Danıştay 8. Daire 2024/1197 E. 2025/10448 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/1197 Karar No : 2025/10448

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı ... plakalı ticari aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/5 maddesi uyarınca eksiklik giderilinceye kadar trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacı adına 1.823,00-TL tutarında idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemlere konu eylemin tespitine yönelik tutulan ve dosyaya sunulan 10/02/2022 tarihli tutanakta araçta görülen eksikliğin ne olduğuna ve araçla yolcu taşındığına (araçta bulunan yolcunun adı soyadı ve yolcu beyanlarına) ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği, olaya ilişkin başkaca bir somut tespitin de bulunmadığı, bu nedenle tutulan tutanaktan araçla yolcu taşımacılığı yapıldığının herhangi bir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde somut olarak ortaya konulamadığı, mevcut haliyle söz konusu tutanağın kişilerin cezalandırılması için yeterli olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ... sayılı kararı ile bir sonraki çalışma ve güzergah izin belgesi düzenlenme tarihine kadar araçların, şehir içi ayakta yolcu alabilen 17+3 kapasiteli otobüs olacak şekilde düzenlenmesi gerektiğine ilişkin karar alındığı, bu karar sonrasında UKOME'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile araç sahiplerinin pandemi sürecinde yaşamış olduğu ekonomik sıkıntılar ve toplu taşıma araçlarına uygulanan yolcu kısıtlamaları nedeniyle bahse konu sürenin 31/12/2021 tarihine kadar uzatılmasına ve araç sahiplerine ek süre de tanınmasına karar verilmiştir. Davacı tarafından 24/11/2021 tarihinde Hatay Büyükşehir Belediyesine ruhsat yenilemesinin yapılması amacıyla başvuru yapılmış, başvuru dilekçesinde "UKOME Başkanlığınızca her nekadar 14+1 kapasiteli minibüsümü, 17+3 kapasiteli otobüse çevirmem için 31/12/2021 tarihine kadar süre verilmişse de bu durumu kaldıracak maddi durumunum bulunmamaktadır." ifadelerine yer verilmiştir. Başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden toplu taşıma araçlarından güzergah ve çalışma izin belgesi olmadan mevzuata aykırı faaliyet gösteren araçların tespitine yönelik denetimlerin başlatılmış, davacının adına kayıtlı ... plakalı araç ile çalışma ruhsatının süresi bittiği halde yolcu taşımacılığı yapıldığı tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek-2/5 maddesi uyarınca söz konusu aracın trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacı adına 1.823,00-TL tutarında idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) (Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. Aynı Kanunun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9'uncu maddesinde de büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usûlleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı ifade edilmiştir. 5216 sayılı Kanun'un anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve Resmî Gazete'nin 15/06/2006 gün ve 26199 sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28'inci maddesinin 2'nci fıkrasında; "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşıma araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir. Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması ve usuli eksiklikler içermesi dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır. Dosyada yer alan tutanaklar, bilgi ve belgelerin incelenmesinden; denetimin yapıldığı tarihte(10/02/2022) davacı adına kayıtlı ... plakalı ticari aracın toplu taşıma ve güzergah izin belgesinin olmadığı, kolluk kuvvetlerince düzenlenen araç sahibi davacının da imzasının yer aldığı 10/02/2022 tarihli araç trafikten men/muhafaza altına alma ve olayı anlatan tespit tutanağında fiilin işlendiği tarih, yer, saat ve dayanak kanun maddesinin belirtildiği görülmüştür. Uyuşmazlık konusu olayda İdare Mahkemesi tarafından dava konusu işleme konu eylemin tespitine yönelik tutulan ve dosyaya sunulan 10/02/2022 tarihli tutanakta araçta görülen eksikliğin ne olduğuna ve araçla yolcu taşındığına ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği, olaya ilişkin başkaca bir somut tespitin de bulunmadığı, bu nedenle tutulan tutanaktan araçla yolcu taşımacılığı yapıldığının herhangi bir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde somut olarak ortaya konulamadığından bahisle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de dava dilekçesinde, davacı adına kayıtlı ... plakalı ticari aracın toplu taşıma ve güzergah izin belgesinin geçerlilik tarihinin 31/12/2021 tarihinde (denetim tarihi olan 10/02/2022 tarihinden önce) sona erdiğinin, davacının ruhsatsız olarak taşımacılık yaptığının ikrar edildiğine yönelik ifadelere yer verildiği, dosyanın içinde de davacının bahse konu taşımacılığı yapabileceğine yönelik herhangi bir izin belgesine rastlanmadığı görülmektedir. Bu durumda Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ... sayılı kararı ile ulaşım araçlarında bulunması gereken nitelikler bakımından bir takım düzenlemelere gidildiği, bu düzenlemelerde yer alan şartların yerine getirilmesi için davacının da içinde bulunduğu taşımacılara süre verildiği, yine UKOME tarafından pandemi döneminde yaşanan ekonomik sıkıntılar nedeniyle taşımacılara verilen sürenin uzatıldığı, davacının belirtilen dönemlerde UKOME kararı ile getirilen yeni şartlara ilişkin değişiklikleri yerine getirmeyerek geçerli ruhsatı olmaksızın taşımacılık faaliyeti yapması üzerine dava konusu işlemlerin tesis edildiği anlaşıldığından hukuka uygun şekilde tesis edilen dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ... sayılı UKOME kararının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dava ret kararının istinaf edilmesi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, bahse konu karar Dairemizin 22/09/2025 tarih ve E:2022/3641, K:2025/7034 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak 26/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.