Danıştay · 5. Daire
Danıştay 5. Daire 2023/8441 E. 2025/15372 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 5. Daire
- Esas No
- 2023/8441
- Karar No
- 2025/15372
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2023/8441 Karar No : 2025/15372
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi Rektörlüğü /... VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının, FETÖ/PDY terör örgütüne müzahir Bank Asya isimli banka için ülke genelinde eylemler yapıldığı tarihte ve FETÖ/PDY terör örgütü liderinin talimatından sonraki dönemde Bank Asya'da hesap hareketlerinin bulunduğu, bu kapsamda Bank Asya'da ... müşteri numarası ile açılmış hesabından eşinin ... müşteri numarası ile açılmış hesabına 15/01/2014 tarihinde 4.300,00 TL, 15/09/2014 tarihinde 5.000,00 TL, 16/03/2015 tarihinde 5.600,00 TL para gönderdiğinin tespit edildiği, davacı hakkında kurumu tarafından Komisyona intikal ettirilen personel bilgi dosyasında yer alan idari soruşturma raporunda; davacının FETÖ/PDY'ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olduğu yönünde kanaat bulunduğunun belirtildiği, öte yandan, kurumu tarafından Mahkemelerine gönderilen personel bilgi dosyasının incelenmesinden; davacının en yakın aile çevresinden olan çocuğunun örgüte müzahir eğitim kurumunda kaydı bulunduğu, DSİ'de mühendis olarak çalışmakta iken 672 sayılı KHK ile ihraç edildiği, örgüt liderinin talimatı dönemine denk gelen süreçte eşinin Bank Asya hesabında artış olduğu, örgüte müzahir Kimse Yok Mu Derneğine finansal yardım sağladığı, kardeşi M.U.'nun kamu görevinden FETÖ/PDY irtibatı nedeniyle ihraç edildiği, ihraç kararına karşı açmış olduğu davanın ... İdare Mahkemesi'nin ... esasına kayden devam etmekte olduğu görülmekte olup, davacının durumunun değerlendirilmesinde ve hükme esas alınabilecek nitelikte görülüp yukarıda aktarılan Komisyon tespitleri dikkate alındığında, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile en az irtibat derecesinde bağının olduğu sonucuna varıldığından davacının başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Komisyon kararında hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve dilekçede ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : FETÖ/PDY terör örgütü ile bir bağının olmadığı, ceza yargılaması sonucunda hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, Bank Asya'da talimatla hesap açmadığı, para yatırmadığı, Bank Asya'nın faaliyetlerinin yasal olduğu, Anayasa ve uluslararası sözleşmelerden doğan haklarının ihlal edildiği, hakkındaki iddiaların asılsız ve mesnetsiz olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bölge İdare Mahkemesi kararında usul ve esas bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır. Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir. MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. 08/03/2018 tarih ve 30354 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 7088 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşan 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ''Kamu personeline ilişkin tedbirler'' başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, ''Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir. Anayasa Mahkemesinin, 17/03/2023 tarih ve 32135 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 26/10/2022 tarih ve E:2018/82, K:2022/126 sayılı kararıyla, 7088 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "üyeliği, mensubiyeti veya..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir. Davacı, Gaziantep Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde öğretim görevlisi olarak görev yapmakta iken, 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmış, kamu görevine iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu'na yaptığı başvuru ... tarih ve ...sayılı işlem ile reddedilmiştir. Diğer yandan, davacı hakkında silahlı terör örgütüne üyelik suçundan yürütülen soruşturma sonucunda, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:... Karar No:... sayılı kararı ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 172. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir. AİHM, "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28) Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında yer alan davacı hakkındaki tespit ve değerlendirmeler incelendiğinde;
