Danıştay 12. Daire 2024/893 E. 2025/5671 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2024/893 Karar No : 2025/5671

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Manisa ili, Kırkağaç Jandarma Komando Eğitim Merkezi Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkla, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak düzenlenmesine, 7315 sayılı Kanun'a uygun olarak elde edilen, nitelikli olarak konut dokunulmazlığını ihlal etme, kemiklerin kırılmasına sebebiyet verecek şekilde kasten yaralama, basit yaralama suçlarından Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasında adli soruşturmasının devam ettiği bilgisinin dayanak alındığı, dava dosyasının ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden; davacı hakkında ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, kasten yaralama suçundan 1 yıl, 1 ay, 3 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiği, 7315 sayılı Kanun hükümlerinde; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin beşinci ve 231. maddesinin on üçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların tespit edilebileceği öngörülmüş olduğu, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması sonucu elde edilen bilgilerin ve olguların değerlendirilmesi konusunda idarelerin takdir hakkı bulunduğu, bu durumda, davacının yürüteceği kamu görevinin önem ve özelliği ile yargı kararında yer alan tespitler dikkate alındığında, davalı idarenin takdir hakkını hukuka aykırı olarak kullandığından söz edilemeyeceği ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının hukuki bir sonuç doğurmayacağı, suçun katalog suçlardan olmadığı, masumiyet karinesinin ihlal edildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Manisa ili, Kırkağaç Jandarma Komando Eğitim Merkezi Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, hakkında yapılan arşiv araştırmasında, nitelikli olarak konut dokunulmazlığını ihlal etme, kemiklerin kırılmasına sebebiyet verecek şekilde kasten yaralama, basit yaralama suçlarından Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasında adli soruşturmasının devam ettiğinin tespit edilmiş olması nedeniyle, 7315 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca oluşturulan komisyon tarafından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesine yönelik işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT: 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun, "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir".; "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde; (1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır. (2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır."; "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde; (1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." ve "Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır. (2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur. " kurallarına yer verilmiştir. Öte yandan; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesinde, "Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri, görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir." (Anayasa Mahkemesinin 01/06/2022 tarih ve E:2022/4; K:2022/64 sayılı kararı ile bu fıkrada yer alan “…kendilerinden istifade edilememe…” ibaresi iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (10/03/2023) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.)" kurallarına yer verilmiş, 20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin dava konusu işlemin yürürlükte olduğu tarihteki halinde, 6. maddesinde; "Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: ... g) İcra edilen temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlardan güvenlik soruşturması uygun olmak veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için güvenlik soruşturması uygun olmak. ğ) Askerî öğrencilik ile ilişiği kesilmemiş olmak, h) Türk Silahlı Kuvvetlerinde daha önce subay, astsubay, uzman jandarma veya uzman erbaş olarak istihdam edilmemiş olmak, ı) Ayrıca; 1) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi; Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasniî, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat, isyan suçlarından dolayı yahut 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununun 148 inci maddesinde yazılı suçlardan mahkûm olmamak, 2) Taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan adlî veya askerî mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkûm olmamak, 3) Taksirli suçlar nedeniyle altı ay veya daha fazla süre ile hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm olmamak. i) (Mülga:RG-21/1/2016-29600) Uzman erbaş olmak için gerek muvazzaflık görevini yaptığı sırada, gerekse terhislerini müteakip başvuruda bulunan ve alınmaları uygun görülen personelin, güvenlik soruşturmaları; kuvvet komutanlıkları veya Jandarma Genel Komutanlığı yahut Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından yaptırılır. Temel askerlik eğitimi sırasında güvenlik soruşturması sonuçlanmayanların eğitimleri devam ettirilir. Bunlardan güvenlik soruşturmaları olumlu sonuçlananlar göreve başlatılır, olumsuz sonuçlananların ise Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile ilişiği kesilir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak eylemlerde bulunanlar ile tutum ve davranışları ile yasa dışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüşü benimseyenler, uzman erbaş olarak istihdam edilmezler." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması hakkındaki değerlendirmenin; davalı idarece 7315 sayılı Kanun'da öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak yapılıp yapılmadığı, somut delilere dayandırılıp dayandırılmadığı hususunun hukuken irdelenmesi gerekmektedir. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'na göre; kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin beşinci ve 231. maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların da, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında değerlendirilebilmesi mümkündür. Bakılan uyuşmazlıkta, davacı hakkında kasten yaralama suçu ile ilgili yapılan yargılama sonucunda ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 1 yıl, 1 ay, 3 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiği, kararın itiraz edilmeden 11/05/2023 tarihinde kesinleştiği; yine nitelikli olarak konut dokunulmazlığını ihlal etme, kemiklerin kırılmasına sebebiyet verecek şekilde kasten yaralama suçlarından ise, Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyasında takipsizlik kararı verildiği ve bu kararında 12/05/2022 tarihinde kesinleştiği görülmektedir. Bu durumda, her ne kadar davacı hakkında, güvenlik soruşturmasının dayanağı "nitelikli olarak konut dokunulmazlığını ihlal etme, kemiklerin kırılmasına sebebiyet verecek şekilde kasten yaralama, basit yaralama suçlarından Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasında adli soruşturmasının devam ettiği bilgisine yer verilmiş ve yukarıda yer verilen kararlarıyla, kasten yaralama suuçundan 1 yıl, 1 ay, 3 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulmasına karar verilmiş, yine nitelikli olarak konut dokunulmazlığını ihlal etme, kemiklerin kırılmasına sebebiyet verecek şekilde kasten yaralama suçlarından ise takipsizlik kararı verilmiş ise de; söz konusu ceza dosyası ve soruşturma kapsamındaki olguların vasıf ve mahiyeti dikkate alındığında, bu durumun; davacının askeri personel olmasını engelleyecek nitelikte olmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 10/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.