Danıştay 13. Daire 2025/1120 E. 2025/4032 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1120 Karar No:2025/4032

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Depolama lisansı sahibi davacıya ait tesiste 30/03/2021 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, alınan motorin numunesinin analizi sonucunda “toplam kirlilik” parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 735.608,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali ile erken ödeme indirimiyle ödenen 551.706,00-TL’nin ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait depolama tanklarından 30/03/2021 tarihinde alınan motorin numunesinin ODTÜ PAL'de analizi neticesinde düzenlenen ... sayılı analiz raporu incelendiğinde; TK-204 numaralı tanktan alınan motorin numunesinin kirlilik değerinin TS EN 590+A1 motorin standardında, en çok 24 olması gerekirken, ölçüm sonucunun 82,3 çıktığı, bu nedenle numunenin TS EN 5904 Al motorin standardına uygun olmadığının tespit edildiği, Soruşturma kapsamında davacının alınan savunmasında özetle, davaya konu işlemdeki numunelerin alındığı 204 nolu tankın bir ara depolama tankı olduğu, bir diğer ifadeyle, bahse konu tankın dolum adasına direk bağlantısı olmayan bir ara depolama tankı, yani kara dolum faaliyetlerinde kullanılacak diğer tanklara transfer amacıyla kullanılan bir tank olduğu, numune saklama süresinin dolması sebebiyle doğrulatma yapılamayacağından, şüphe halinin şirket lehine değerlendirilmesi gerektiği, Tank 204’deki ürün için, gerek müşteriden alırken gerekse depolama sırasında ve sonrasında ilgili analizlerin yaptırıldığı ve analizlerin normal değerlerde çıktığı şeklinde ifadelere yer verildiği, bu savunma üzerine, davalı idarece, TK 204 nolu tankın saat ve gün bazlı dolum-boşaltım verilerinin incelendiği, inceleme sonucunda, TK-204 numaralı tankın kapasitesinin 2.437 m³ olduğu, 04/03/2021 tarihinde gün başında stok miktarının 0 m³ olduğu, söz konusu TK-204 numaralı tanka, TK-203 numaralı (Depo tankı, markerlı ürün) ve TK-661 numaralı (Antrepo tankı - markersız ürün) tanklardan ürün transferi gerçekleştirildiği, TK-203 numaralı tankta 04/03/2021 tarihinde gün başı stok miktarının 2.281 m³ olduğu, TK-661 numaralı antrepo tankında da 17.255 m³ ürün bulunduğu, saat bazlı veriler incelendiğinde, saat 11:00 ile 13:30 arasında TK-203 numaralı tanktan TK-204 numaralı tanka yaklaşık 502 m³ ürün transferi gerçekleştirildiği, saat 17:00 -22:30 arasında da TK-661 numaralı antrepo tanktan TK-204 numaralı tanka 1.699 m³ ürün markerleme işlemi de yapılarak ikmal edildiği, bu şekilde 2 farklı tanktan TK-204 numaralı tanka 04/03/2021 tarihinde 2.201 m³ ürün transferi gerçekleştirildiği, TK-204 numaralı tanka ilişkin gün ve saat bazlı veriler incelendiğinde, 05/04/2021 tarihine kadar herhangi bir tank dolumunun veya çıkışının olmadığı, 05/04/2021 tarihinde de yine saat bazlı veriler incelendiğinde, TK-204 numaralı tankın dönem başı stok miktarının 2.204 m³ olduğu, TK-852 numaralı tankın dönem başı stok miktarının 357 m³ olduğu, saat 17:00 itibarıyla TK-204 numaralı tanktan TK-852 nolu tankta ikmalin başladığı, saat 23:30'a kadar toplamda 1.602 m³ ürün ikmali gerçekleştirildiği, TK-852 numaralı tanka ilişkin olarak gün bazlı inceleme yapıldığında ise 05/04/2021 tarihinde tanka yaklaşık 1.602 m³ dolum yapıldığı, 2 gün sonra 07/04/2021 tarihinde de yaklaşık olarak 1.169 m³ ürün çıkışının bulunduğu, bu kapsamda TK-204 numaralı tanka ilişkin olarak özetle, 0 m³ ürün varken 04/03/2021 tarihinde 2.201 m³ ürün transferi gerçekleştirildiği, söz konusu tanktan 05/04/2021 tarihine kadar hiçbir ürün çıkışının bulunmadığı, 05/04/2021 tarihinde TK-852 numaralı