1- Davacının Bank Asya hesabına para yatırdığı ve terör örgütünün talimatı ile mevduatındaki para tutarını arttırdığı tespitine ilişkin olarak; Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, davacının, FETÖ/PDY terör örgütüne müzahir Bank Asya isimli banka için ülke genelinde eylemler yapıldığı tarihte ve FETÖ/PDY terör örgütü liderinin talimatından sonraki dönemde Bank Asya'da hesap hareketlerinin bulunduğu, bu kapsamda Bank Asya'da ... müşteri numarası ile açılmış hesabından eşinin ... müşteri numarası ile açılmış hesabına 15/01/2014 tarihinde 4.300,00 TL, 15/09/2014 tarihinde 5.000,00 TL, 16/03/2015 tarihinde 5.600,00 TL para gönderdiğinin tespit edildiği, Bu hususa ilişkin olarak tüm dosya kapsamındaki davacının beyanlarında; Bank Asya'da ... müşteri numarası ile açılmış hesabın 2004 yılında eşi ile ortak hesap olarak açıldığı, bu hesabın en son 23/10/2013 tarihinde işlem gördüğü, Ocak 2014 ile Temmuz 2016 yılları arasında aylık bakiyenin "0" olduğu, ve hiçbir para hareketinin olmadığının banka kayıtlarında görüleceği, ... müşteri numaralı hesabın da kendi adına olduğu ve 2004 yılında açılan hesabın işlem görmeden 08/09/2009 tarihinde kapatıldığı, anılan bankaya talimatla para yatırılmadığı ileri sürülmüştür. FETÖ/PDY lideri tarafından Bank Asya'ya destek talimatının verildiği 25/12/2013 tarihinden, bankanın TMSF'ye devredildiği 29/05/2015 tarihine kadar, örgüt liderinin emri doğrultusunda mali olarak zor duruma düşen bankanın parasal yönden iyi durumda olduğunu göstermek amacıyla örgüt mensuplarınca, gerek bir kısım malvarlıkları elden çıkarılarak, gerekse başka finans kuruluşlarından kredi çekilerek tasarruf ve kar amacı gözetilmeksizin, kendileri, eşleri, reşit olmayan çocukları ve bazen de anne-babaları adına para yatırılmış, katılım hesapları açılmış, döviz ve altın alım satımı gibi işlemler yapılmıştır. Bu açıklamalardan hareketle, dava dosyasında yer alan bilgi, belgeler ve Bölge İdare Mahkemesinin 01/06/2022 tarihli ara kararı uyarınca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan gelen davacının ve eşinin - Bank Asya kayıtlarının yer aldığı CD'nin incelenmesinden; Mahkeme kararında yer verilen Bank Asya'da ... müşteri numarası ile açılmış hesabın 21/06/2004 yılında davacının eşi ile %50 hisseli ortak hesap olarak açıldığı, bu hesabın en son 12/09/2013 tarihinde katılım hesabı temdit şeklinde hesap hareketinin olduğu ve aynı tarihte vadesinden önce kapatıldığı, ... müşteri numaralı hesabın davacı adına olduğu ve 21/06/2004 tarihinde açılan hesabın işlem görmeden 08/09/2009 tarihinde kapatıldığı, davacı hakkında, FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen ceza yargılaması neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda, davacının örgütün finans kurumu olarak kullanılan Bank Asya'da hesabının bulunduğu ancak örgüt liderinin Bank Asya'ya maddi destek sağlanması için para yatırılması yönünde verdiği talimattan sonra davacı tarafından Bank Asya hesabına para yatırıldığına dair bir kayıt bulunmadığı, 17/25 Aralık 2013 sürecinden sonra Bank Asya hesabına para girişinin olmadığı, yine UYAP kayıtlarının incelenmesinden; davacının eşi R.U. hakkında FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen ceza yargılaması neticesinde... Ağır Ceza Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla beraat kararı verildiği, anılan kararın gerekçesinde, "...bilirkişinin düzenlemiş olduğu 28/04/2017 tarihli bilirkişi raporu ve eklerinden anlaşılacağı üzere, sanığın 23/05/2001 tarihinde ... müşteri numarası ile TL para cinsinden hesap açtığı, Aralık 2013 tarihine kadar hesap hareketlerinin devam ettiği, hesap bakiyesinin Aralık 2013'te 4.818,97 TL, Ocak 2014'te 8.114 TL, Mart 2014'te 5.676 TL, Haziran 2015'te 32.534,52 TL, Eylül 2015'te 0 olduğu, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere 2011 ve 2012 yıllarında hesabın daha aktif olarak kullanıldığı, MASAK raporundan anlaşılacağı üzere, sanığın aynı dönem diğer bankalarda da hesap hareketlerinin bulunduğu, FETÖ örgütü liderinin Bank Asya'nın TMSF'ye geçmesini engellemek amacıyla Ocak 2014 ve Eylül 2014 aylarında örgüt üyelerine ve örgüte sempati duyanlara bankaya para yatırmaları