Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1208 E. 2024/787 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/ KARAR NO : 2024/ HAKİM : ... ... KATİP : ... ... DAVACI : ... VEKİLİ : Av. DAVALI : ... VEKİLİ : Av. DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 25/04/2018 KARAR TARİHİ : 16/09/2024 Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydı yapıldı. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 2016 tarihinden itibaren ticari ilişkinin bulunduğunu, davacının ayrıca ... Teks Paz Ltd Şti bulunduğunu, ... Ltd Şti nin imal ettiği ürünlerin bir kısmının davalı tarafından 2016 yılından beri temin edildiğini, davacı hem kendi çeklerini hemde ... Ltd Şti 'nin müşterilerinden gelen çekleri cirolayarak davalı tarafa uzun vadeli olarak verdiğini, davalının bu çeklere karşılık, davacının talep edeceği çeşit ve türdeki ham maddeleri davacı tarafından istenildiği anda ve zamanda temin ederek davacıya göndermesi gerektiğini, müvekkili davalı tarafa vadesi gelmiş ve gelecek olan 84.180,58 TL cari hesap alacağının mevcut olduğunu, 2018 yılı 1. Ayından itibaren müvekkilinin taleplerine rağmen davalının ürün ve ham maddeyi göndermediğini, 30/04/2018 vadeli çek ile çekin karşılığının ödendiğini, 30/03/2018 vadeli 60.000 TL bedelli çeke karşılık davalının edimlerini yerine getirmediğinden çekin iptalini, borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İİK 72 son maddesi gereğince menfi tespit ve istirdat davalarının icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabileceğini, davalı müvekkilinin adresinin ... olması sebebiyle ... Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunu, dava konusu olan çekin sipariş avansı niteliği taşıdığını, davacının ispat yükü altında bulunduğunu, menfi tespit davasında çekin keşidecesi olan davacının çekin iptalini talep edemeyeceğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Dava konusu davacı tarafından düzenlenerek davalıya teslim edilmiş olan çekin semelesiz olup olmadığının tespitine ilişkindir. Mahkememizce yargılama yapılmış, tahkikat aşamasına geçilmiş, dosya mahkememizce mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmek suretiyle bilirkişi raporu temin edilmiştir. 01/11/2019 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı şirket, ... Orman Ürünleri Inş.Tic.ve San.Ltd.Şti ,nin dava konusu olan çek ve faturaların işlenmesi gereken 2016-2017-2018 yıllarına ait yasal defterleri olan Yevmiye Defteri Kebir ve Envanter defterlerinin 6102 sayılı TK nu 64/3 maddesine göre açılış ve kapanış tasdikleri süresinde yapıldığını, davacı şirket ... Orman Ürünleri Inş.Tic.ve San.Ltd.Şti yasal defterlerine göre davacı tarafından keşide edilen 30.04.2018 tarihli ... seri nolu 60.000 TL tutarlı çekin ödemesi yapılmadığını, davacı şirket ... Orman Ürünleri Inş.Tic.ve San.Ltd.Şti yasal defterlerine göre dava tarihinde davacı şirket davalı şirket ... Turizm Tekstil Paz. San .ve den 119.568,99 TL alacaklı olduğunu bildirmiştir.Toplanan tüm deliller ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde açılan dava;davalı şirketin, belirlenen yükümlülüklerinin davalı şirket tarafından yerine getirilmemiş olunması suretiyle , davacı tarafın davalı taraf lehine keşide ettiği çek-senetler karşısında borçlu olunmadığının tespiti, dava konusu 30/04/2018 vadeli ... 60.000,00 TL bedelli çekin iptaline karar verilmesi talebine ilişkindir.Her ne kadar davacı tarafça davalı taraf aleyhine keşide ettiği çek-senetler karşısında borçlu olunmadığının tespiti, dava konusu 30/04/2018 vadeli ... 60.000,00 TL bedelli ... seri nolu çekin iptaline karar verilmesi talebinde bulunulmuş ise de mahkememizce SMMM bilirkişi tarafından tanzim edilen raporda özetle ; dava konusu 30/04/2018 vadeli ... seri nolu 60.000,00 TL tutarlı çek tevdisinin davacı şirket kayıtlarına 30/04/2017 tarihinde yevmiye no ile işlendiği ancak bu çekin davacı tarafın yasal defter kayıtlarına göre banka hesaplarından ödeme yapılmadığı, ödeme yapılmayan çek tutarının cari hesaptan düşülmediği , davacı tarafın dava konusu çek ile ilgili çek tevdi bordrosu ibraz etmediği için dava konusu çekin davalı tarafa çek tevdi bordrosu ile teslim edilip edilmediğinin bilinemediğinin tespit edildiği, her ne kadar bilirkişi raporunda davacı şirketin davalı şirketten 119.568,99 TL(fazla ödeme kaydıyla) alacaklı olduğu tespit edilmiş ise de dava dilekçesi incelendiğinde netice-i talep kısmında açıkça; tanzim edilen çek-senetlerden dolayı ve 30/04/2018 tarihli 60.000,00 TL bedelli ... seri nolu çeke istinaden borçlu olunmadığının tespiti ve çekin iptaline karar verilmesi talebinin belirtildiği, davacı tarafın delillerinde davalı tarafın ticari defterlerine dayanmadığı hususu da dikkate alınarak davacı tarafa yemin delili hatırlatılmış, davacı taraf yemin delilini kullanmayacağını beyan etmekle birlikte davacı tarafın, davasını ispatlayamadığı kanaatine varılarak davanın reddine, mahkememiz dosyasında ihtiyati tedbir kararı uygulandığından dava konusu asıl alacağın %20'si olan 12.000,00 TL kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.Mahkememiz kararının davacı vekilince İstinaf edilmesi üzerine ... 