Danıştay 9. Daire 2023/7419 E. 2025/4948 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/7419 Karar No : 2025/4948

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı tarafından bir dönem ortağı ve kanuni temsilcisi olduğu ... Yalıtım İnş. Tic. Ltd. Şti.'ne ait vergi borçlarının zamanaşımına uğradığından bahisle terkini istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının başvurusu ortağı ve kanuni temsilcisi olduğu ... Yalıtım İnş. Tic. Ltd. Şti.'nin vergi borçlarının zamanaşımına uğraması nedeniyle terkini istemiyle yapıldığı davacı açısından idarece ödeme emri tebliği ya da haciz gibi uygulaması devam eden kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem tesis edilmemesi karşısında davanın esasını inceleme imkanı bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İlgililer tarafından borç döküm listesiyle ya da menfaatini etkileyecek nitelikte haciz gibi işlemlerle öğrendikleri vergi ve cezaların kaldırılması istemiyle her zaman İdareye başvurularak, bu borçların kaldırılmasının istenilmesi ve bu başvuruların reddi üzerine dava açılabilmesinin hukuken mümkün olduğu, ancak, idareye yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlerin dava konusu yapılabilmesi için başvuruda bulunanların, sorumlu tutuldukları vergi ve cezalardan haberdar olmaması, başka bir ifadeyle, salınan vergi ve kesilen cezalara ilişkin ihbarnamelerin ya da tahsili için düzenlenen ödeme emirlerinin taraflarına 213 sayılı Vergi Usul Kanunun'da yer alan usule uygun tebliğ edilmemesi gerektiği, olayda davacının ortağı ve müdürü olduğu ... Yalıtım İnş. Tic. Ltd. Şti.'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunun'da yer alan usule uygun olarak tebliğ edilip edilmediğinin incelenmesinden; davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... ve ... sayılı ödeme emirlerinin usule uygun tebliğ edildiği ve açılan davaların reddedildiği görüldüğünden bu kısım yönünden ret işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı,... tarih ve ..., ... sayılı ödeme emirleri ile ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin davacıya tebliğinin usulsüz olduğu, bu borçların en son asıl borçlu şirkete 2012 yılında ilanen tebliğ edildiği, bu tarih itibarıyla başlayan tahsil zamanaşımının 31/12/2017 tarihinde sona erdiği, idarece dosya eklenen belgelerden; beş yıllık tahsil zamanaşımı süresi içinde sadece; 2014, 2015, 2021 yıllarında yapılan tahsilatların bulunduğu, 2015 yılında yapılan tahsilatların geçerli olduğu kabul edildiğinde, tahsil zamanaşımı süresinin 31/12/2020 tarihine uzadığı, 2021 yılında yapılan tahsilatların ise zamanaşımı süresi dolduktan sonra olması nedeniyle zamanaşımını yeniden başlatacak nitelikte olmadığı dikkate alındığında, davacı tarafından İdareye başvurulan 12/01/2022 tarihi itibarıyla bu ödeme emirleri içeriği borçların 31/12/2020 tarihinde zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davacı istinaf isteminin kabulü ile kararının kaldırılmasına, esastan incelenen davanın kısmen reddine, kısmen kabulüne, dava konusu işlemin; davacı adına düzenlenen ... tarih ve ... ve ... sayılı ödeme emirlerinden kaynaklanan borçlara ilişkin kısmının reddine, ... tarih ve ... sayılı ödeme emri ile 19019 tarih ve ..., ... sayılı ödeme emirlerinden kaynaklanan borçlara ilişkin kısım yönünden davanın kabulü ile bu kısımlara ilişkin işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Bölge İdare Mahkemesince, davacının başvurusunda ve dava dilekçesinde yer almayan ödeme emirleri incelenerek, davacı yerine geçilerek varsayıma dayalı hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, dava konusunun soyut ve genel bir yazı olduğu, idari bir işlem dahi olmadığı, asıl borçludan tahsil edilemeyeceği anlaşılan borçların kanuni temsilcisi olan davacıdan ödeme emri düzenlenerek takibinde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı tarafından bir dönem ortağı ve kanuni temsilcisi olduğu ... Yalıtım İnş. Tic. Ltd. Şti.'ne ait vergi borçlarının zamanaşımına uğradığından bahisle terkini istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT: 213 sayılı Vergi Usul Kanunun 378.maddesi 1.fıkrasında, vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonları kararlarının tebliğ edilmiş olması; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması lazımdır kuralına 2.fıkrasında, mükellefler beyan ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava açamazlar. Bu Kanunun vergi hatalarına ait hükümleri mahfuzdur, kuralına yer verilmiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un, cebren tahsil ve şekilleri başlıklı 54.maddesinde