Bölge Adliye Mahkemesi 2023/873 E. 2025/1453 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2023/873

KARAR NO : 2025/1453

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 16/03/2023

NUMARASI : 2022/941 E. - 2023/224 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/11/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... Gıda Itr. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkili davacı aleyhine Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı(İcra Dairesi Gaziosmanpaşa İcra Dairesi Dosya Numarası :... Es olmuştur.) dosyası ile kambiyo senedine dayanan haciz yolu ile icra takibine girişildiğini, bu dosya numarası halen Gaziosmanpaşa İcra Dairesinin ... Esas sayısı ile devam ettiğini, söz konusu icra takibi ihtiyati haciz kararı ile başlatılmış ve ihtiyati haciz kararı aşamasında takip henüz kesinleşmeden icra dosyasına mahsuben davalı alacaklı tarafından haricen 10.03.2010 tarihinde 289.514,00-TL (ikiyüzseksendokuzbinbeşyüzondört-TL) tutarında ve yine 12.03.2010 tarihli “Ek protokoldür” başlıklı belge ile 80.000,00-TL (Seksenbin-TL) olmak üzere toplam 369.514,00-TL tutarında dosya tahsilatı yapıldığını, söz konusu haricen tahsilllerin davalı alacaklı tarafından icra dosyasına bildirilmemesi ve takibe aynen devam edilmesi nedeni ile davalı alacaklıya muhtıra talebi ile haricen tahsilin beyanı istenmiş ise de davalı tarafından haricen tahsil edilen tutarlar icra dosyasına beyan edilmediğini, bu nedenle Gaziosmanpaşa 1. İcra Hukuk mahkemesinin 2019/133 Esas sayılı dosyası ile ikame ettikleri davada toplanan deliller yapılan Bilirkişi incelemesi ve tüm dosya kapsamı ile davalı alacaklı yana bu icra dosyası nedeni ile haricen 369.514,00-TL ödeme yapıldığı ispat edildiğini, yargılama devam ederken davalının icra dosyasından takip yolunun iflas yolu ile takibe çevirdiğinden bahis ile iflas yolu ile ödeme emri (örnek no:11 ) tebliğine tarafımızdan itiraz edilmesi üzerine Gaziosmanpaşa 1.İcra Hukuk Mahkemesi 2019/800 Karar sayılı kararı ile ''Takip dosyasının incelenmesinde , 11.03.2010 tarihinde örnek no 11 ödeme emri yoluyla iflas yolu ile adi takip başlatıldığı, 27.09.2019 tarihinde ikinci kez aynı örnek no 11 ödeme emri yoluyla iflas yolu ile takibe ilişkin ödeme emri tanzim edildiği ve davacı yana ödeme emrinin tebliğ edildiği ve takip dosyasında davacı yanın süresinde borca itirazının(22.09.2015 tarihinde ) bulunduğu ve icra müdürlüğünce de 14.10.2019 tarihli karar ile de borçlu davacının itiraz ettiği miktar ile sınırlı olarak takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır. ..'' denilerek davanın bu nedenle reddine karar verildiğini, bu nedenlerden dolayı; fazlaya ait tüm talep ve dava haklarımız saklı kalarak Menfi tespit talebimizin kabulü ile eski Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı yeni Gaziosmanpaşa İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında 369.514,00-TL nin ve bu tutarın davalıya yapılan ödeme tarihlerinden itibaren işlemiş faiz ve ferileri tutarında davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile bu bedelin tekrar tahsili halinde davalıdan faizi ve tüm yargılama giderleri ile birlikte istirdatına, -%20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, masraf ve vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini, Menfi tespit talebimizin kabulü ile Gaziosmanpaşa İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında 369.514,00-TL nin ve bu tutarın davalıya yapılan ödeme tarihlerinden itibaren işlemiş faiz ve ferileri tutarında davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile bu bedelin tekrar tahsili halinde davalıdan faizi ve tüm yargılama giderleri ile birlikte istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle arabuluculuğa başvurulmamış olması ve aynı konuda Gaziosmanpaşa 1. İcra Hukuk Mahkemesi 2019/133 E. Sayılı dosyada derdest dava bulunması, talebin zamanaşımına uğramış olduğunu, nedenleri ile davanın reddi ile İİK m.72/4 uyarınca, müvekkilinin alacağının geciktirilmesi sebebiyle davacı borçlunun alacağın % 20’sinden aşağıda olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Tüm bu açıklamalar ışığında; tarafların kabulünde olan protokoller çerçevesinde, davacının toplam 369.514,00-TL tutarında mal iadesi yapmasına rağmen, bu tutarın icra takip miktarından mahsup edilmemesi nedeniyle