Danıştay 8. Daire 2025/1508 E. 2026/527 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/1508 Karar No : 2026/527

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :... Köyü Muhtarlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı köy tüzel kişiliği tarafından, Kütahya ili, Domaniç ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan doğal su kaynağından ... Köyü lehine su isale hattı ve su deposu yeri için izin verilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Kütahya Orman Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Kütahya İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, ... Köyü'nün su ihtiyacı için yeterli miktarda suyu olup olmadığı, ... Mevkiinde bulunan doğal su kaynağından ... Köyü lehine su verilmesinin doğal yapıyı bozup bozmadığı, diğer köylerin etkilenip etkilenmediği hususunun objektif olarak açıklığa kavuşturulabilmesi için 26/06/2024 tarihinde bilirkişi heyeti ile gerçekleştirilen keşif neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; ''... Köyü'nün su ihtiyacı için yeterli miktarda suyu olduğu, ... Mevkiinde bulunan doğal su kaynağından ... Köyü lehine su verilmesinin, sunulan proje ile fizbl olmadığı, projeninin yeterli bilimsel ve teknik verilerek dayandırılmadığı, projenin gerçekleşmesi durumunda diğer köylerin etkilenme durumunun söz konusu olacağı'' şeklinde görüş ve kanaatinin belirtildiği görüldüğü, bu durumda ... Köyü'nün su ihtiyacı için yeterli miktarda suyunun olduğu, ... Mevkiinde bulunan doğal su kaynağından ... Köyü lehine su verilmesinin flora ve fauna elemanları için risk teşkil edebileceği, ... Mevkiinde bulunan doğal su kaynağından ... Köyü lehine su verilmesinin, sunulan proje ile fizibl olmadığı gibi projeninin yeterli bilimsel ve teknik verilerek dayandırılmadığı, ayrıca projenin gerçekleşmesi durumunda diğer köylerin de etkileneceği anlaşıldığından, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan doğal su kaynağından ... Köyü lehine su isale hattı ve su deposu yeri için izin verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ... köyü tarafından izin başvurusunda bulunulması üzerine Kanuna ve Yönetmeliğe uygun olarak gerekli incelemeler yapıldığı, diğer kurumlardan alınmış olan işin yapılmasında sakınca olmadığına dair görüş yazıları uyarınca işlemin tesis edildiği, gerekli bedelin ... Köyü tarafından ödendiği ve taahhüt senedi imzalandığı, iptal kararının usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı köy muhtarlığı tarafından, haksız ve mesnetsiz olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı köy tüzel kişiliği tarafından, Kütahya ili, Domaniç ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan doğal su kaynağından ... Köyü lehine su isale hattı ve su deposu yeri için izin verilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Kütahya Orman Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVUZAT: 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17. maddesinin 3. fıkrasında; "Savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, petrol, doğalgaz, hava ayrıştırma, altyapı, katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerinin; baraj, gölet, sokak hayvanları bakımevi ve mezarlıkların; Devlete ait sağlık, eğitim, adli hizmet ve spor tesisleri ile ceza infaz kurumlarının ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Devletçe yapılan ve/veya işletilenlerden bedel alınmaz. Bu izin süresi kırkdokuz yılı geçemez. Bu alanlarda Devletçe yapılanların dışındaki her türlü bina ve tesisler iznin sona ermesi halinde eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğünün tasarrufuna geçer. Söz konusu tesisler Orman Genel Müdürlüğü veya Çevre ve Orman Bakanlığı ihtiyacında kullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir. İzin amaç ve şartlarına uygun olarak faaliyet gösteren hak sahiplerinin izin süreleri; yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksandokuz yıla kadar uzatılabilir. Bu durumda devir işlemleri uzatma süresi sonunda yapılır. Verilen izinler amaç dışında kullanılamaz." