Danıştay 8. Daire 2025/4110 E. 2025/6624 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/4110 Karar No : 2025/6624

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... ... 13- ... 14- ... VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacılar tarafından, sahip oldukları "Hatsız Ticari" tahditli ... ve ... plakalı araçların, İzmir merkez ilçelerinde (S) serisinden servis plakasına dönüşümünün sağlanması başvurusunun "uygun bulunmamasına" ve araçların tescil belgesinin "açıklamalar" bölümündeki "Hatsız Ticari" kaydının iptalinin Türkiye Noterler Birliğince gerçekleştirilmesine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi UKOME'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karara zımni dayanak oluşturan İzmir Valiliği İl Trafik Komisyonunun ... gün ve ... sayılı kararının "Karar" bölümünün 2. paragrafının son cümlesinde yer alan "15/12/1998 tarihinden sonra müracaatta bulunan araç sahiplerinin araçları, belirlenen şartlara haiz olsalar da (S) plaka serisine tescil edilmemelerine" ibaresinin; 3. paragrafının son cümlesinde yer alan "ancak 02/10/1998 tarihinden sonra satışı yapılan araçların yine umum servis aracı olarak tescil edilmemesine" ibaresinin; 4. paragrafının ilk satırında yer alan "6085 sayılı Kanun yürürlükte iken otobüs olup 2918 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra minibüse dönüşen ..." ibaresinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, kime ne zaman devredildiğinden bağımsız olarak zamanında "hatsız ticari" kaydı ile ruhsata bağlanan davacılara ait ... ve ... plaka sayılı araçların tamamının, 15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 29. maddesi kapsamında korunması gereken kazanılmış haklarının bulunduğu, anılan hatsız ticari tahditli araçların İzmir Merkez ilçelerinde (S) serisinden servis plakasına dönüşümünün sağlanması talebinin uygun bulunmamasına, söz konusu araçların tescil belgelerinin açıklamalar bölümündeki "Hatsız Ticari" kaydının iptalinin Türkiye Noterler Birliğince gerçekleştirilmesine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin (UKOME) ... tarihli ve ... nolu kararı ile İzmir İl Trafik Komisyonunun ... günlü, ... sayılı kararının; "KARAR" bölümünün, ikinci paragrafının son cümlesinde yer alan "15 Aralık 1998 tarihinden sonra müracaatta bulunan araç sahiplerinin araçları, belirlenen şartlara haiz olsalar da (S) plaka serisine tescil edilmemelerine" ibaresinin, üçüncü paragrafının son cümlesinde yer alan "...ancak 02 Ekim 1998 tarihinden sonra satışı yapılan araçların yine umum servis aracı olarak tescil edilmemesine," cümlesinin ve dördüncü paragrafının ilk satırında yer alan "6085 sayılı Karayolları Trafik Yasası yürürlükte iken otobüs olup, 2918 sayılı Karayolları Trafik Yasası yürürlüğe girdikten sonra minibüs'e dönüşen, ... " cümlesinde, hukuka uygunluk görülmediği, bu durumda, yeni oluşan ihtiyaçlar karşısında davacıların başvurularının değerlendirilerek bir işlem tesis edilmesi gerekirken, aynı mahiyetteki isteme yönelik yargısal sürece aykırı biçimde tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu edilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; İzmir İl Trafik Komisyonunun ... günlü, ... sayılı kararının bazı kısımlarının iptali istemi yönünden; anılan kararın, 86/10553 sayılı "Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkındaki" Bakanlar Kurulu Kararı kapsamına alınan, 6085 sayılı Karayolları Trafik Kanunu yürürlükte iken otobüs olup 2918 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra minibüse dönüşen ve 14 oturma yeri bulunan hatsız ticari minibüslere ticari plaka verilmesine dair usul ve esasların belirlenmesine yönelik olduğu, bu kararın tamamının veya bir kısmının iptalinin ancak kararın kapsamına giren araç sahipleri tarafından istenebileceğinden, hususi araç iken 2020 ve 2021 yıllarında güncellenerek, kullanım şekilleri hususiden ticariye çevrilen, daha sonra yine 2020 ve 2021 yıllarında tescil bölümündeki açıklamalar kısımına "hatsız ticari" ibaresi eklenen araçlarının sahipleri olan davacıların, araçlarının