Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/60 E. 2024/1190 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2024/ KARAR NO: 2024/ HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ :Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 19/01/2024 KARAR TARİHİ : 21/11/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 20/12/2024 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının 04.10.2021 ile 30.11.2023 tarihleri arasında müvekkili şirkette üretim ve planlama mühendisi olarak işe alındığını ve proses üretim sorumlusu olarak çalıştığını, davacı şirketten 06.11.2023 tarihinde "kendi isteğim ile hiçbir baskı altında kalmadan" açıklamasıyla el yazısıyla istifa mektubu verdiğini, davalının en son aldığı aylık brüt ücretinin 33.097,92 TL olduğunu, davalının işten ayrılırken işe giriş tarihinden çıkış tarihine kadar doğmuş tüm hak ve alacaklarını, kullanılmamış yıllık izin ücretini, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerini, aylıklarını , asgari geçim indirimini , yıllık primi dahil her tür işçilik alacaklarını tam ve eksiksiz olarak aldığını, müvekkili şirketi gayri kabili rücu ibra ettiğini, davalının, daha üniversite stajı esnasında müvekkili şirkette sektörle tanışmış mezuniyetiyle birlikte müvekkili firmada çalışmaya başladığını, yani ilgili sektörde hiçbir tecrübesi olmadan müvekkili firmada gözünü açtığını, talaşlı imalat, kauçuk imalatı (ki formülleri müvekkilin özel formülleridir) , emprenye, kauçuk vulkanizasyon, plastik enjeksiyon, eksantrik pres, çapak alma , kauçuk ham madde ve bunlarla ilgili tüm üretim prosesleri, teknik çözümler konularında tamamen müvekkil tarafından sıfırdan yetiştirilmiş, üzerine yatırım yapılmış ve iş yerinin üretim ile ilgili yöntemleri, tüm ticari sırları ve know how'ın kendisine öğretildiğini, nitekim, davalının müvekkili firmada çalıştığı süreçte tüm bu prosesleri takip edip raporlama görevi ile tavzif edildiğini, insan kaynakları departmanı ile yazışmalarında da görüleceği üzere, proses üretim sorumlusu olarak kendisine bağlı çalışan kauçuk imalat, talaşlı imalat, plastik enjeksiyon, çapak alma, eksantrik presler kendisine bağlı alt birimler olduğunu, tüm bu birimlerin ve altında bulunan bu departmanlarda çalışan kişilerin görev tanımlarını dahi belirleyen kişilerden biri olduğunu, izahtan varestedir ki davalının, müvekkili bünyesindeki tüm bu birimlerin tüm hassas bilgilerine, proses know howlarına, ezcümle ticari sırlarına vakıf olduğunu, bunlarla sınırlı olmamakla birlikte salt örnek kabilinden saymak adına davalının tamamen müvekkiline münhasır ticari sır niteliğinde olan talaşlı imalattaki bazı işleme yöntemlerinin, müvekkilinin faydalı model ve patentlerine konu olan başta sensörler, bobinler, valfler ile ilgili olmak üzere pek çok ürünün üretim teknikleri ile ilgili bilgileri, üretim aşamasında parçalarının fonksiyonelliğini direkt etkileyen özel üretim teknikleri, kauçuk vulkanizasyonu sonrası tamamen müvekkiline münhasır ve özel geliştirilmiş bir yöntemle yapılan ''dudak kesme operasyonu" ile ilgili teknik bilgileri, yine rakiplerin piyasadaki ürünlerinde saha ömrü kısa olduğu için tercih edilmeyen bazı kauçuk ürünlerde müvekkiline münhasır ve piyasada tutulan ürün üretmeye matuf çözüm yöntemleri ve özel prosesleri, keza saha ömrü kısa olan rakiplerin üretmekte zorlandığı bobin parçalarında özel üretim prosesleri gibi pek çok konuda ticari sırları haiz