davacının davasının kabulü ile Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğü'nün ... Esas (G.O.P 1. İcra Müdürlüğü ...) esas sayılı takip dosyasına konu asıl alacağın 369.514,00 TL tutarından davacının borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir. Söz konusu protokol hükümlerine rağmen davalı alacaklının haricen yapılan ödeme yerine geçen edim miktarlarını icra dosyasına bildirmemiş ve iş bu davanın açılmasına sebebiyet vermiş olması nedeniyle kötüniyetli kabul edilmiş ve 369.514,00 TL tutar üzerinden hesaplanan 73.902,80 TL kötüniyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve "Davanın KABULÜ ile, davaya konu Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğü'nün ... Esas (G.O.P 1. İcra Müdürlüğü ...) esas sayılı takip dosyasına konu asıl alacağın 369.514,00 TL tutarından davacının BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, söz konusu protokol hükümlerine rağmen davalı alacaklının haricen yapılan ödeme yerine geçen edim miktarlarını icra dosyasına bildirmemiş ve iş bu davanın açılmasına sebebiyet vermiş olması nedeniyle kötüniyetli kabul edilmiş ve 369.514,00 TL tutar üzerinden hesaplanan 73.902,80 TL kötüniyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, " karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Davacı tarafından arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemesi dikkate alınarak davanın usulden reddi gerekmekteyken davanın kabulü şeklinde hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, ayrıca davacı tarafın Gaziosmanpaşa 1. İcra Hukuk Mahkemesi 2019/133 Esas sayılı dosya ile aynı konuda derdest davası olup derdestlik nedeni ile de davanın usulden reddi gerekmekteyken yargılama aşamasında söz konusu dosya celp edilmemiş olup eksik incelemeyle hüküm kurulmuş olduğunu, -davacı tarafından taraflar arasında 10.03.2010 tarihinde 289.514,00 TL tutarında, 12.03.2010 tarihinde 80.000,00 TL tutarında olmak üzere toplam 369.514,00 TL tutarında tahsilat yapıldığını, haricen tahsilin taraflarınca icra dosyasına bildirilmediğini, iddia edilen tutarda borçlu olmadığı iddiasıyla dava açılmış olduğunu ancak taraflarınca başlatılan icra takibinin 11.03.2010 tarihli olup 15.03.2010 tarihinde davacıya tebliğ edilmiş ve takip kesinleşmiş olduğunu, Davacı tarafından 10.03.2010 ve 12.03.2010 tarihli söz konusu protokollerin, ödeme emri tebliğinden, dosyanın kesinleşmesinden önce yapılmış olup ödeme emri tebliğ edildiğinde yasal süresi içinde takibe herhangi bir itirazda bulunulmamış olduğunu, Davacı tarafından süresi içinde itirazda bulunulmadığı gibi haricen ödeme yapıldığı, buna ilişkin beyanda bulunmadıklarına ilişkin iddiası ile muhtıra gönderilmesi talebinin dahi takibin kesinleşmesinden 5 yıl kadar sonra 22.09.2015 tarihinde talep edildiğini, davacının süresi içinde itirazda bulunmadığını, dosyanın kesinleşmiş olduğunu, davacının da borçlu olduğunu, -Davaya konu icra takibinin dayanağının kambiyo senedi olup borçlunun mal iadesinin cari hesap ilişkisine ilişkin olduğunu, taraflar arasındaki kambiyo senedinin temeli olan borç ilişkisinin malen değil nakden olup taraflar arasındaki mal iadesine ilişkin protokolün nakit tahsilat gibi değerlendirilerek davacının borçlu olmadığının tespitinin hukuka aykırı olduğunu, Davacı tarafından müvekkili şirketten alınan bazı mallar iade edilmişse de iade edilen malların çoğu bozuk veya tarihi geçmiş olmakla değerlendirilemediğini, iade edilen malların denetimi tam olarak yapılmadan hazırlanan protokollerde iade mal bedellerinin de gerçeği yansıtmadığını, davacının mal iadesinin dosya borcuna nakit tahsilat gibi değerlendirilerek borçlu olmadığının tespitinin usule ve yasaya aykırı olduğunu, Davacının borçlu olduğu icra takip dosyasının konusu kambiyo senedi olup mal iadesi cari hesap ilişkisine ait olduğunu, -icra dosyasında da müvekkili şirketin herhangi bir para tahsilatı olmayıp davacıya satış sureti ile teslim ettiği malların bedelini ödeyememesi durumundan dolayı satın alıp bedelini ödeyemediği malların iadesine ilişkin olduğunu, söz konusu tahsilatın para olmayıp malların iadesine ilişkin olduğunu, -Menfi tespit davasında kötü niyet tazminatına hükmedilebilmesi için takibin haksız olması tek başına yetmemekte, ayrıca davalının kötü niyetli olması da gerekmekte olup, ispat yükünün takibin kötü niyetli olduğunu iddia eden davacının üzerinde olduğunu, Müvekkilinin alacaklı olduğu, takibinde haklı olduğu dikkate alındığında müvekkili aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmemesi gerektiğini, ayrıca icra dosyasında tahsile yönelik bir işlem yapılmadığını, -ödeme emrinin davacıya 15.03.2010 tarihinde tebliğ edilmiş ve takip kesinleşmiş olduğunu, Davanın 21/10/2022 tarihinde açılmış olup talebin zamanaşımına uğradığından, zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, kararın bu nedenlerle kaldırılmasını talep etmiştir.Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Menfi tespit davalarında Arabuluculuk Başvurusunun dava şartı olmadığına dair emsal Yargıtay ve BAM kararları olduğunu, Müvekkili davacı ile davalı yanın yetkili vekili arasında imzalanan; Müvekkilinin davalıya 289.514,00 TL'lik mal iadesinde bulunduğu ve bu bedelin Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcundan düşüleceği hususunda davalı ile anlaşmaya varılarak protokol imzalandığı ve yine Müvekkilinin davalıya 80.000,00 TL'lik mal iadesinde bulunduğu ve bu bedelin de Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcundan düşüleceği hususunda anlaşılarak Müvekkili ile davalı arasında imzalanan 12.03.2010 tarihli ek protokolün mevcut olduğunu, söz konusu her iki protokolün imzalandığı sırada yetkili olan vekil tarafından imzalanmış olduğu, Vergi Dairesi tarafından gönderilen BA formlarında söz konusu malların davalı şirket tarafından alındığı ve Vergi Dairesine vermiş olduğu BA formlarında bu alımı beyan ettiğini,söz konusu protokollerde İcra Dosya numaraları belirtilerek icra dosyasına karşılık ödeme yerine geçmek üzere yapılan mal iadesi olduğu ortada iken ; cari hesaba mahsuben iadenin yapıldığı, malların sonradan ayıplı olduğunun anlaşıldığı ve fakat mallarında sarf edilmesi nedeni ile ellerinde olmadığı aradan geçen süreden bahis ile zamanaşımı itirazında bulunulmasının kabul edilemeyeceğini, menfi tespit davasının zamanaşımına da tabi olmadığını, davalı tarafından başlatılan icra takibinin halen devam ettiğini, söz konusu protokol içeriklerinde iade edilen malın bedelinin açıkça yazılı olduğunu, davalı şirketin vergi dairesi tarafından gönderilen 2010/3 dönem ba formunun 8.sırasında müvekkilinden KDV hariç 327.819,00-tl tutarında mal aldığını beyan edildiğini, malların ayıplı olduğuna ilişkin iddianın ise mesnetsiz olduğunu ve ayıp ihbarı süresinin de geçmiş olduğunu, Davalı tarafın iade edilen malların denetimi yapılmadan protokolün imzalandığını beyan ettiği, davalı tarafın Müvekkili tarafından iade edilen malları kabul etmiş sayıldığını, bu nedenle de malların değeri olan 289.514,00 TL ve 80.000,00 TL'nin Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcundan düşülmesi gerektiğini, Müvekkilinin davalıya olan Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcundan düşülmesi amacıyla Müvekkili davalıya mal ve ürün iadesinde bulunduğunu, taraflar arasında imzalanan protokolde de söz konusu iade edilen bu malların değerinin 289.514,00 TL ve 80.000,00 TL olduğu belirtildiğini, malların Müvekkili tarafından davalıya iadesi ile 289.514,00 TL ve 80.000,00 TL'lik miktarın Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcundan düşülmesi hususunda taraflar tereddüte yer vermeyecek şekilde anlaşmış olduklarını, "ifa yerini tutan eda" niteliğinde olup, dosya borcunun 289.514,00 TL ve 80.000,00 TL'lik kısmını haricen ifa ettiğini, bu nedenle bu miktarların eski Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas yeni Gaziosmanpaşa İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosya borcundan düşülmesi gerektiğini, İcra Hukuk Mahkemeleri ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasında derdestlik itirazının dinlenemeyeceğini, ödeme emrine yasal sürede itiraz edilmemesinin ,davalının ödenen bedeli haksız olarak mükerrer tahsil etmesi sonucunu doğurmayacağını, davalı tarafın söz konusu ödemeler hiç yokmuş gibi icra takibine aynen devam etmekte olmakla kötü niyet tazminatına hükmedilmesi yönündeki İlk Derece Mahkemesi kararı Usul ve Yasaya uygun olduğundan davalının tüm istinaf itirazlarının esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca 10.03.2010 ve 12.03.2010 tarihli “ Ek Protokol" başlıklı yazılı belgelerde yazan miktarlarca davaya konu icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.6102 