Danıştay · 3. Daire

Danıştay 3. Daire 2024/828 E. 2026/1678 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
3. Daire
Esas No
2024/828
Karar No
2026/1678
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y ÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/828 Karar No : 2026/1678

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı adına, asıl borçlu ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nden alınamayan 2012 ila 2017 yıllarının muhtelif dönemlerine ait özel tüketim vergisi, katma değer vergisi, gelir (stopaj) vergisi, vergi ziyaı cezası, özel usulsüzlük cezası ve fer'ilerinden oluşan kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... ila ..., ... ila ... takip numaralı ödeme emirleri ile aynı tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 15. sırasında yer alan idari para cezası haricindeki kısmının iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Asıl borçlu şirket tarafından, dava konusu ödeme emirleri içeriği kamu alacağının, 6552, 6737 ve 7326 sayılı Kanunlar kapsamında yapılandırılması üzerine şirketin vergi borçları nitelik değiştirip yeni bir borç haline geldiğinden ödenmeyen vergi borçlarının öncelikle asıl borçlu şirketten tahsili amacıyla şirket adına ödeme emri düzenlenip usulüne uygun şekilde tebliğ edildikten sonra kamu alacağının şirketten tahsil imkanının bulunmaması halinde davacının sorumluluğuna gidilmesi gerekirken doğrudan kanuni temsilci sıfatıyla takibinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle ödeme emirleri iptal edilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu ödeme emirlerinin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Asıl borçlu şirketçe yapılandırılan borçların mevzuatta belirlenen şekilde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde yapılandırma hakkı kaybedilerek önceki eski duruma dönüleceğinden, davacının kanuni temsilci sıfatına ilişkin sorumluluğu yönünde işin esası incelenerek uyuşmazlığın çözümlenmesi gerektiğinden temyiz istemine konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA 2575 sayılı Danıştay Kanununa 3619 sayılı Kanunla eklenen Ek 1. madde uyarınca hüküm veren Danıştay Üçüncü ve Yedinci Dairelerince oluşturulan Müşterek Kurulca işin gereği görüşülüp düşünüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin 2012 ila 2017 yıllarının muhtelif dönemlerine ilişkin özel tüketim vergisi, katma değer vergisi, gelir (stopaj) vergisi, vergi ziyaı cezası, özel usulsüzlük cezası ve fer'ilerinden oluşan kamu alacağının tahsili amacıyla davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... ila ..., ... ila ... takip numaralı ödeme emirleri ile aynı tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 15. sırasında yer alan para cezası haricindeki kısmının iptali istemiyle dava açılmıştır. Asıl borçlu şirketin 6111, 6552 ve 6736 sayılı Kanunlar kapsamındaki yapılandırmalarının iptal edildiği, 7326 sayılı Kanun kapsamındaki yapılandırmanın ise savunma dilekçesine eklenen ekran çıktısına göre "tam ödeme" gerekçesiyle idarece kaldırıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi veya buna bağlı alacakların, kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır. Öte yandan, 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un "Ortak hükümler" başlıklı 9. maddesinin 6 ve 8. fıkralarında ise, bu Kanun'a göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisi süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksidin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksidi izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı, ilk iki taksidin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksidin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği, Kanun kapsamındaki alacakların belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması halinde borçluların, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanacağı, yapılandırıldığı halde Kanun'da öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemlerinin ilgili mevzuat kapsamında yapılacağı ve bu Kanun'un yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemlerinin geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yapılandırma kanunları kapsamındaki yapılandırma sonucunda vergi borçlarıyla ilgili olarak ortaya yeni bir hukuki durum çıkmasına karşın, bu durumun şirket tüzel kişiliği nezdinde yapılandırma öncesinde usulüne uygun biçimde tamamlanmış olan takibin yeniden başlatılmasını başka bir ifadeyle yapılandırmanın ihlalinden sonra asıl borçlu adına yeniden ödeme emri düzenlenerek mal varlığı araştırması yapılmasını gerektirdiğinden söz edilemez. Bu durumda, yapılandırma ve yapılandırmanın iptali tarihlerinde kanuni temsilcilik görevi devam eden ve bu nedenle şirket hakkında yapılandırma öncesindeki takibin usulüne uygun biçimde tüketilmiş olması koşuluyla şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağından sorumlu tutulabilecek olan davacı adına düzenlenen ödeme emirleri içeriği kamu alacaklarıyla ilgili olarak asıl borçlu şirket adına düzenlenmiş olan ödeme emirlerinin usule uygun tebliğ edilip edilmediği, usulüne uygun tebliğ edilmiş ise kamu alacağının şirketten tahsil imkanı bulunup bulunmadığı ve kanuni temsilci olan davacının sorumluluğu araştırılmak üzere yeniden karar verilmek üzere Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir. Öte yandan, ödeme emirleri içeriği amme alacaklarına ilişkin takibatın yapılandırma nedeniyle bir ödeme varsa mahsup edilmekle birlikte kaldığı yerden devam ettirileceği açık olup, savunma dilekçesi ekindeki belgelerden, asıl borçlu şirkete ait olan ve "tam ödeme" gerekçesiyle idarece kaldırıldığı anlaşılan 7326 sayılı Kanun kapsamındaki yapılandırmanın dava konusu ödeme emirleri içeriği amme alacaklarını kapsayıp kapsamadığının yeniden yapılacak incelemede dikkate alınması suretiyle karar verilmesi gerektiği tabiidir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA, 08/04/2026 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(XX) (X)-KARŞI OY : Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan karar, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddedilerek, kararın onanması gerektiği oyuyla, Karara katılmıyorum.

