Danıştay 5. Daire 2019/4243 E. 2025/15296 K.

T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2019/4243 Karar No : 2025/15296

DAVALI : ... Üniversitesi Rektörlüğü/ ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin Üniversite Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; her ne kadar davacının bağlı olduğu sendikanın almış olduğu kararlar doğrultusunda protesto eylemlerine katıldığı sabitse de bu durumun davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu anlamına gelmeyeceğinden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı hakkında tesis edilen kamu görevinden çıkarılması işleminin Devletin görevi ve vatandaşlarına karşı yükümlülüklerinin gereği, terör örgütleriyle mücadele ve yeni bir darbe girişimini önlemeye yönelik, zorunlu, acil ve orantılı bir tedbir niteliğinde olduğu, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin hukuki dayanaktan yoksun olduğu, hakkında yapılan soruşturma neticesinde dava konusu işlemin tesis edildiği, davacının ayrıca KHK ile de kamu görevinden çıkarıldığı belirtilerek dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve Anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır. Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir. MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 121. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından, 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinde yargı mensupları ile bu meslekten sayılanlardan; 4. maddesinde ise bunlar dışındaki tüm kamu personelinden (işçiler dâhil) “terör örgütlerine veya MGK’ca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara” üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin meslekten veya kamu görevinden çıkarılmalarına karar verileceği düzenlenmiştir. Davacı, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesi uyarınca Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı işlemiyle kamu görevinden çıkarılmıştır. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davayı açmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 667 sayılı KHK'nın 4. maddesi uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir. AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından Anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28). Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır. Davacı hakkında yürütülen soruşturma sonucu düzenlenen 12/12/2017 tarihli soruşturma raporunda; "...Personel Daire Başkanlığının ... sayılı yazısına göre ...’nın (TC:..) Van Valiliği İl İdare Kurulunun ... sayı yazısında Şanlıurfa Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün ... gün ve ... sayıda belirtilen Şanlıurfa'da 11/11/2010 günü saat 15:30'da Kanuna aykırı toplantı yürüyüşü düzenlemek, yönetmek ve bunların hareketlerine katılmak suçundan dolayı Güzel Sanatlar Fakültesi tarafından 13/01/2011 tarihinde Disiplin ve Ceza soruşturmaları yapıldığı, buradaki gösteriye katıldığı tarihlerde yıllık izinli olduğu ve bağlı bulunduğu sendikanın çağrısı üzerine katılması ve daha önce disiplin cezası almaması gerekçe gösterilerek disiplin cezası verilmediği, ... sayılı Eğitim Sen yazısında sendikada Yönetim kurulu üyesi ve Kadın Sekreteri olduğu ayrıca 12-13 Ekim 2015 günlerinde göreve gelmediğini nedeniyle soruşturma açıldığı ancak disiplin cezası almadığı (EK 1); YYÜ. Strateji Geliştirme Daire Başkanlığından gelen ... sayılı yazıda “Haziran 2012-Temmuz 2016 Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikasına üyeliğinin devam ettiği bildirilmiştir... Somut olarak Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi şef kadrosunda görevli ...’nın soruşturma komisyonlarım sunduğu yazılı ifadesi ve elde edilen bilgi ve bulgular dikkate alındığında; a- 2010 yılında Şanlıurfa'da yasal olmayan bir (...’in düzenlediği) bir yürüyüşe kalılıp gözaltına alınması ve soruşturma neticesinde ceza almamış olması, b- Ekilim ve Emekçiler Sendikasının aldığı karat doğrultusunda 12-13 Ekim 2015 günlerinde göreve gelmediği için disiplin soruşturması neticesinde anarı cezası verildin ve ertelendiği e- Strateji Geliştirme Daire Başkanlığından gelen ... sayılı yazıda “Haziran 2012-Temmuz 2016 Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikasına üyeliğinin devam ettiği,... Rektörlük makamının ... Tarih ... sayılı yazısı ile ilgililer hakkında Van Cumhuriyet başsavcılığından bilgi istenmiş (EK 18) ve Van Cumhuriyet Savcılığı Terör Suçları Soruşturma Bürosundan gelen ... sayılı yazıda kapatılan TMK ekranında ... sorgulamada soruşturmaya kayıtlı dosyanın bulunduğu, bu