olduğunu, davalının, fren sistemindeki tahliye valfleri, fren merkezleri, el fren kolları, kaliper takımları ve kaliper tamir takımları, debriyaj merkezleri gibi ürünlerin üretim yöntemleri, hangi proseslerin ne şekilde kullanıldığını, plastik enjeksiyonu, kauçuk şekillendirmeyi, talaşlı imalatı, metal işlemeyi, yüzey şekillendirmeyi , çapak almayı , saç şekillendirmeyi ve bunlarla sınırlı olmamak üzere fren sistemlerinin tüm prosesleriyle ilgili müvekkilinin ticari sırlarına ve teknik çözümlerine vakıf olduğunu, bu bilgilerin ve sırlar bütünün genel adı know how olarak telaffuz edildiğini, işçinin, müvekkilinin iş yerinden artık bu sektörde çalışmak istemediğini İşverene beyan ederek, İnsan Kaynakları Departmanına yazılı istifasını verdiğini ve iş akdini kendi isteğiyle feshettiğini, ancak müvekkilinin daha sonra üçüncü kişilerden davalının hali hazırda müvekkili ile birebir aynı bölgede aynı sektörde, aynı ürünleri üreten .... Fren Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi firmasında çalışmaya başladığını, davalının gittiği müvekkille aynı bölgede yani ...'da tamamen aynı alanlarda diğer bir deyişle aynı veya ikame nihai ürünleri üreten böyle bir rakip firmaya bu nevi bilgileri ve müvekkilinde edindiği tecrübelerini taşımasının, müvekkilinin on yıllarca sürede geliştirdiği know how'ın direkt ve haksız transferine sebep olabilecek niteliktedir ki davalı ile müvekkili arasında rekabet etmeme sözleşmesi tam da bu tehlikeye maruz kalmamak için akdedildiğini, davalının ve bu pozisyonda çalışanların şirket sırlarına bu derece vakıf olmasının bir gereği olarak iş sözleşmesine ek olarak müstakil bir rekabet yasağı ve gizlilik sözleşmesi taraflarca yapıldığını, sözleşmenin revizyon tarihi (bu formatın hazırlandığı tarih 1.1.2021 - imza tarihi ise 14.2. Maddesinde de gözüktüğü üzere 4.10.2021 yani işçinin işe başladığı günlü tarih olduğunu, İş bu rekabet yasağı sözleşmesinde '' Md:3.3: İşçinin işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girmekten kaçınması yükümlülüğüdür. Md: 4.2.1: İşçi: emekli olması , iş sözleşmesinin işverence feshi de dahil olmak üzere herhangi bir şekilde feshi veya diğer sebeplerle bu sözleşme sonra erdikten sonra ..., ... , ... ve ... illeri coğrafi alanı ile sınırlı olarak İşveren'in faaliyet alanında REKABET ETMEYECEĞİNİ kabul , beyan ve taahhüt eder. Rekabet yasağı süresi, özel durum ve koşullar istisna olmak üzere iki (2) yıldır. Md: 12.1: Rekabet yasağına aykırı davranan işçi bunun sonucu olarak işverenin bütün zararlarını gidermekle yükümlüdür. İşçi rekabet yasağına aykırı davranırsa , tazminat olarak işverene SON AYLIK BRÜT ÜCRETİNİN 3 (üç) katı tutarında NET tazminat ödemek zorundadır. Ancak işçi öngörülen bu miktarı ödeyerek rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulabilir ise de bu miktarı aşan zararı da gidermek zorundadır. (TBK 446)." düzenlendiğini, işçinin, işveren müvekkilinin çoğu üretim sırrına vakıf olacağı ve bunları kullanarak piyasada kendisine hak etmediği bir değer temin edebileceği tehlikesi karşısında işverence zaman ve coğrafi bakımdan sınırlanmak kaydıyla iş sözleşmesinin sona ermesinden sonraki dönem için de işçiye işveren ile rekabet etmeme yükümlülüğü getiren bu yükümlülüğün ihlali halinde de maddi yaptırımlara bağlanan şartlar konması kaynağı TBK 444 ve devamı maddeler olduğunu, bu şart ve sözleşmeden doğan davalar gerek Yüksek Mahkeme gerekse bölgemiz ... Bölge Adliye Mahkemesince müstakar kararlarıyla iş ilişkisinden sonraki döneme ait olmaları hasebiyle mutlak ticari dava olarak kabul edildiğini ve Ticaret Mahkemeleri görevli addedildiğini, son derece yeni tarihli ... kararları ile işverenlerin en mahrem sırlarını ve uzun yıllar içinde geliştirdikleri iş yeri birikimini, bir işçilerinin " aynı sektörde, aynı bölgede küçük bir maddi menfaat için karşıdaki işletmeye" götürmemesini sağlayan, işçinin çalışması esnasında elde ettiği bazı bilgileri iş akdinin sona ermesinden sonra tam da rakibi olan bir firmada kullanmasının ölçülü bir şekilde işverenin haklı menfaatlerine zarar vermesini engelleyen ve ticarette haksız rekabeti de önleyen adil bir sistemin sağlanmasına yönelik müstakar pek çok karardan sunduklarının sadece iki örnek olduğunu, işçi ile Arabuluculuk görüşmeleri yapıldığını, kendisine Rekabet Etmeme Sözleşmesinin 4.2.2. Maddesinin " İşveren ceza koşulu ve doğabilecek zararların ödenmesi dışında, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir " maddesinin ancak İşçi ne bu davranışına son vermiş ne de tazminat ödemeyi kabul ettiğini, ahde vefa ilkesine aykırı olarak tüm taleplerinin reddettiğini ve neticeten anlaşmama tutanağı tutulduğunu, izah edilen ve re'sen de gözetilecek sebeplerle davalının hukuken geçerli rekabet yasağı sözleşmesine aykırı fiilinden dolayı fazlaya ilişkin hakları mahfuz tutarak ve ... uygulamalarına göre de orantılı ve ölçülü bir oran olan 3 kat cezai şart bedelini ve dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizini davalıdan tahsil etmek için huzurdaki davanın ikame edildiğini, arz ve izah edilen ve re'sen tespit edilecek nedenlerle gerek davalıdan gerekse dava dışı işvereninden haksız rekabetten kaynaklanan zarara ve fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik rekabet yasağı sözleşmesine aykırılık nedeniyle 99.293,76-TL tutarındaki cezai şart bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile tarafımıza ödenmesine ve kararın icrası kapsamında yapılacak her türlü masraf da dahil olmak üzere yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP; Davalı tarafa usulüne uygun tebligata rağmen, cevap dilekçesi ibraz etmediği görülmüştür. DELİLLER; 04.10.2021 tarihli iş sözleşmesi ve Rekabet Yasağı ve Gizlilik Sözleşmesi, ... işe giriş ve çıkış bildirgeleri, görev tanımı belgesi, özlük dosyası ve istifa mektubu, ücret hesap pusulası ve bordro, ibraname, ticaret sicil kayıtları, tanık beyanı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Dava, işçinin rekabet yasağına aykırı davrandığı iddiasına dayalı cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı işçinin istifa sonrasında dava dışı şirkette işe başlamış olması nedeniyle rekabet yasağının ihlal şartlarının ve taraflar arasındaki sözleşme kapsamında takip konusu ceza-i şart alacağının sübuta erip ermediğine ilişkindir.Mahkememizce dayanılan deliller toplanmış, davacı tarafça bildirilen tanıkların beyanlarının alındığı görülmüştür.Dosya kapsamından, davalının davacı şirkette 04/10/2021 tarihinde üretim ve planlama mühendisi olarak işe alındığı ve proses üretim sorumlusu olarak çalıştığı, davacı şirketten 30/11/2023 tarihinde istifa ile işten ayrıldığı, 04/12/2023 tarihinde dava dışı .... Fren Sistemleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nde imalat/üretim mühendisi olarak çalışmaya başladığı görülmüştür. Davacı şirket ile davalı arasında