(XX)- KARŞI OY: Kamu alacaklarının tahsilatının hızlandırması ve kolaylaştırması amacıyla, “alacakların yapılandırılması”, “tahsilatın hızlandırılması”, “vergi barışı” veya benzeri adlarla adlandırılan ve geçmiş dönemleri etkileyen, belirli sürelerle sınırlı olarak yürürlüğe konulan yasal düzenlemelerle; kesinleşmiş alacaklar, kesinleşmemiş veya dava aşamasında bulunan alacaklar ile inceleme ve tarhiyat aşamasındaki alacakların yeniden yapılandırılması, matrah veya vergi artırımı gibi müessesler ihdas edilmektedir. Sıkça çıkarılan bu nitelikteki yasalarla öngörülen yöntemler çerçevesinde; kamu alacaklarının yeniden yapılandırılması, bu alacaklara bağlı ceza ve fer’ilerin tahsilinden kısmen veya tamamen vazgeçilmesi ile matrah ve vergi artırımı suretiyle vergi incelemesine karşı koruma sağlanması gibi imkânlar tanınmaktadır. Bu kapsamda, yasada aranılan koşulları taşıyan kamu alacağı yükümlülerinin, belirlenen usul ve esaslar dâhilinde ilgili yöntemlerden birisine başvurarak sağlanan olanaktan yararlanmak suretiyle borçlarını ödeyebilmeleri mümkün bulunmaktadır. Amme alacağının bu tür yasalar kapsamında yapılandırılması uygulamalarında; yapılandırma öncesi ve sonrası dönemde görev yapan kanuni temsilciler aynı kişiler olması mümkün olduğu gibi farklı kişilerden olması da söz konusu olabilmektedir. Dayanağını Anayasa'dan alan ve devletin kamusal gereksinimlerini karşılaması için egemenlik gücüne dayanarak tek taraflı iradesiyle kişilere yüklediği bir kamu alacağı şeklinde tanımlanan verginin, yapılandırmaya konu edilerek yeni vade ve tutarlarda ödenmeye bağlanması işleminin, özel hukuktaki borcun yenilenmesi müessesesine benzetilerek, bu durumun, borcun nitelik değiştirmesine yol açtığı söylenemez. Yeniden yapılandırılan borcun ödenmemesi halinde, diğer bir deyişle yapılandırmaya ilişkin koşulların ihlali nedeniyle hakkın kaybedilmesi ve bunun sonucunda yapılandırmanın iptali durumunda tahsil işlemlerine kalındığı yerden devam edilmesi sorumluluk, takip/tahsilata ilişkin yasa kuralları gereğidir. Vergi borcunun ait olduğu dönemdeki kanuni temsilcinin yasadan kaynaklı sorumluluğu, borcun sonraki kanuni temsilci tarafından yapılandırılmasından sonra da devam eder; yapılandırmanın gerçekleşmesi ile sorumlunun değiştiği söylenemez. Vergi borcunun ilgili bulunduğu dönemde kanuni temsilcilikten kaynaklı vergisel ödevlerini usulüne uygun şekilde yerine getirmeyerek diğer anlatımla kusuru ile borcun doğumuna neden olan kanuni temsilcinin sorumluluğunun sona ermesinden sonraki tarihte gerçekleştirilen yapılandırma sonucu verginin türünde, döneminde, hukuki niteliğinde bir değişiklik söz konusu değildir. Kanuni temsilcilerin, vergi ödevlerini hiç ya da gereği gibi yerine getirilmemiş olmasından kaynaklanan sorumlukları, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanuni Temsilcilerin Ödevi" başlıklı 10. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirileceği açıklanmış; ikinci fıkrasında, yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen ve kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır. Bu durumda, uyuşmazlığın; kanuni temsilcinin vergi borçlarından sorumluluğunun öngörüldüğü yasa kuralına göre ve varsa diğer hususların incelenmesi suretiyle çözümlenmesi gerekir. Açıklanan nedenle, Vergi Dava Dairesinin kararının yeniden bir karar verilmek üzere bu gerekçeyle bozulması gerektiği görüşüyle, Daire kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.

Atıf: Danıştay 3. Daire, E. 2024/828, K. 2026/1678, T. 08.04.2026, www.arakarar.com/karar/danistay-3-daire-2024-828-e-2026-1678-k-9602b8f90bfb