tanka mevcut ürünün 70'inin ikmal edildiği, 07/04/2021 tarihinde TK-852 numaralı tanktan da 1.169 m³ ürün çıkışı bulunduğunun tespit edildiği; Bu durumda, Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere aykırı olarak akaryakıtın piyasaya sunulmasının idari para cezası gerektirdiği, somut olayda, TK 204 nolu tanktan alınan motorinin kirlilik seviyesinin TS EN 589+A1 motorin standardına uygun olmadığının ODTÜ PAL raporuyla sabit olduğu, ayrıca her ne kadar davacı şirket tarafından, bu ürün piyasaya arz edilmediği ileri sürülmüş ise de, yapılan incelemede, TK 204 nolu tanktan numune alındıktan sonra, tanktaki ürünün çoğunun piyasaya arz edilen TK 852'ye ikmal edildiği ve bu şekilde TK 852 nolu tanktan da piyasaya ürünün arz edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış, iade isteminin de reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin dayanağı analizin test metodunun güvenli olmadığı, makul süreyi aşan işlem sebebiyle şahit numunelerden doğrulatma analizinin yapılmasına imkan bulunmadığı, savunma hakkının ortadan kaldırıldığı, analiz raporunda tüm değerler normal iken sadece tek bir parametredeki olumsuz analiz sonucunun hataya açık olduğu, ceza için yeterli olmadığı, aynı tanktan aynı anda alınan numuneler için akredite edilmiş laboratuvara yaptırılan analiz sonucunda teknik düzenlemelere uygun sonuç verdiği, laboratuvarların numuneleri 3 ay saklayacağı, saklama süresinin dolduğu, fakat analizin ODTÜ PAL tarafından raporlanması ve taraflarına tebliğ edilmesi arasında 21 aylık süre bulunduğu, 204 nolu tankta bulunan akaryakıtın doğrudan satışa sunulmadığı, anılan tankın satışa arz tankı olmadığı, transfer tankı olduğu, ... nolu tanktan transfer yapılan diğer tanklar olan ... ve ... nolu tanklardan bu ürünün satışı sırasında yapılan analizlerde herhangi bir olumsuzluk olmadığı hususunun göz ardı edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Davacıya ait akaryakıt istasyonunda 30/03/2021 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunesinin ODTÜ PAL tarafından yapılan analizi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı DAKİS motorin muayene raporunda “Toplam Kirlilik” parametresinin referans sınır değerinin üzerinde olduğu belirtilmiş; raporun “Sonuç” kısmında, “ (...) numune toplam kirlilik değeri ile TS EN 590+A1 motorin standardına uygun değildir." tespitlerine yer verilmiş, ayrıca raporda ulusal marker geçerli bulunmuştur. Söz konusu rapora istinaden davacı hakkında doğrudan soruşturma açılmasına karar verilmiş, bu çerçevede düzenlenen soruşturma raporu davacıya tebliğ edilmek suretiyle yazılı savunma yapılması istenilmiş, yapılan yazılı savunma geçerli görülmeyerek dava konusu Kurul kararıyla davacıya idari para cezası verilmesi üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Bu Kanuna göre faaliyette bulunanlar; (...) (ı) Piyasa faaliyetlerinde, Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamak ile yükümlüdür."; "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, "Aşağıdaki hallerde sorumlulara, beş yüz elli bin Türk Lirasından az olmamak ve iki milyon yedi yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onbiri oranında idari para cezası uygulanır: (...) 2) Bayilik faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere 4 üncü maddenin üçüncü fıkrası ile dördüncü fıkrasının (d) ve (l) bendi dışındaki hükümlerinin ihlali." kurallarına yer verilmiştir. Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin "Standartlar ve Teknik Düzenlemeler" başlıklı 5. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Yurt içinde satışı yapılacak; a) Akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olması zorunludur. b) Ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olması esastır. (...)