için çağrıda bulunduğu, bankaya kayım atandıktan sonra ise şubat 2015 ayında bankanın batırıldığı düşüncesini yaymak için bankadaki paraların çekilmesi için çağrıda bulunduğu, sanığın Bank Asya hesap hareketlerine ilişkin bilirkişi raporu ve hesap hareketlerini gösterir belgeler incelendiğinde; sanığın 2001 yılında Bank Asya'ya hesap açtığı ve bu hesaba örgüt liderinin bankaya para yatırılması için ilk çağrıyı yaptığı ocak 2014 yılından önceden de para yatırdığı, 2014 yılında kademeli olarak para yatırmaya devam ettiği, örgüt liderinin şubat 2015 ayında bankadaki paraların çekilmesi çağrısından sonra da para yatırmaya devam ettiği.." belirtilerek beraati yönünde hüküm kurulduğu, dava dosyası içeriğinde yer alan davacının eşinin anılan hesap hareketlerinin incelenmesinden; davacının eşinin adına Bank Asya'da 19/06/2001 tarihinde açılmış hesabın, EFT/virman, katılım hesabı açma, katılım hesabı temdit, döviz alış/satış, kart borcu ödeme , ATM para çekme/yatırma gibi her ay ortalama 15-20 adet işlem yapılarak 24/04/2016 tarihine kadar aktif bir şekilde kullanıldığı, söz konusu bankacılık işlemlerinin 2001 yılından 2016 Mayıs ayına kadar eft, virman ,kredi kartı borcu ödemesi tüketici kredi ödemesi gibi rutin işlemler olduğu, anılan bankanın yönetiminin ve mal varlığının TMSF'ye geçtiği ve örgüt tarafından paraların bankadan çekilmesi talimatı verildiği 29/05/2015 tarihinden sonra da davacının eşinin hesabına para göndermeye ve Mayıs 2016'a kadar bankacılık işlemlerine devam ettiği görülmüştür.
Bu durumda, Bank Asya hesap hareketlerinin rutin mahiyette hareketlerden oluştuğu, davacı tarafından 2001 yılından itibaren eşinin Bank Asya'daki hesabına gönderdiği tutarlara ilişkin işlemlerinin terör örgütü liderinin talimatı doğrultusunda örgütsel amaçla yapıldığına dair somut bir tespitin bulunmadığı anlaşıldığından, Bank Asya hesap hareketlerinin, davacının FETÖ ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan bir delil olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
2-Diğer Tespitler Yönünden; Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, davacının çocuğunun örgüte müzahir eğitim kurumunda kaydı bulunduğu tespitine yer verildiğinin görüldüğü, kapatılan okula çocuğunu gönderirken eğitim saikiyle değil örgütsel saikle hareket ettiğini ortaya koyabilecek somut bir tespit, tanık beyanı ya da başkaca bir bilgi ve belgenin dava dosyasında yer almadığı, bu nedenle davalı idare tarafından ileri sürülen davacının çocuğunun örgüte müzahir okula göndermesi hususunun başkaca delillerle desteklenmediği sürece davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisaklı olarak değerlendirilmesi için yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır. Yine anılan Mahkeme kararında çalıştığı kurum tarafından davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakı olduğu yönündeki somut tespitlere dayanmayan bilgilerin davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan bir unsur olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır Bununla birlikte, İdare Mahkemesi kararında davacının en yakın aile çevresinden olan eşinin DSİ'de mühendis olarak çalışmakta iken, 672 sayılı KHK ile kamu görevine son verildiği, eşinin örgüte müzahir Kimse Yok Mu Derneği'ne finansal yardım sağladığı, kardeşi M.U.'nun FETÖ/PDY irtibatı nedeniyle kamu görevine son verildiği, bu karara karşı açmış olduğu davanın...İdare Mahkemesi'nin ... esasına kayden devam etmekte olduğu belirtilerek anılan hususların her ne kadar Mahkemelerince hükme esas alınarak ve kanaati pekiştirici nitelikte olduğu belirtilerek, karar verilmiş ise de; davacının eşi hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yapılan yargılama neticesinde, Bank Asya hesap hareketlerinin rutin olduğu, talimatla hareket etmediği gerekçesiyle beraat kararı verildiği, yukarıda anılan hesap hareketlerinin incelendiği bölümde yapılan değerlendirmelerle birlikte, davacının eşi ve kardeşine ilişkin tespitlerin de doğrudan davacıya isnat edilemeyecek nitelikte olduğu anlaşıldığından, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatını ve/veya iltisakını ortaya koyan deliller olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2.Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.