Sayılı TTK 5/A maddesi uyarınca , Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar (Değişik ibare: 7445 - 28.3.2023 / m.31 / Yürürlük / m.43/1-a) “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Ancak işbu davanın yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce 21/10/2022 tarihinde açıldığı, yasal düzenleme yapılmadan önce menfi tespit davası için arabuluculuk dava şartı olarak aranmadığı, davalının bu konudaki istinaf isteminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Gaziosmanpaşa 1. İcra Hukuk Mahkemesi 2019/133 Esas sayılı dosya ile aynı konuda derdest davası olup derdestlik nedeni davanın reddi ileri sürülmüş ise de, İcra mahkemeleri incelediği itiraz ve şikayetleri, İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen özel usul ve takip kurallarını uygulayarak takip hukuku bakımından kesin hükme bağladığından, anılı mahkemenin kararları, kural olarak maddi anlamda kesin hüküm niteliği taşımamakta olup, menfi tespit davasının açılmasına da engel teşkil etmeyeceğinden derdestlik itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Davalı alacaklı ... Gıda Itr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davacı borçlu aleyhine 10.03.2010 tarihinde ihtiyati haciz talebinde bulunmuş, 11.03.2010 tarihinde Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı(İcra Dairesi Gaziosmanpaşa İcra Dairesi Dosya Numarası :... Es olmuştur.) dosyası ile 700.000 TL üzerinden kambiyo senedine dayanan haciz yolu ile icra takibine girişilmiş ve 15.03.2010 tarihinde davalıya ödeme emri tebliğ olunmuştur. Davacı taraf, ihtiyati haciz kararı aşamasında takip henüz kesinleşmeden icra dosyasına mahsuben davalı alacaklı ile yaptıkları 10.03.2010 tarihli protokol ile 289.514,00-TL tutarında mal iadesi yaptıklarını ve yine 12.03.2010 tarihli protokol ile de 80.000,00-TL tutarında mal iadesi yaptıklarını ancak davalı alacaklı tarafından bu miktarların icra takip tutarından mahsup edilmediğinden bahisle iş bu miktarların toplamı olan 369.514,00-TL tutarında borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı tarafça davaya konu icra takibinin dayanağının kambiyo senedi olup borçlunun mal iadesinin cari hesap ilişkisine ilişkin olduğu, taraflar arasındaki kambiyo senedinin temeli olan borç ilişkisinin malen değil nakden olup taraflar arasındaki mal iadesine ilişkin protokolün nakit tahsilat gibi değerlendirilerek davacının borçlu olmadığının tespitinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de,Davalı tarafından alacağın tahsili için Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı (Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğü ... E.) dosya ile davacı aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, davacı ile davalı yanın yetkili vekili arasında imzalanan protokollere göre, davacı tarafça, davalıya 289.514,00 TL'lik mal iadesinde bulunduğu ve bu bedelin Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcundan düşüleceği hususunda davalı ile anlaşmaya varılarak protokol imzalandığı ve aynı şekilde ek protokol ile davalıya 80.000,00 TL'lik mal iadesinde bulunduğu ve bu bedelin de Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcundan düşüleceği hususunda anlaşıldığı, protokollerin 10.03.2010 ve 12.03.2010 tarihli olduğu, ek protokolün mevcut olduğunu, her iki protokolde de icra dosya numarası belirtilerek iade edilen mal tutarı da belirtilerek icra dosya borcundan düşüleceğinin yazılı olduğu, BA formlarında söz konusu malların davalı şirket tarafından alındığı, buna göre İcra Dosya numaraları belirtilerek icra dosyasına karşılık ödeme yerine geçmek üzere yapılan mal iadesi olduğunun açık olduğu, bu nedenle bu yöndeki istinaf isteminin yerinde olmadığı, davalının protokollere rağmen takip devam ettirdiği ve dava açılmasına sebebiyet verdiği açık olmakla kötüniyet tazminatına hükmedilmesinde aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Usûl ve yasaya uygun Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesİ'nin 16/03/2023 tarih ve 2022/941 E., 2023/224 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 25.241,50 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 6.310,37 TL harcın mahsubu ile bakiye 18.931,12 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6- Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 06/11/2025