."; "Teknik Kriterlerden Doğan Yükümlülükler" başlıklı 7. maddesinde "Lisans sahiplerinin, teknik kriterlerden doğan yükümlülükleri aşağıdadır: (...) d) Lisans sahipleri, akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlüdür." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Lisans sahiplerinin piyasa faaliyetleri çerçevesinde Kurulca belirlenen teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları, anılan yükümlülüğe uymayanlara ise idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır. Olayda, davacıya ait akaryakıt istasyonunda gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunesinin ODTÜ PAL tarafından yapılan analizi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda toplam kirlilik parametresinin TS EN 590+A1 standardına uygun olmadığı yönünde sonuca ulaşılmış, söz konusu parametre dışındaki diğer tüm parametrelerin teknik düzenlemelere uygun olduğu ve numunenin ulusal marker seviyesinin de geçerli çıktığı tespit edilmiş, davalı idarece bahse konu analiz raporu dikkate alınarak dava konusu işlem tesis edilmiştir. Davalı idarece Dairemizin 2024/1822 sayılı esasına kayıtlı dosyasına sunulan bilgi ve belgelerde, muhtelif yazılarla, ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi ve TÜBİTAK MAM'dan akaryakıtların (benzin, motorin, fuel oil) teknik düzenlemelere uygunluğunun önemi, akaryakıtın analizlerinde yer alan her bir parametrenin üretim aşamasından sonra değiştirilip değiştirilemeyeceği gibi hususlarda görüş talep edilmiştir. TÜBİTAK MAM tarafından gönderilen bila tarihli ve ... sayılı yazıda, genel bilgiler verildikten sonra benzin, motorin ve fuel oil içerisinde yer alan tüm parametrelerin ayrı ayrı olarak deney yöntemine, üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığına ve nasıl değiştirilebileceğine dair tablo halinde açıklamalar yapılmıştır. Bu çerçevede motorin yakıtı için "toplam kirlilik" parametresi yönünden yapılan açıklamada, "1) Tank temizliğinin uygun şekilde yapılmaması, motorine yağ, solvent türü ürünlerin karışması toplam kirlilik değerinin yükselmesine neden olabilir. 2) Toplam kirlilik parametresi, üretim aşamasında rafineri tarafından ayarlanmaktadır. 3) Toplam kirlilik parametresinin ölçümünde, dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin, ürünün teknik düzenleme değerlerinde değişim oluşturabileceği ve diğer bazı özelliklerinde de aykırılıklar meydana gelebileceği değerlendirilmektedir." ifadelerine yer verilmiştir. Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, bahse konu motorine müdahale ile özelliklerinde değişim olabileceği belirtilmekle birlikte, böyle bir müdahale durumunda diğer bazı parametrelerde de değişiklik olması beklenecek olup, uyuşmazlık konusu olayda davacıya ait tesisten alınan numunenin analizi sonucunda düzenlenen motorin muayene raporunda, analizi yapılan motorinin diğer parametrelerinde herhangi bir değişiklik ve teknik düzenlemelere aykırılık olmadığı gibi davacının motorine müdahale ettiğine ilişkin somut bir tespite de yer verilmemiştir. Bu durumda, TÜBİTAK MAM tarafından verilen görüşler de göz önünde bulundurulduğunda, ulusal marker seviyesi geçerli olan numunenin sadece "toplam kirlilik" parametresinin teknik düzenlemelere aykırı çıkması, diğer parametrelerin uygun bulunması, davacının numune alınan motorine herhangi bir müdahalesinin olduğuna dair somut bir tespitin de bulunmaması karşısında, motorini teknik düzenlemelere uygun olarak arz etme yükümlülüğünü yerine getirmediğinden söz etmeye imkan bulunmayan davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.