imzalanan Rekabet Yasağı ve Gizlilik Sözleşmesinde, 4.2.1. maddesine göre ;" İşçi emekli olması, iş sözleşmesinin işverence feshi dahil olmak üzere herhangi bir şekilde feshi veya diğer sebeplerle bu sözleşme sona erdikten sonra ...,...,... ve ... illeri coğrafi alanı ile sınırlı olarak işverenin faaliyet alanında rekabet etmeyeceğini kabul, beyan ve taahhüt eder. Rekabet yasağı süresi özel durum ve koşullar istisna olmak üzere iki (2) yıldır. " 12.1 maddesine göre; " Rekabet yasağına aykırı davranan işçi ve bunun sonucu olarak işverenin bütün zararlarını gidermekle yükümlüdür. İşçi rekabet yasağına aykırı davranırsa tazminat olarak işverene son aylık brüt ücretinin 3(üç) katı tutarında net tazminat ödemek zorundadır. Ancak işçi öngörülen bu miktarı ödeyerek rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulabilse de bu miktarı aşan zararı da gidermek zorundadır." düzenlendiği görülmüştür.Mahkememizce, dosyanın bilirkişiye tevdi ile, dava dosyası, celp edilen deliller kapsamında, aynı zamanda davacı ve dava dışı .... Fren Sistemleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 'ne ait ticari defter ve dayanağı kayıtlar da incelenmek suretiyle rapor düzenlenmesine karar verilmiş, bu kapsamda bilirkişi heyetinin 04/09/2024 tarihli raporu dosyaya ibraz ettiği görülmüştür. 04/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı firma iş kolunun araç fren sistemleri üretimi olduğu, davalının işe başladığı firma ... Fren Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti’nin, fren sistemleri üretimi esasları bir bütün olarak incelendiğinde, üretim metotları, üretim ekipmanları ve iş yapış biçimleri uygulamalarının bütünüyle aynı konsepte yer aldığı, üretim kalemleri her ne kadar küçük ayrıntılarla, ayrım ifade ediliyor olsa dahi, yapılan iş ve işleyiş benzer bilgi birikimi, benzer üretim alışkanlıkları ve benzer kalite bilincini esas aldığı, yapılan bu iş ve işlemlerde en önemli unsurun edinilmiş bilgi (...) birikimi olduğu, özellikle davalı yanın davacı taraftaki üretim ve planlama mühendisi ve proses üretim sorumlusu, yapılan iş ve benzerlerinin taban tabana aynı olduğu edinilmiş bilgi birikimi gerektirdiği hususu bir bütün olarak değerlendirildiğinde, edinilmiş bilgilerin her iki konsepte kullanılabilir nitelikte olduğu, planlama, iş akışı, iş yapış biçimi ve üretim yönetimi tamamıyla aynı üretim konsepti içinde yer almakta olduğu ve buna göre davalı ... davacı yana ait kullanılabilir ve rekabet şartlarını zorlayabilir bilgi birikimine sahip olduğu, 3 aylık brüt kazanç tutarı 33.097,92 x 3 = 99.293,76 TL tutarında cezai şartı davacı şirkete ödemekle yükümlü olduğu yönünde rapor tanzim edilmiştir. Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşmede 2 yıl rekabet yasağı süresi öngörülmüş, rekabet yasağının geçerli olacağı yer "...,...,... ve ..." illeri coğrafi alanı olarak belirlenmiştir. TBK'nın 445/1 fıkrasında bu tür sözleşmeler bakımından yer ve zaman sınırlaması öngörüldüğü gibi, aynı maddenin ikinci fıkrasında da mahkemece aşırı nitelikteki rekabet yasağı hükümlerinin kapsamı veya süresi bakımından sınırlandırılabileceği düzenlenmiştir. ... kayıtlarına göre davalı 04/12/2023 tarihinden itibaren dava dışı .... Fren Sistemleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nde çalışmaya başlamıştır. Ticaret sicil kayıtlarına göre de davacı firma da, davalının çalışmaya başladığı dava dışı şirket de araç fren sistemleri