kapsamına girmediği İzmir İl Trafik Komisyonunun 02/10/1998 günlü, 1998/138 sayılı kararının bazı bölümlerinin iptali istemiyle dava açamayacakları, bu yönden davada subjektif dava ehliyetlerinin bulunmadığı anlaşıldığından, davacıların İzmir İl Trafik Komisyonunun söz konusu kararının bazı kısımlarının iptali istemlerinin ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden, aksi yöndeki istinafa konu Mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmadığı; yine İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarihli ve ... sayılı kararının iptali istemi yönünden de; dava konusu UKOME kararıyla "Söz konusu plakaların; "Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esasları" belirleyen 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kapsamında tahsis / tahdit altına alınmasına yönelik herhangi bir İl Trafik Komisyonu Kararı / UKOME Genel Kurul Kararının bulunmadığı, "Hatsız Ticari-Hatlı Çalıştırılamaz" ibaresi yer alan araçların, 6085 sayılı Karayolları Trafik Kanununda "Otobüs" statüsündeyken bu Kanun gereği "Minibüs" kapsamına girmesi ve bu Kanun kapsamında plakalarının değil araçlarının "Ticari" olması, İzmir Büyükşehir Belediyesince "Hatsız Ticari" ibarelerinin eklenmesine yönelik herhangi bir uygulamalarının bulunmaması, 86/10553 sayılı Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esasların 5. maddesi uyarınca, ilin ihtiyacı durumunda ticari tahditli plakaların verilmesinin ancak ihale ile yapılabileceği" gerekçeleriyle davacıların taleplerinin reddedildiğinin görüldüğü, uyuşmazlığın, davacılara ait araçlara ihalesiz olarak ticari "S" serisinden plaka verilip verilemeyeceği noktasında toplandığı, ticari plakalardan olan "S" seri plakalarının ihale yoluyla verilmesinin zorunlu olduğu, bu kuralın istisnasının araçların; 03/05/1986 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 86/10553 Sayılı "Ticari Plakaların Verilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki" Bakanlar Kurulu Kararı ile kapsama alınan araçlardan olması, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun yayımı tarihinden önce İzmir iline ticari tescilli olması, 02/12/1998 tarihinden önce trafik kayıtlarında hatsız ticari vasfına sahip olması koşullarını taşınmalarının gerektiği, dava konusu araçların, hususi araçlar iken 2020 ve 2021 yıllarında güncellenerek, kullanım şekilleri hususiden ticariye çevrilen, daha sonra yine 2020 ve 2021 yıllarında tescil bölümlerindeki açıklamalar kısımına "hatsız ticari" ibareleri eklenen araçların, herhangi bir kazanılmış bir hakları bulunmadığından ve yukarıda belirtilen şartları sağlamadıklarından "S" plaka serisinden plaka verilemeyeceği sonucuna ulaşıldığı, bu durumda "S" serisinden plakaları ihalesiz olarak alma şartlarını taşınmayan araçların, İzmir merkez ilçelerinde (S) serisinden servis plakalarına dönüşümlerinin sağlanması istemlerinin reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki istinafa konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı; gerekçeleriyle istinaf başvurularının kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, İzmir İl Trafik Komisyonunun ... günlü, ... sayılı kararının bazı kısımlarının iptali istemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarihli ve ... sayılı kararının iptali istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, kazanılmış hakları bulunduğu, faaliyette bulundukları güzergah bulunmadığı, il trafik komisyonunun güncel menfaatlerini etkilediği, hukuki güvenlik ve iyi niyet ilkeleri kapsamında kazanılmış hakları dikkate alınarak dava konusu UKOME kararının da iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı İzmir Valiliği tarafından, temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur. Davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz istemlerinin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının ve posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından aidiyetine göre ilgililerine iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 10/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.