu borcun kanuni temsilci sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla dava konusu ödeme emirlerinin düzenlendiği anlaşılmaktadır. Temyize konu kararda, vergi borçlarının yapılandırılmasıyla yeni hukuki durum ortaya çıktığından, asıl borçlu şirket adına yeniden takip işlemleri yapılmaksızın davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı yolundaki hukuki nitelendirme, asıl borçlu şirket tarafından 7256 ve 7326 sayılı Kanunlardan yararlanılarak borçların yapılandırılması ve daha sonra yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hakkın kaybedilmesi sonucunda yapılandırmaların iptali durumunda borcun yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak daha önceden yapılan takip işlemleri kaldığı yerden devam edeceğinden yerinde görülmemiş ise de; asıl borçlu şirket adına tapuda kayıtlı beş adet taşınmaz ve bir adet motorlu aracın bulunduğu, taşınmazlardan bir tanesinin beş katlı betonarme hastane binası olduğu, hastane binası içerisinde mevcut elektronik cihazlar gibi menkul malların haczinin yapıldığına ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı, Manisa ili, Merkez Tevkifiye Mahallesi, 1186 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki davalı idare haczinin ikinci sırada olduğu, ödeme emirlerine konu borcun miktarının 2.443,987,19-TL olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, davalı idarece şirkete ait mal varlıklarına ilişkin herhangi bir rayiç bedel belirlemesi ve taşınmazların satılması durumunda idarelerinin alacağına sıra gelmeyeceğine dair bir tespitin yapılmadığı ve asıl borçlu şirketin borç miktarının mevcut mallarla kıyaslanıp vergi borcunun tahsilini sağlayıp sağlamadığının ortaya konulmadığı görüldüğünden bu aşamada anılan ödeme emirleri içeriğinde yer alan borçların asıl borçlu şirketin malvarlığından karşılanamayacağının somut olarak ortaya konulamaması karşısında davacı adına düzenlenen söz konusu ödeme emirlerinde hukuka uyarlık bulunmadığından Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalının temyiz isteminin reddine, 2.İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesinin 07/09/2023 tarih ve E:2023/975, K:2023/1248 sayılı kararının 2022/10 sayılı ödeme emrinin 8. ila 10., 15., 17. ila 19., 24. ila 30. ile 34. ve 35. sıralarında yer alan vergi borçları dışında kalan kısımları ile 2022/11 sayılı ödeme emrine ilişkin kısmının ONANMASINA, diğer kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Manisa Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 02/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Üye Abdurrahman GENÇBAY Zeynep KENAN Mehmet Ali GÜMÜŞ Battal ÖĞÜT Tekin YALIM