sektöründe faaliyet göstermektedir. Davalı her iki şirketin ... faaliyet alanında çalışmıştır. Davalı hizmet akdi sona ermeden önce davacı şirket nezdinde proses üretim sorumlusu olarak çalıştığından alelade bir çalışan olmadığı açıktır. Davalının davacı şirketteki pozisyonu, davacının müşteri çevresi, fiyat ve pazarlama politikası ile işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı vermektedir. Bu haliyle rekabet yasağı sözleşmesindeki rekabet yasağı kaydı anılan Kanuni düzenlemeye uygun olup geçerlidir.Davalı taraf, rekabet yasağı sözleşmesiyle hizmet sözleşmesinden sonra 2 yıl süre ile işverenin iş alanına giren başka bir rakip işletmede çalışmayacağını taahhüt etmesine rağmen, davacı ile aynı alanda faaliyet gösteren rakip firmada, iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren 2 yıl geçmeden çalışmaya başlayarak rekabet yasağı sözleşmesini ihlal ettiğine göre TBK'nın 446. maddesi uyarınca rekabet yasağının bağlandığı cezai şarttan sorumludur. Davacı firmanın faaliyet gösterdiği bölgelerin rekabet yasağının yer itibariyle sınırlandırılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır.Sözleşmenin 12.1 maddesine göre; İşçi rekabet yasağına aykırı davranırsa tazminat olarak işverene son aylık brüt ücretinin 3 katı tutarında net tazminat ödeyeceği kararlaştırılmış olduğu, dosya kapsamından aylık ücretin 33.097,92-TL olduğu buna göre hesaplanan 99.293,76 TL cezai şart miktarı üzerinden değerlendirme yapmak gerekmiştir. TBK'nın 182/3. maddesine göre, Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir. Davalı işçinin bir aylık ücreti, davalının diğer sektörlerde iş bulma ve geçimini temin imkanı ile sözleşmede işverenin üstlendiği karşı bir ediminin bulunmaması birlikte değerlendirildiğinde rekabet yasağı kaydında kararlaştırılan cezai şartın hakkaniyete uygun olmadığı ve aşırı nitelikte bulunduğunun kabulü ile cezai şarttan %60 oranında bir indirim yapılması uygun, makul ve gereklidir. Buna göre sonuç olarak davacının, davalının rekabet etmeme yasağı nedeniyle 39.717,50-TL cezai şart alacağı bulunduğu kanaati ile, Mahkememizce davanın kısmen kabulü ile, 39.717,50-TL tutarındaki cezai şart alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir. Ayrıca, sözleşme ile tayin edilen bir cezai şartın tahsilini istemek hakkını haiz olan davacının açtığı dava sonunda cezai şartın mahkemece fahiş görülerek hakimin takdir hakkını kullanarak tenkis edilmesi halinde, tenkis edilen miktardan dolayı davalı yararına vekalet ücretine ve yargılama giderlerine hükmedilemeyerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, 39.717,50-TL tutarındaki cezai şart alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 2.713,10-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.695,69-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.017,41-TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA, 3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 4-Davacı tarafından yapılan 2.184,09-TL harç, 9.000,00-TL bilirkişi ücreti ve 854,00-TL tebligat ve posta giderinden oluşan toplam 12.038,09-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 5-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 3.600,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 6-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde İstinaf Kanun Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 21/11/2024 Katip e-imzalı Hakim e-imzalı