5. Hukuk Dairesinin 2021/ Esas ve 2023/ Karar sayılı kararı ile; "Mahkemece; davalı adına ticari defter ve belgelerini sunmak veya nerede olduklarını bildirmek üzere usulüne uygun şerh içeren tebligat çıkarılarak, 6100 sayılı HMK'nın 222. maddesinin üçüncü fıkrasında 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 23. maddesi ile yapılan değişikliğin usul hükmüne dair olması ve usul hukukunda derhal uygulanırlık ilkesi bulunması sebebiyle, davetiyeye ihtarat olarak eklenmesi neticesinde ortaya çıkacak sonuca göre dosya kapsamı deliller ile iddia ve savunma doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken eksik ve usule aykırı inceleme sonucu oluşan kanaate göre karar verilmesi yerinde görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle; davacı istinaf başvurusunun kabulü ile kararının açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; 2-... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 23/10/2020 tarih, 2018/ Esas, 2020/ sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, " gerekçesiyle mahkememize gönderilmiştir. Mahkememizce dosya yeniden esasa kaydedilerek, ... BAM bozma ilamı doğrultusunda eksik hususlar giderilmiştir.Mahkememiz dosyasının yargılaması sırasında mali müşavir bilirkişi tarafından davalı tarafa ait ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde inceleme yapılarak rapor düzenlenebilmesi için defter inceleme günü verilmiştir.Mali müşavir bilirkişi ...' ın 27/06/2024 tarihli raporunda özetle; Mevcut dava dosyasının, davalı şirkete ait ibraz edilen ticari defterlerin incelenmesi sonucu; davalı şirketin 2016 yılı (yevmiye, kebir, envanter) defterlerinin, 2017 yılı (yevmiye) defterlerinin, 2018 yılı (yevmiye, kebir, envanter) defterlerinin açılış tasdiklerinin yaptırılmış olduğu, 2016-2017-2018 yılları (yevmiye) defterlerinin kapanış tasdiklerinin yaptırılmış olduğu, davacı şirketin 2016-2017-2018 yılları ticari defterleri SMMM ... tarafından incelenmiş ve dosyaya rapor sunulmuş olduğu, davacı şirketin 2016 defter kayıtlarında davalı ile ilgili kayıt bulunmadığı belirtilmiş olduğu, davacı şirketin 2017-2018 yılları resmi defter kayıtlarına göre dava tarihinde; davacı şirketin, davalı şirketten 119.568,99 TL alacaklı gözüktüğü belirtilmiş olduğu, davacı şirket vekili tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan davacı şirketin, davalı şirket ile ilgili cari hesap ekstresine göre; davacı şirketin, davalı şirketten 84.180,58 TL alacaklı olduğu, davacı şirketin resmi defter kayıtları ile cari hesap ekstresi birbirini birebir teyit etmemekte olduğu, davacı şirketin resmi defter kayıtları usulüne uygun bir şekilde tutulmamış olduğu, davalı şirketin resmi defterlerine göre; davacı şirket tarafından, davalı şirkete yapılan ödemelerin 166.000,00TL olduğu, davacı şirket tarafından, davalı şirkete düzenlenen iade faturaların 3.206,01TL olduğu, davalı şirket tarafından, davacı şirkete düzenlenen satış faturalarının 108.229,19TL olduğu, davalı şirketin, davacı şirkete gözüken bakiye borcunun 60.976,82TL olduğu, davalı şirketin resmi defter kayıtlarına göre; davalı şirketin dava tarihinde davacı şirkete 60.976,82 TL borçlu gözüktüğü, dava konusu çek davalı şirket defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı şirket defterlerine göre 17.02.2017 tarihinde; davacı şirket, davalı şirkete 52.480,01 TL borçlu gözüktüğü, bu tarihte davacı şirket davalı şirkete vadeli çekler ve vadeli senetler vermiş olduğu, dava konusu çekte bu tarihte davacı tarafından, davalı şirkete verilmiş olduğu, bu tarihten sonra davalı tarafından davacı şirkete mal gönderimleri olduğu, bu tarihten sonra da davacı tarafından, davalı şirkete ödeme yapılmış olup ayrıca davacı tarafından iade faturaları da düzenlenmiş olduğu, mütalaa edilmiştir.Toplanan tüm deliller ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde açılan dava;davalı şirketin, belirlenen yükümlülüklerinin davalı şirket tarafından yerine getirilmemiş olunması suretiyle , davacı tarafın davalı taraf lehine keşide ettiği çek-senetler karşısında borçlu olunmadığının tespiti, dava konusu 30/04/2018 vadeli ... 