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Orman Kanunu'nun 17/3. ve 18. maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin "17/3 üncü maddeye göre verilecek izinler" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Ormanlık alanlarda kamu yararı ve zaruret bulunması halinde; yol, liman geri hizmet alanı, havaalanı, demiryolu, teleferik hattı, tünel gibi ulaşım tesislerine; patlayıcı madde emniyet alanı, yer altında yapılacak patlayıcı madde deposu, savunma ve güvenlik tesislerine; enerji nakil hattı, trafo binası, enerji üretim santralleri, ölçüm ve gözlem istasyonları gibi enerji tesislerine; telefon iletim hattı, iletişim panosu, ölçüm istasyonu, R/L tesisleri, radyo-televizyon verici istasyonu ve antenleri, elektronik haberleşme sistemlerine ait baz istasyonları, fiber optik kablo gibi haberleşme tesislerine; su arama, jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama, su kuyusu, kaptaj, su isale hattı, su deposu gibi su tesislerine; atık su tesislerine; petrol ve doğalgaz boru hattı; alt yapı tesislerine; katı atık aktarma istasyonu, katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerine; ruhsata dayalı petrol ve doğalgaz arama, işletilme ve yeraltı doğalgaz depolanmasına ilişkin tesislere; yeraltı depolama tesislerine; baraj; gölet; sokak hayvanları bakımevi; mezarlık tesislerine; sağlık ocağı, hastane gibi sağlık tesislerine; ilk, orta, lise ve dini eğitim tesisi ile dini eğitim tesisine bağlı uygulama maksatlı ibadethane tesisi gibi eğitim tesislerine; futbol sahası, kapalı spor salonu, atış poligonu gibi spor tesislerine ve bunlarla ilgili yer, bina ve tesislere izin verilebilir." düzenlemesine, "Müracaat" başlıklı 6.maddesinde; "(1) Ormanlık alanlarda talep sahibi, talep yazılarına, a) 1/25000 ölçekli harita veya krokisini, b) Meşcere haritasını, c) 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planını, ç) Koordinat özet çizelgesini, d) Orman kadastro haritasını, e) Su izinlerinde yeraltı suyu arama belgesini, kullanma belgesini, ruhsatını veya kira sözleşmesini, enerji izinlerinde önlisans veya lisansını, petrol-doğalgaz izinlerinde ruhsatını, liman geri hizmet alanı izinlerinde deniz yüzeyinin kiralandığına ilişkin sözleşmesini, define arama izinlerinde define arama ruhsatını, ... dört takım ekleyerek kesin izin için veya (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen belgeleri ekleyerek ön izin için Bölge Müdürlüğüne müracaatta bulunurlar. (2) Orman sınırları dışındaki izin taleplerinde ise talep sahibi talep yazısına kira kontratı veya mülkiyet belgesini ekleyerek izin için Bölge Müdürlüğüne müracaatta bulunur. (3) (Mülga:RG-21/1/2017-29955) (4) Mevzuat gereği alınması gereken ilgili kurum görüş yazıları, talep sahibi tarafından müracaat evrakına eklenir. Müracaat sahibinin talebi halinde, ilgili kurum görüş yazıları orman idaresi tarafından istenir. ..." düzenlemesine, "İnceleme ve değerlendirme" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Ormanlık alandaki taleplerde Bölge Müdürlüğü yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceler, eksiklikler varsa on işgünü içinde müracaat sahibine bildirir. Eksiklikler tamamlanıncaya kadar talep değerlendirmeye alınmaz. Evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenlenir. ... (3) Bu Yönetmeliğe göre ormanlık alan dışında izne konu edilmesi gereken, balık üretim tesislerine, odun kömürü gibi işletilmesinde ağaç kullanılan ocaklara, hızar ve şerit tesislerine orman ürünlerini işleyip mamul ya da yarı mamul hale getirecek fabrika tesisi taleplerinde; Bölge Müdürlüğü evrakın tam olması halinde, talebin orman sınırları dışında olup olmadığını inceleyerek uygun görülenlere tesis yapılmasında sakınca olmadığına dair yazı verir. Bu yazı izin yerine kullanılır. Diğer kurumlardan alınması gereken izinler talep sahibinin sorumluluğundadır. (4) Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi alınır. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin yatırılmaması, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir. (5) İzin başlangıç tarihi, izin olurunda ayrıca izin başlangıç tarihi belirtilmemiş ise izin olurunun verildiği tarihtir. İznin uzatıldığı durumlarda izin başlangıç tarihi ilk iznin verildiği tarihtir. (6) İzin verilen alanın diğer kanunlar uyarınca izin, görüş, muvafakat alınması gereken yerlerden olması halinde izin sahibince gerekli izin, muvafakat ve görüşler alınarak çalışma yapılır." düzenlemesine, "Alınacak bedeller" başlıklı 8.maddesinde; "...(4) İl özel idareleri, belediyeler, köy tüzel kişilikleri, belediyeler birliği, çevre koruma birlikleri, turizm alt yapı hizmet birliklerinin ve köylere hizmet götürme birliklerinin kâr gayesi bulunmaksızın ve kamu yararına yönelik hizmetlerde kullanılmak üzere yapacakları tesislerden, 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna göre köy iken mahalle haline gelmiş yerleşim yerleri ve köylere hizmet etmesi gayesi ile ormanlık alanlarda Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü adına yapılacak enerji nakil hatları ve bunlara ait trafo binalarından, 6360 sayılı Kanuna göre köy iken mahalle olan yerleşim birimlerine hizmet eden ormanlık alanlardan geçen ve Büyükşehir Belediyelerinde su hizmetlerini yürütmekle görevli olan birimler adına olan su isale hatlarından; ağaçlandırma bedeli, orköy bedeli ile erozyon bedeli alınmaz. Arazi izin bedeli ise yüzde doksanbeş indirimli olarak alınır. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17. maddesinin üçüncü fıkrasında, orman sayılan alanlarda belirli faaliyetlere izin verilebilmesinin "kamu yararı" ve "zaruret" birlikte gerçekleştirilmesine bağlandığı hükme bağlanmıştır. Anılan düzenleme yanında, orman korunmasının esas olduğu; bu alanlarda ancak üstün kamu yararının varlığı ve söz konusu faaliyetin başka suretle gerçekleştirilmesinin mümkün olmaması halinde izin verilebileceği anlaşılmaktadır. Bu nedenle orman sayılan alanlarda tesis edilen izin işlemlerinin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde kamu yararı ve zaruret koşullarının somut ve nesnel verilerle ortaya konulup konulmadığının incelenmesi gerekmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı 5. Bölge Müdürlüğü Kütahya Şube Müdürlüğü'nün 100 m² birinci ve ikinci içme suyu deposu, 19.263,78 m² birinci içme suyu isale hattı alanı, 4.108,83 m² ikinci içme suyu isale hattı alanı, 4.066,42 m² terfi hattı alanı için ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle Milli Parklar Kanunu ve Kara Avcılığı Kanunu kapsamında korunan alan ve Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği kapsamında alan olmadığının belirtildiği, Kütahya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işlemiyle Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında doğal sit olmadığı ve içinde tescilli tabiat varlığı bulunmadığının belirtildiği, Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle talep konusu çalışmaların yapılmasında sakınca bulunmadığının belirtildiği, Devlet Su İşleri 3. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle dere yataklarında askıda geçiş yapılmaması, boru hattı geçişleri sonrası dere yataklarının eski doğal haline getirilmesi, yol vb. inşaat çalışmalarında dere kesitlerinin daraltılmaması şartıyla faaliyetin yapılmasında sakınca bulunmadığının belirtildiği anlaşılmaktadır. Alınan görüş yazılarının ardından 16/02/2021 ve 20/04/2021 tarihlerinde gerekli iznin verilmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapıldığı, 24/06/2021 tarihli İzin İrtifak Daire Başkanlığı'nca hazırlanan 17/3. madde Su İzinleri Bilgi Notunda ... Köyü Muhtarlığı adına 13.581,26 m² alanda su deposu yapılmasında sakınca bulunmadığının belirtildiği, Uygulama Yönetmeliğinin 8/4. maddesi uyarınca 24/06/2021 tarihli bedel tespit tutanağının düzenlendiği, akabinde dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar davalı idare ve İdare Mahkemesi tarafından dava konusu işlemin su isale hattı ve su deposu iznine ilişkin olduğundan bahisle 6831 sayılı Orman Kanununun 17. maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik uyarınca tesis edildiği belirtilmişse de; gerek davalı idarece işlem tesis edilirken gerekse Mahkemece yapılan yargılamada, 6831 sayılı Orman Kanununun 17/3. maddesi kapsamında aranan kamu yararı ve zaruret şartlarının somut ve nesnel biçimde ortaya konulmadığı, Yönetmelikte öngörülen usul ve esaslara uygun bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu hali ile tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 04/02/2026 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY : (X)- Davacı köy tüzel kişiliği tarafından, Kütahya ili, Domaniç ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan doğal su kaynağından ... Köyü lehine su isale hattı ve su deposu yeri için izin verilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Kütahya Orman Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Uyuşmazlıkta, 100 m² birinci ve ikinci içme suyu deposu, 19.263,78 m² birinci içme suyu isale hattı alanı, 4.108,83 m² ikinci içme suyu isale hattı alanı, 4.066,42 m² terfi hattı alanı için Tarım ve Orman Bakanlığı 5. Bölge Müdürlüğü Kütahya Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle Milli Parklar Kanunu ve Kara Avcılığı Kanunu kapsamında korunan alan ve Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği kapsamında alan olmadığının belirtildiği, Kütahya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işlemiyle Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında doğal sit olmadığı ve içinde tescilli tabiat varlığı bulunmadığının belirtildiği, Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle talep konusu çalışmaların yapılmasında sakınca bulunmadığının belirtildiği, Devlet Su İşleri 3. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle dere yataklarında askıda geçiş yapılmaması, boru hattı geçişleri sonrası dere yataklarının eski doğal haline getirilmesi, yol vb. inşaat çalışmalarında dere kesitlerinin daraltılmaması şartıyla faaliyetin yapılmasında sakınca bulunmadığının belirtildiği, alınan görüş yazılarının ardından 16/02/2021 ve 20/04/2021 tarihlerinde gerekli iznin verilmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapıldığı, 24/06/2021 tarihli İzin İrtifak Daire Başkanlığı'nca hazırlanan 17/3. madde Su İzinleri Bilgi Notunda ... Köyü Muhtarlığı adına 13.581,26 m² alanda su deposu yapılmasında sakınca bulunmadığının belirtildiği, Uygulama Yönetmeliğinin 8/4. maddesi uyarınca 24/06/2021 tarihli bedel tespit tutanağının düzenlendiği, akabinde dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Olayda, davacı tarafından iptali istenilen işlemin İdare Mahkemesince yanlış kurulduğu, dava konusu işlemin 6831 sayılı Kanunun 17/3. maddesi uyarınca tesis edilmiş bir işlem olmadığı, öte yandan yapılan yargılamada 6831 sayılı Kanunun 17/3. maddesinin Uygulanması Hakkındaki Yönetmelik hükümleri yönünden bir inceleme yapılmadığı, yapılan keşif ve bilirkişi incelemesinde tespit edilen hususların anılan maddenin ihtiva ettiği hususları açıklığa kavuşturmadığı anlaşılmış olup, İdare Mahkemesi kararının söz konusu hususların araştırılması ve işleme konu su isale hattının ve depolama projesinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluğunun araştırılması suretiyle karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozulması gerektiği düşüncesi ile kararın gerekçeli onanmasına ilişkin çoğunluk kararına katılmıyoruz.