ödeme müddeti içinde ödenmiyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur. Cebren tahsil aşağıdaki şekillerden herhangi birinin tatbikı suretiyle yapılır: 1. Amme borçlusu tahsil dairesine teminat göstermişse, teminatın paraya çevrilmesi yahut kefilin takibi, 2. Amme borçlusunun borcuna yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi, 3. Gerekli şartlar bulunduğu takdirde borçlunun iflasının istenmesi" kuralına yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14.maddesi 3.bendi ile ve aynı bendin (d) alt bendinde ise Dilekçelerin, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından; İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden de inceleneceği, aynı Kanun'un 15.maddesi 1. fıkrasında ise Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince 14. maddenin 3. fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14.maddenin 3/d bendinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği, kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonları kararlarının tebliğ edilmiş olması, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması, beyan üzerine tarhta ise vergilendirmede vergi hatasının bulunması, ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının tahsili amacıyla cebren tahsil işlemlerinden herhangi birinin tatbik edilmiş olması gerektiği, bu kapsamda vergilendirme sürecinde vergi idaresince tesis edilen, ihbarname, tahakkuk fişi, ödeme emri, haciz tatbiki gibi vergilendirme işlemlerinin birer idari işlem olduğu, bu mahiyette bulunmayan işlemlerin vergilendirme alanında etkili birer işlem mahiyetinde olmadıklarından; hukuki sonuç doğurmayan bu işlemlere karşı açılan davaların da esasının incelenmesine olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; davacının ... Yalıtım İnş. Tic. Ltd. Şti.'nin 03/12/2003 ila 13/12/2007 tarihlerinde ortağı ve kanuni temsilcisi olduğu, Ticaret Sicili Gazetesindeki kayıtların incelenmesinden, anılan şirketin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun geçici 7. maddesi gereğince ticaret sicilinden 23/01/2014 tarihinde re'sen terkin edilerek tüzel kişiliğinin sona erdiği, davacının 12/01/2022 tarihinde davalı idareye kendi adına yaptığı başvuru ile anılan şirkete ait vergi borçlarının zamanaşımına uğradığından bahisle terkinini istemiyle başvurduğu, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısı ile şirket borçlarının zamanaşımına uğramadığı belirtilerek istemin reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı, Vergi Mahkemesince yukarda özetlenen gerekçeyle davanın incelenmeksizin reddine, Bölge İdare Mahkemesince davacı istinaf başvurusu kabul edilerek, karar kaldırılıp, işin esası incelenmek suretiyle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verildiği, davalı idare tarafından kabule ilişkin kısmın bozulması istemiyle temyiz talebinde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Mükelleflerin öncesinde usulüne uygun olarak haberdar olup, vergisel muamelelerle muhattap kaldıkları işlemlere karşı dava açmayıp ya da dava açarak yargısal denetime tabi tutulup, yeni bir hukuki durum oluşmadan idareye sadece zamanaşımına uğradığı ileri sürülen borçların terkini talebiyle yaptıkları başvuruların sonucunda, zamanaşımına uğrayan borçlarının olmadığı yönünde tesis edilen bilgilendirme mahiyetindeki işlemlerin, davacı aleyhine yeni bir işlem tesis edilmiş gibi yeniden davaya konu edilmek suretiyle, yargı yerlerince tekraren her zaman denetlenmesi beklenemeyeceği gibi mükellefler tarafından zamanaşımına uğrayan bir borcun idarece tahsili için icrai bir işlem tesis edilmesi durumunda dava açılarak ileri sürülebileceği de açıktır. Uyuşmazlıkta, davacının başvurusu ortağı ve müdürü olduğu ... Yalıtım İnş. Tic. Ltd. Şti.'nin vergi borçlarının zamanaşımına uğraması nedeniyle terkini istemiyle yapılmış olup, davacı açısından idarece ödeme emri tebliği ya da haciz gibi uygulaması devam eden kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem tesis edilmemesi nedeniyle, bilgilendirme ve açıklama mahiyetindeki işleme karşı açılan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığından, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, yukarda özetlenen gerekçeyle işin esasının incelenmesi suretiyle verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize konu kısmında isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; Davalının temyiz isteminin kabulüne, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu kısmının BOZULMASINA, Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 19/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.