60.000,00 TL bedelli çekin iptaline karar verilmesi talebine ilişkindir.İlgili BAM ilamı dikkate alınarak davalı şirkete ticari defter ve bağlı kayıtların sunulması amacıyla ilgili ihtarları içerir usulüne uygun tebligat gönderilmiş ve 05/02/2024 tarihli duruşmada davalı vekilinin yüzüne karşı usulüne uygun ihtarlar yapılmış, davalının ticari defter ve bağlı kayıtları incelenmesi neticesinde SMMM bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 27/06/2024 tarihli raporda özetle ; davalı şirketin 2016 yılı defterlerinin, 2017 yılı defterlerinin, 2018 yılı defterlerinin açılış tasdiklerinin yaptırılmış olduğu, 2016-2017-2018 yılları defterlerinin kapanış tasdiklerinin yaptırılmış olduğu, davacı şirketin 2016 defter kayıtlarında davalı ile ilgili kayıt bulunmadığı belirtildiği, davacı şirketin 2017-2018 yılları resmi defter kayıtlarına göre dava tarihinde; davacı şirketin, davalı şirketten 119.568,99 TL alacaklı gözüktüğü belirtilmiş olduğu, davacı şirket vekili tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan cari hesap ekstresine göre; davacı şirketin, davalı şirketten 84.180,58 TL alacaklı olduğu, davacı şirketin resmi defter kayıtları ile cari hesap ekstresi birbirini birebir teyit etmemekte olduğu, davacı şirketin resmi defter kayıtları usulüne uygun bir şekilde tutulmamış olduğu, davalı şirketin resmi defterlerine göre; davacı şirket tarafından, davalı şirkete yapılan ödemelerin 166.000,00TL olduğu, davacı şirket tarafından, davalı şirkete düzenlenen iade faturaların 3.206,01TL olduğu, davalı şirket tarafından, davacı şirkete düzenlenen satış faturalarının 108.229,19TL olduğu, davalı şirketin, davacı şirkete gözüken bakiye borcunun 60.976,82TL olduğu, davalı şirketin resmi defter kayıtlarına göre; davalı şirketin dava tarihinde davacı şirkete 60.976,82 TL borçlu gözüktüğü, dava konusu çek davalı şirket defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı şirket defterlerine göre 17.02.2017 tarihinde; davacı şirket, davalı şirkete 52.480,01 TL borçlu gözüktüğü, bu tarihte davacı şirket davalı şirkete vadeli çekler ve vadeli senetler vermiş olduğu, dava konusu çekin de bu tarihte davacı tarafından, davalı şirkete verilmiş olduğu, bu tarihten sonra davalı tarafından davacı şirkete mal gönderimleri olduğu, bu tarihten sonra da davacı tarafından, davalı şirkete ödeme yapılmış olup ayrıca davacı tarafından iade faturaları da düzenlenmiş olduğunun bildirildiği, bilirkişi tarafından tanzim edilen raporda davaya konu hususlar gerekçeli ,ayrıntılı olarak açıklanmış, raporun mahkememizce hükme esas alınmaya yeterli olduğu kanaatine varılarak , her ne kadar davacı tarafça, davaya konu edilen çekin avans çeki olarak verildiği iddia edilmiş ise de çek bir ödeme aracı olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verildiği kabul edilir.İşbu davada olduğu gibi, çekin avans olarak verildiği iddiasını ispat yükü bu hususu iddia eden davacı tarafa düşmektedir. TBK’nın 207. maddesi uyarınca davacının, davalıya, mal alımı için avans ödemesi yaptığının usulüne uygun delillerle ispatının gerektiği, aslolanın peşin satış olup satıcı ve alıcının borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlü olduğu, ödeme aracı olan çekin borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği, aksini iddia eden ve çeklerin sipariş edilen mallara karşılık avans olarak verildiğini iddia eden davacının bu durumun yazılı delillerle ispatı gerekir. Davacı tarafça çekin avans çeki olarak verildiği hususu yazılı delillerle ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere, 1-Davanın REDDİNE, 2-İhtiyati tedbir kararı uygulandığından dava konusu asıl alacağın %20'si olan 12.000,00 TL kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60TL nispi karar ve ilam harcının peşin alınan 1.024,65TL'den mahsubu ile artan 597,05‬TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerine bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-Davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde mahkememize veya mahkememize iletilmek üzere herhangi bir nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi’ne verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf kanun yoluna başvurma hakkı açık olmak üzere karar verildi. 16/09/2024 Katip ... ¸E-imzalıdır. Hakim ... ¸E-imzalıdır.