Danıştay 4. Daire 2024/2153 E. 2025/3902 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/2153 Karar No : 2025/3902

TEMYİZ EDEN (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) : ... Bankası Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVALI : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kuyumculuk İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Ticaret Sanayi Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Afyonkarahisar ili, Sandıklı ilçesi, ... Mahallesi, ..., No:... adresinde otel olarak işletilen işyerine ait turizm işletme belgesinin Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nce iptal edildiği ve işletmede davacı şirketin fiili ve hukuki olarak faaliyet göstermediği, ruhsat intikali başvurusu da yapılmadığı, bu şekilde ruhsatsız faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle işyerinde bozulacak emtianın dışarı çıkarılması için 24 saatlik süre verilmesine, verilen süre sonunda işyerinin mühürlenerek faaliyetlerinin durdurulacağına dair 27/04/2023 tarihli Sandıklı Belediyesi Zabıta Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından düzenlenen ve iptal edildiği yönünde herhangi bir bilgi ve belge bulunmayan işyeri açma ve çalışma ruhsatına dayalı olarak işyerinin işletilmeye devam edildiği, dolayısıyla işyerinin işyeri açma çalışma ruhsatı bulunmayan umuma açık istirahat ve eğlence yeri olarak kabul edilemeyeceği, anılan işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alma koşullarından her hangi birisini ( taşınmazın mülkiyetine ilişkin tapu kaydı, taşınmazın mülkiyeti kendisine ait değilse geçerli kira sözleşmesi bulunup bulunmadığı, işyerinin ruhsat sahibince işletilip işletilmediği gibi ) kaybedip kaybetmediği hususlarında yapılacak olan denetimin ise İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca yapılacağı ve anılan Yönetmelik maddesi uyarınca, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi gerektiği ve verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılması gerektiği" halde, bu işlem yapılmadan doğrudan yukarıda anılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 32/9 ve 40/1-a maddesi uyarınca işlem tesis edildiği bu haliyle dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare ve müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı yanında müdahil tarafından, Banka'nın söz konusu taşınmazda mülkiyet hakkı bulunduğu, usulüne uygun bir sözleşme karşılığı işletme hakkı bulunmayan davacı şirketin, fuzuli şagil durumunda olduğu, söz konusu otelde/taşınmazda 08/01/2021 tarihinde, sözde 3. şahıs olan ve yine eski şirket yetkilileri ile mernis adresleri de Antalya/Serik olan ... (Davacı ... (VKN:...)'in eski şirket yetkilisi) tarafından aynı adreste ve farklı vergi numarası ile ... Sağlık Hizmetleri Turizm Seyahat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (VKN:...) adında şirket kurulduğu, kurulan söz konusu şirket ile amaçlananın kanuna karşı hile yöntemi ile aynı şirketmiş gibi, otelin başkaca şirketler üzerinden işletilmesi olduğu, faturaların başka şirketler üzerinden ödendiği, davacı şirketin bankaya ait taşınmazda ticari veya fiili bir faaliyeti bulunmadığı, Belediye tarafından 27/04/2023 tarihli işlemle yapılan inceleme ve denetlemede; ...İnşaat Özel Sağlık Hizmetleri Ticaret Sanayi Limited Şirketine ait o gün içerisinde pos cihazı çıktısı veya herhangi bir fatura ek sureti istendiği fakat istenilen bilgi ve belgelerin denetim yapan ilgili görevlilere ibraz edilemediği, Turizm işletme belgesinin iptal edildiği, davacı tarafça bahsi geçirilen protokolün feshedildiği ve yasal takip işlemlerine başlandığı, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ile meni müdahale, tahliye ve ecrimisil talepli davanın derdest olduğu, lehe alınan bilirkişi raporları ile de bu anlatılan hususların sabit olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'un karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 19/06/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY : 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 2.maddesinde; "Bu Kanun hükümleri;... c)2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına giren turizm işletmelerine... uygulanmaz (Bu madde 02/11/2023 tarih ve 32357 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7464 sayılı Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18. maddesi ile değiştirilerek " c) Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatı alma yükümlülüğü getirenler hariç olmak üzere turizm amaçlı kiralama izin belgesi verilen konutlara" şeklinde değiştirilmiş ve bu maddenin yürürlük tarihi aynı kanunun geçici 1.maddesinde 01/01/2024 tarihinde yürürlüğe gireceği düzenleme altına alınmıştır.) hükmüne, 3.maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir: a) Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri. b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler, c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde; ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, cb) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları." hükmüne, 4.maddesinde; "3'üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmüne, 5.maddesinde ise, "İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine yer verilmiştir. 