Danıştay 8. Daire 2021/1461 E. 2025/5736 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/1461 Karar No : 2025/5736

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Hayvancılık Nakliye Pazarlama İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Muğla ili, Ula ilçesi, ... Mahallesinde ... tarih ve .. sayılı Olur ile ... Ürünleri San ve Tic. Ltd. Şti adına verilen Balık Üretim Tesisi izninin iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı olurun iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu tesis için verilen ve ... Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından alınmış olan iznin, 11/10/2011 - 11/10/2016 tarihleri arasında geçerli su kullanım sözleşmesine paralel olarak, 11/10/2016 tarihinde sona erdiği, bu tarihe kadar ise söz konusu iznin uzatılması yönünde ilgilisi tarafından herhangi başvuru yapılmadığı veya su kullanım sözleşmesi sunulmadığı görüldüğünden süresi biten ve yenilenmesi için girişimlerde bulunulmayan iznin iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan üretim tesisi izninin, nihai olarak davacı şirket ile birleşme tarihinde yöneticileri aynı olan .... Hayv. Nak. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin uhdesinde bulunduğu ve davacı şirket hakkında 01/12/2016 tarihinde kayyım ataması yapıldığı, yani tesis iznini resmi olarak en son elinde bulunduran şirket yöneticilerinin terör örgütleriyle ilgisi dolayısıyla haklarında soruşturma yürütüldüğü, yukarıda hükmü verilen 6749 sayılı Kanunun 8'inci maddesinde ise terör örgütleriyle iltisak/irtibatı bulunanların uhdelerinde bulunan irtifak ve intifa hakları ile kira sözleşmelerinin re'sen iptal edileceğinin belirlendiği, davacı şirketin de bu kapsamda olduğu göz önüne alındığında üretim izninin devamının bu haliyle de mümkün olmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davacı şirketçe iddia edilen hususlar hakkında araştırma yapılmaksızın, usulüne uygun tebligat yapılıp yapılmadığı hususu araştırılmaksızın verilen kararda hukuka uygunluk olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 16/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY : (X)- Dava, Muğla ili, Ula ilçesi, ... Mahallesinde ... tarih ve .. sayılı Olur ile ... Ürünleri San ve Tic. Ltd. Şti adına verilen Balık Üretim Tesisi izninin iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı olurun iptali istemiyle açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir. İptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için menfaat ihlalini, subjektif ehliyet koşulu olarak aramaktadır. İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir. İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir. Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır. Uyuşmazlıkta; davacının izne konu sahada izinsiz şekilde faaliyette bulunduğu, bu kapsamda, ... Ürünleri San ve Tic. Ltd. Şti adına verilen Balık Üretim Tesisi izninin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işleme yönelik güncel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı, dolayısıyla davacının işbu davada dava açma ehliyeti bulunmadığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği düşüncesiyle, oluşan çoğunluk görüşe katılmıyorum.