Danıştay 4. Daire 2023/12675 E. 2025/3616 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/12675 Karar No : 2025/3616

TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) :... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Gümüşhane İli, Merkez İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada,... parsel sayılı taşınmazın, 2863 sayılı Kanun uyarınca "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı" olarak tescil edilmesine, koruma grubunun "II. grup yapı" olarak belirlenmesine ilişkin 23/10/2019 tarih ve 5318 sayılı Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile taşınmazın; malzeme, yapım tekniği ve mekansal kurgusu bağlamında Gümüşhane evlerinin özgün özelliklerini yansıttığından tescilin devamına ilişkin ...tarih ve ... sayılı Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının ve bu kararın kaldırılması isteğiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümü amacıyla iki sanat tarihçisi ve inşaat mühendisinden oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazın, yöresel Gümüşhane evlerinin örneklerinden biri olduğu, zemin kat moloz taş arası çamur harçlı, çatı katı ahşap dikme arası saman çamur malzemeden yapılan kerpiç dolgu olduğu, zemin katın girişinde bir sofaya (avlu) yer verildiği, sofaya açılan dört oda ve çatı katına çıkan bir merdiven bulunduğu, çatı katında bir sofaya çıkılmakta olduğu ve sofaya açılan dört odaya yer verildiği, bu katın sonradan yapıya eklendiği, evin dokusu sonradan eklenen çatı katının da yerel mimariye uydurulduğu, karnı yarık planlı yapı kırma çatılı ve eternit örtülü olduğu, zaman içinde taşınmazda birtakım tamirat ve tadilatlar yapıldığı, taşınmazın orijinal dokusunun yapılan müdahalelerle büyük oranda değiştirildiği, ancak taşınmazın malzeme ve yapım tekniği, mekansal kurgusu bağlamında iç kısmı da dış cepheler gibi yöresel Gümüşhane evlerinin özelliğini yansıtan sade ve küçük ölçüde yapılmış örneklerinden olduğu, sonradan yapılan çatı katıda yerel mimariye uydurulmuş olduğu göz önüne alındığında, korunması gerekli kültür varlığı olan taşınmazın, insan müdahalesi sebebiyle bu özelliğini yitirmesi durumunun tescil kaydının kaldırılması sebebi olamayacağı, aksi halde tüm tescilli alanlara insan müdahalesinin teşvik edilmiş olacağı, bunun da koruma hukukunun varlık sebebiyle bağdaşmayacağı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, iki kattan ibaret olan evin önce tek katlı olarak inşa edilmiş olduğu, sonraki yıllarda ikinci katın inşa edildiği, eklentilerin de daha sonra yapıldığı, evinin ilk yapılış itibariyle geleneksel Gümüşhane mimarisi tarzını yansıtmadığı, yapının herhangi bir özgün mimariye sahip olmadığı, bitişiğinde tescil edilen bir yapının bulunması nedeniyle dava konusu yapının da tescil edilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğunun bilirkişi raporu ile de ortaya konulduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ... ile Üye ...'ın karşı oyları ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 02/06/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Gümüşhane İli, Merkez İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, 2863 sayılı Kanun uyarınca "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı" olarak tescil edilmesine, koruma grubunun "II. grup yapı" olarak belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile taşınmazın; malzeme, yapım tekniği ve mekansal kurgusu bağlamında Gümüşhane evlerinin özgün özelliklerini yansıttığından tescilin devamına ilişkin ...tarih ve ... sayılı Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının ve bu kararın kaldırılması isteğiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır. Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince bilirkişi raporunun hükme esas alınması suretiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, yapıya ait tescil fişi ve fotoğraflar birlikte değerlendirildiğinde, 2863 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eserin korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenmesi esas olup, söz konusu yapının önem ve özellikleri itibarıyla mevzuatın aradığı koşulları taşımadığı, nitekim bölgenin geleneksel mimarisini ortaya koyan ayırt edici, önemli bir mimari özelliğinin bulunmadığı, bu haliyle belge niteliğinin olmadığı, dolayısıyla kültür varlığı olarak korunmasının gerekli bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.