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yönetmeliği'nin 'Amaç' başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemektir." düzenlemesine, 'Ruhsatın düzenlenmesi' başlıklı 12.maddesinde; "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yönetmeliğin dördüncü kısmında belirtilen süreler geçerlidir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine, 'İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi' başlıklı 13.maddesinde ise; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 3. maddesinde; g) (Değişik: 18/7/2021-7334/1 md.) Turizm İşletmesi Belgesi: Basit konaklama tesisleri hariç olmak üzere, turizm sektöründe faaliyet gösteren turizm işletmelerine Bakanlıkça verilen belgeyi ifade eder." düzenlemesi, "konaklama ve plaj işletmelerinin belgelendirilmesi ve diğer işlemler" başlıklı 5. maddesinde; ..."Yetkili idare tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen konaklama işletmelerinin bu ruhsatı aldıkları tarihten itibaren 6 ay içinde Bakanlıktan turizm işletmesi belgesi almaları zorunludur. Bu maddede belirtilen süreler içerisinde turizm işletmesi belgesi alamayan konaklama ve plaj işletmeleri, işletmeye açılamaz ve faaliyette bulunulamaz. Bu işletmelerin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkça yapılan bildirim üzerine yetkili idare tarafından 1 ay içinde iptal edilir ve faaliyetlerine son verilir." düzenlemesine yer verilmiştir. Dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirket tarafından, Afyonkarahisar ili, Sandıklı ilçesi, ... Mahallesi, ..., No:... adresinde otel olarak işletilen işyerine ait turizm işletme belgesinin Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nce iptal edildiği ve işletmede davacı şirketin fiili ve hukuki olarak faaliyet göstermediği, ruhsat intikali başvurusu da yapılmadığı, bu şekilde ruhsatsız faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle işyerinde bozulacak emtianın dışarı çıkarılması için 24 saatlik süre verilmesine, verilen süre sonunda işyerinin mühürlenerek faaliyetlerinin durdurulacağına dair 27/04/2023 tarihli Sandıklı Belediyesi Zabıta Müdürlüğü işleminin iptali talebiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Turizm işletmesi faaliyetinin yapıldığı tesislerin Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin 3. bölümünde yer alan maddelerde düzenlenen genel asgari nitelikler ile aynı Yönetmelikte kendi tür ve sınıfları ile ilgili maddede düzenlenen nitelikleri taşımaları gerektiği, tesisin yatırım veya işletme döneminde belgelendirilmesine esas niteliklerini önemli ölçüde kaybetmiş olduğunun yapılacak denetimde tespiti halinde turizm işletmesi belgesinin iptal edilebileceği açık olup, nitekim davacı şirketçe işletilen ... Otel unvanlı işyerine 5 yıldızlı otel sınıfı için verilen ... tarih ve ... sayılı turizm işletme belgesinin Kültür ve Turizm Bakanlığının ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile iptal edildiği, anılan işlemde iptal kararından itibaren bir yıl içinde yeniden turizm işletme belgesi almasının zorunlu olduğu, aksi takdirde 2634 sayılı Kanun uyarınca tesis hakkında işlem yapılacağının belirtildiği görülmüştür. Bunun üzerine davacının 12/04/2023 tarihinde yeniden turizm işletme belgesi alma talebi ile bakanlığa başvuru yaptığı anlaşılmakta ise de, turizm işletme belgesinin iptali işleminin iptali istemiyle açtığı davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın reddine ilişkin karara yaptığı istinaf isteminin ... Bölge idare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddine karar verilmesi sureti ile kesinleştiği anlaşılmıştır. Bu itibarla, turizm işletme belgesi iptal edilmiş bulunan davacının ilgili mevzuat gereğince işyeri açma çalışma ruhsatının da iptali gerekeceğinden, otel faaliyetini sürdüremeyeceği anlaşılan işyerinin mühürlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda, aksi yöndeki Mahkeme kararına yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığından bozulması gerektiği görüşü ile Daire kararına katılmıyorum.