dosyamın kapatılan ... Ağır Ceza Mahkemesine dava açıldığı (... Esas) ancak kapatılan ... Ağır Ceza Mahkemesinin dosyalarının ... Ağır Ceza Mahkemesi tarafından görüldüğü için dosyanın buradan istenilmesi (EK19) ve Van Valiliği'nden gelen ... sayılı yazıda Bylook kullanmadığı fetö ile iltisaklı kurumlarda çalışmadığı, dernek üyeliğinin olmadığı belirtilmiştir (EK 20) Rektörlüğe iletilen CD'ler incelendiğinde 15/10/2015 tarihinde yemekhane önündeki prefabrik dersliklerden hareket edilerek Merkezi Yemekhane (B kapısı) önüne yaklaşık 50 kişilik bir grup geldiği, kişilerin elinde çeşitli yazılar yazılı dövizler bulunduğu, yemekhane merdivenlerinde grubun toplandığı ve grup içerisinden farklı kişilerin konuşmalar yaptığı, farklı sloganlar atıldığı, saygı duruşunda bulunulduğu ve basın açıklaması yapılarak grubun dağıldığı görülmektedir. Cd'lerin detay incelenmesinde; "10.10.2015 tarihli yastayız isyandayız pankartının açıldığı, zafer yaparak Ankara da kaybedilen canlar adına 1 dakikalık saygı duruşunda bulunulduğu, şehit namırın sloganı atıldığı, ... tarafindan yolsuzluğu, hırsizlığa karşı direnmeye geçtik... şeklinde bir konuşma yapıldığı, bombaları tanıyoruz, bombaları Adana, Diyarbakır'daki bombalardan tanıyoruz, katilleri tanıyoruz, katiller TANK'larla, TOP'larla, TOMA'larla sokakları kan gölüne bulandıranlardır .... Bütün katliamlarınıza rağmen barışı savunuyoruz, . Unutmayacağız, unutturmayacağız, unutursak kalbimiz kurusun, ... Ankara katliamına dair görüşlerini dile getirdiği, ... .... Devlet nezdinden katledilen insanlara saygı duyduğunu, bu konuşmaların arkasından bütün katılımcılar tarafından zafer işareti yapılarak alkışlandığı, faşizme karşı omuz omuza sloganlarıın atıldığı, yine ...'ın benim için en acı olan sarayın saltanı için kan dökenlere dur demek için gelmiştik. Savaşa hayır barış hemen şimdi sloganlarının atıldığı, ıslıklar çalınarak alkışlandığı, baskılara karşı yürüyoruz sloganı atıldığı, merkezi yemekhane önünde alkış ve ıSıkların yoğun bir şekilde devam ettiği, bizler yaslı öfkeli geldik, Ankara'daki katliama karşı durmak için geldik, Ankara'da kaybedilenler adına 1 dakikalık saygı duruşu, zafer işareti yapıldığı, katilleri kımıyoruz, sloganları atıldığı, "şehit namırın" sloganı atıldığı, üzgünüz, isyandayız, öfkeliyiz, 10 Ekim de Ankara'ya toplantı için gittiğimizde emek barış mitingi için, SARAYIN SALTANATI İÇİN KAN DÖKENLERE DUR DEMEK İÇİN GİTMİŞTİK. Azimleri mücadelemize ışık tutacak arkadaşlarla savaşa karşı yolsuzluğu, hırsızlığa karşı, emeğin mücadelesi için Ankara'ya gitmiştik. Direne direne kazanacağız, Türkiye'nin gözü önünde bombaları patlatanları binlerce polis önünde patlatılanları ..... gördük. Barışa uzanan eller kırılsın, KATİLLERİ TANIYORUZ. Katiller 7 Haziran seçimlerini beğenmeyip ülkeyi savaşa götürenlerdir. Hiç kimse bize bu katlamın faili meçhul olduğunu söylemesin, bombaları tanıyoruz, bombaları Diyarbakır'daki Adana'daki Mersindeki Suruçtaki patlamalardan tanıyoruz. Hepsi aynı tek elden. hepsi aynı seri, barışa uzanan eller kısılsın ve ıslık. Katilleri tanıyoruz, katiller aylardır tanklı ve tomalı toplarla ülkeyi kan gölüne çevirenlerdir. Katillerin amaçları gezi direnişinden bugüne kadar diktatörlere karşı direnenlerin direncini kırmaktır. Diktatörlüğe karşı duran milyonlarca vatandaşın direncini kırmaktır. Elini kana bulayanlara sesleniyoruz bütün vahşet şiddet ve katliamınıza karşı eşit yurttaş olarak barıştan vazgeçmeyeceğiz. Korkmuyoruz yılmayacağız unutmayacağız korkar unutursak kalbimiz kurusun. Affetmeyeceğiz ıslıklar zılgılar devam ediyor. Ankara katliamına dair sözü olanlar mikrofona çağrılıyor. Bunlardan ... "insanları katleden ve milyonlarca insana bu katliam önünde mesaj vermeye çalışan herkesin önünde kınadığımı devlet ezdinde katledilen bütün vatandaşları saygıyla andığımı" söylüyor. Faillerin hepsini biliyoruz ve tanıyoruz. Katiller toma ve tanklarla ülkeyi kan gölüne bulayan ....... Alkışlar ve zılgıtlar çekiliyor. Fazişme karşı omuz omuza sloganları atılıyor. Katilleri tanıyoruz bıyik alığından değil aleni görüyoruz pankartlarının taşındığı, biz bu görüntüyü roboski suruçta gördüğümüz olaylara benzer olaylar olduğu söyleniyor". Daha sonra grup dağılıyor. Konuyla ilgili cd ve fotoğraflar dosyaya eklenmiştir..." tespitlerine yer verilmiştir. Bu durumda, anılan rapordaki tespitlerin davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibat ve iltisakının varlığına kanaat getirilmesine yeterli delil olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.