Danıştay 8. Daire 2024/3439 E. 2026/61 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/3439 Karar No : 2026/61

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı idarenin 66.564.922,03 TL yağmur suyu borcundan 488.611,59 TL kaynak suyu alacağının mahsup edildiğinin bildirimine ve kalan tutar için ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine ilişkin Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; a) Dava konusu işlemin, davacı idareden yağmur suyu bedeli istenilmesine ilişkin kısmı yönünden; 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birlikte uygulanarak, anılan hizmetin büyükşehirlerde Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce yapılarak, bu hizmetle ilgili görevli olan ilgili belediyece harcamanın karşılanacağı yönündeki değerlendirmenin, söz konusu kanunların lafzına ve amacına daha uygun olacağı, bu durumda, 2560 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (b) bendi uyarınca, büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, anılan yağmur suyu hatlarından kaynaklanan harcamaların, 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca davacı idareden istenilmesine ilişkin dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık görülmediği, nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/12/2020 tarih ve E:2020/1824, K:2020/3625 sayılı kararının da bu yönde olduğu, b) Dava konusu işlemin, yağmur suyu borcundan kaynak suyu alacağının mahsubuna ilişkin kısmı yönünden ise; davalı idare tarafından davacı idarenin 66.564.922,03 TL yağmur suyu borcundan 488.611,59 TL kaynak suyu alacağı mahsup edilmiş ise de, dava konusu işlemde mahsup etmeye yönelik yasal bir dayanak gösterilmediği, Mahkemelerinin 28/02/2023 tarihli ara kararı üzerine de buna ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dosyaya sunulmadığı, davacı idarenin yağmur suyu borcundan kaynak suyu alacağının mahsup edilmesine ilişkin davalı idare tarafından yasal bir dayanak gösterilememesi karşısında, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin, davacı idareden yağmur suyu bedeli istenilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, yağmur suyu borcundan kaynak suyu alacağının mahsubuna ilişkin kısmının ise iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının 'davanın reddine' ilişkin kısmına yönelik istinaf istemi yönünden; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; dava konusu işlemin, davacı idareden yağmur suyu bedeli istenilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada idare mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin kararın, davacı tarafından istinaf istemi yerinde görülmediği, kararın yağmur suyu borcundan kaynak suyu alacağının mahsubuna ilişkin kısmı yönünden açılan davada idare mahkemesince verilen 'dava konusu işlemin iptaline' ilişkin davalı idarenin istinaf istemi yönünden ise; Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından davacı idareye gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıda, 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesine istinaden 2015-2021 yıllarına ait 73.658.689,38 TL yağmur suyu borcu bulunduğu belirtilerek ekte gönderilen protokolün imzalanması, imzalı protokol ile ödeme planının 15 gün içerisinde bildirilmesinin istenildiği, ... tarih ve ... sayılı yazıyla da söz konusu yağmur suyu bedeline ilişkin sokak, cadde bazında detaylı bilgiler gönderildiği, davacı idare tarafından ödeme planı ile protokolün davalı idareye gönderilmemesi üzerine BUSKİ Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, 20/05/2022 tarihi itibarıyla 73.658.689,38 TL yağmur suyu borcundan kaynak suyu %25 pay alacağı olan 7.084.354,94-TL'nin; ... tarih ve ... sayılı yazısıyla ise, 16/06/2022 tarihi itibarıyla 66.574.334,44-TL yağmur suyu borcundan 3.287,43 TL katı atık bedelinin mahsup edildiğinin bildirildiği, daha sonra BUSKİ Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, 12/09/2022 tarihi itibarıyla 66.564.922,03-TL yağmur suyu borcundan 488.611,59-TL kaynak suyu alacağının mahsup edildiğinin bildirilmesi ve kalan tutar için ödeme planının gönderilmesinin istenilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle istinafa konu bakılmakta olan davanın açıldığı, karşılıklı borç ve alacak durumunda tutarı belirli ve ihtilafsız olan alacakların mahsubunun yapılmasına engel bir düzenleme bulunmadığı, dava konusu olayda, karşılıklı alacak ve borç ilişkisinin bulunduğu hususunda ihtilaf bulunmadığı, karşılıklı mahsuplaşmaya ilişkin protokolün mevcut olduğu, somut olaya bakıldığında davacının yağmur suyu uzaklaştırma borcunun, Dairelerinin işbu kararında (dava konusu işlemin, davacı idareden yağmur suyu bedeli istenilmesine ilişkin kısmı yönünden açılan davanın reddine yönelik istinaf isteminin reddi kısmı) da kabul edildiği ve söz konusu bu borcuna karşılık davalı idareden olan kaynak suyu alacağının mahsup edilmesinin önünde mevzuat yönünden herhangi bir kısıtlama bulunmadığı dikkate alındığında, dava konusu işlemin, yağmur suyu borcundan kaynak suyu alacağının mahsubuna ilişkin kısmında hukuka aykırılık, aksi yöndeki mahkeme kararında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi'nce verilen kararın, "yağmur suyu borcundan kaynak suyu alacağının mahsubuna ilişkin kısmının iptaline" dair kısmının kaldırılmasına, davanın reddine, karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı idare Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu bedelin sorumlusunun Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı olduğu, dava konusu miktarın gerçeği yansıtıp yansıtmadığının incelenmesi neticesinde bir karar verilmesi gerekirken söz konusu hususlar araştırılmaksızın verilen kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu mahsup işleminin ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun Mahkemece hüküm altına alınması ve sonrasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca alacağın takip ve tahsili işlemlerinin yapılması gerekirken, bu usule başvurulmaksızın doğrudan dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı idarenin 66.564.922,03 TL yağmur suyu borcundan 488.611,59 TL kaynak suyu alacağının mahsup edildiğinin bildirimine ve kalan tutar için ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine ilişkin Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin, (r) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak, ve işletmenin büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğu belirtildikten sonra 24/d maddesinde; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin büyükşehir belediyesinin giderleri arasında olduğu hükme bağlanmış olup, bu Kanun'da büyükşehir belediyesinin yağmur suyu tahliye görevinden söz edilmemiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak, belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış; 60 (c) maddesinde de; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin belediyenin giderleri arasında olduğu hükmü yer almıştır. Öte yandan; 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak üzere, büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüğünün kurulduğu belirtilmiş; 2. maddesinin (a) bendinde içme, kullanma, endüstri suyu ihtiyaçlarının sağlanması ve dağıtımı için her türlü tesisi kurmak, işletmek, onarımını yapmak, (b) bendinde; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması için her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, bakım ve onarımını yapmak; (d) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak görev ve yetkileri arasında düzenlenmiş; 25. maddesinde ise; yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesinin gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirileceği hükme bağlanmış; Ek-5 maddesinde de; bu Kanun'un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Büyükşehir belediyelerinin yetki ve görevlerini düzenleyen 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (r) bendinde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek, büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında sayılmış ve bu hizmetlerin yürütülmesi için çıkartılan ve özel nitelikte bir Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 2 (d) maddesi uyarınca, büyükşehir belediyesine ait bu görev ve yetkinin kullanımının su ve kanalizasyon idaresince yerine getirileceği belirtilmiştir. Buna karşın 5216 sayılı Kanun'da büyükşehir belediyelerine yağmur suyunun uzaklaştırılması ile ilgili bir görev ve yetki verilmemiş, bu görev ve yetki 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca bu yetki ve görevin doğrudan su ve kanalizasyon idaresine verilmiştir. Bununla birlikte 2560 sayılı Kanun'dan sonra yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğu belirtilmekle beraber; bu görevin yüklendiği diğer idarenin kuruluş ve görev yasası mahiyetindeki özel nitelikli Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde de bu hizmetin su ve kanalizasyon idaresi tarafından yapılacağı ancak gerekli harcamaların ilgili belediyece karşılanacağı belirtildiğinden, bu hizmetin de, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresince yapılacağı, bedelin ise bu konuda 5393 sayılı Kanun ile görevli kılınan ilgili belediyece karşılanacağı sonucuna varılmaktadır. Bu haliyle; 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden istenebileceği hususunda şüphe bulunmamaktadır. Ayrıca, Dairemizce yapılan 13/10/2025 tarihli Ara Kararı ile, davacı Osmangazi Belediye Başkanlığı adına tahakkuk ettirilen yağmur suyu borcunun nasıl hesaplandığının açıklanmasına ve buna dair bilgi ve belgelerin istenilmesine ve taraflar arasında mahsup işlemine dayanak oluşturacak protokol, sözleşme veya herhangi bir anlaşma olup olmadığının, davacı idare tarafından davalı idareye söz konusu borca dair ödeme yapılıp yapılmadığının da bilgi ve belgeleri ile birlikte bildirilmesinin istenilmesine dair verilen karar üzerine davacı idare Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından cevaben gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; taraflar arasında protokol ve ödeme planı yapılmadığı, davacı idare tarafından davalı idareye herhangi bir ödeme yapılmadığı, davalı idare BUSKİ tarafından cevaben verilen dilekçede ise; mahsup işlemine konu bedellerin ilgili kurumlardan alınan yazılar üzerine belirlendiği, tüm hakediş evraklarının ve yapılan harcamalara dair maliyet tablolarının gönderildiği anlaşılmaktadır. Öte yandan, Sayıştay denetim raporlarında da davalı tarafından bu bedelin davacı ilçe belediyesinden istenebileceği ilkesel olarak belirtilmiş olup, davalı idarenin davacı belediyeden istediği uyuşmazlık konusu miktarın kaynağı 2015-2021 yılları arasında yapıldığı belirtilen imalatlar ve bu imalatların ücretlerine ilişkin harcamaların gerçekleştirilmesi öncesi ve sonrasında davacı ilçe belediyesine bilgilendirme yapılmadığı da dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu borca konu imalatlar ve bu imalatlara dair harcamaların yapılıp yapılmadığı, yapıldıysa miktarlarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığının, borcun ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun tespiti için önce adli yargıda açılacak bir davada alacağın varlığının, miktarının ve ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun Mahkemece hüküm altına alınması ve sonrasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca alacağın takip ve tahsili işlemlerinin yapılması gerekirken, bu usule başvurulmaksızın doğrudan dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen de davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kısmen kabulü kısmen de reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 21/01/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.