Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1405 E. 2025/1808 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2023/1405 Esas

KARAR NO : 2025/1808

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 30/05/2023

NUMARASI : 2022/18 E. - 2023/425 K.

DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 23/12/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin müşterilerinden almış olduğu ... Bank Çukurambar Ticari Şube ait 28.02.2021 Tarihli 186.925,00 TL bedelli 1465369 Seri Numaralı çek, ... ... Bankası A.Ş. Kayapınar Şubesine ait 30.03.2021 Tarihli 71.000,00 TL bedelli 0187436 Seri Numaralı çek, ... ... Bankası A.Ş. Ostim Şubesine ait 17.04.2021 Tarihli 71.000,00 TL bedelli, ... Seri Numaralı çek, ... Bank Diclekent Şubesine ait 20.04.2021 Tarihli 125.000,00 TL bedelli, ... Seri Numaralı çek, ... Dicle Şubesine ait 30.04.2021 Tarihli 60.000,00 TL bedelli, ... Seri Numaralı çek, ... Bank Çukurambar Ticari Şube ait 30.05.2021 Tarihli 116.426,68 TL bedelli, ... Seri Numaralı çek ve ... Bank Çukurambar Ticari Şube ait 31.05.2021 Tarih, 129.800,00 TL bedelli, 3380651 Seri Numaralı çekler müvekkili şirketten çalınmış olduğunu, söz konusu çeklerin iptali için Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtığını, daha sonra ... ... Bankası ilgili dosyaya 21.04.2021 tarihli yazısı ile ... ... Bankası Ankara Ostim Şubesine ait keşidecisinin ... Yapı İnş. San. Ve Tic Ltd. Şirketi olan (... iban hesap numarasına ait) 17/04/2021 keşide tarihli, 71.000,00 TL bedelli, ... nolu çekin davalı tarafından 19.04.2021 tarihinde .... A.Ş Şubesi vasıtasıyla takas odası kapsamında ibraz edildiğini bildirmiş olduğunu, bunun üzerine Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafımıza ... ... Bankası Ankara Ostim Şubesine ait keşidecisinin ... Yapı İnş. San. Ve Tic Ltd. Şirketi olan (... iban hesap numarasına ait) 17/04/2021 keşide tarihli, 71.000,00 TL bedelli, ... nolu çek bakımından ibraz edene karşı çek istirdatı davası açması için süre verildiğini, işbu süre içerisinde davayı açtığını, ... ... Bankası Ankara Ostim Şubesine ait keşidecisinin ... Yapı İnş. San. Ve Tic Ltd. Şirketi olan (... iban hesap numarasına ait) 17/04/2021 keşide tarihli, 71.000,00 TL bedelli, ... nolu çekin müvekkili şirketin zilyedinde iken müvekkili şirketten çalınmış olduğunu, bu konu ile alakalı şikayetin müvekkili şirket yetkilisince yapıldığını, söz konusu şikayet üzerine T.C. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca 2021/21447 Sor. Numarası ile yürütülen soruşturma devam etmekte olduğunu, dava konusu ettikleri ... ... Bankası Ankara Östim Şubesine ait keşidecisinin ... Yapı İnş. San. Ve Tic Ltd. Şirketi olan (... iban hesap numarasına ait) 17/04/2021 keşide tarihli, 71.000,00 TL bedelli, ... nolu çeki davalı kötü niyetle iktisap ettiğini, davalı tarafından bahse konu çek 19.04.2021 tarihinde .... A.Ş Şubesi vasıtasıyla takas odası kapsamında ibraz edilmiş olduğunu, yukarıda da belirtildiği gibi davalı kanunların yüklediği yükümlülüklerine aykırı hareket ederek söz konusu çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu, ispat yükünün davalıda olduğunu, dava konusu çekin istirdadı ile müvekkiline iadesinin sağlanması için iş bu davanın açılması zorunluluğu hasıl olduğunu, açıklanan tüm bu nedenlerle davalarının kabulüne, ... ... Bankası Ankara Ostim Şubesine ait keşidecisinin ... Yapı İnş. San.ve Tic. Ltd. Şti.olan 17/04/2021 keşide tarihli 71.000,00 TL bedelli, ... nolu çekin istirdadına ve müvekkili şirkete iadesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; usule ve esasa ilişkin itirazlarının bulunduğunu, müvekkili şirketin faaliyet merkezi/yerleşim yeri İstanbul İli, Sarıyer İlçesi sınırları dahilinde bulunmakta olup, yetkili mahkeme, İstanbul (Çağlayan) Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisiz olduğunu, mahkemenin yetkisine açıkça itiraz ettiklerini, işbu sebeple, mahkeme tarafından yetkisizlik kararı verilmesini talep ettiklerini, müvekkili şirket faktoring işlemini yaparken sadece alacağın faturaya dayalı olup olmadığını, devir ve temlik aldığı çekin ciro silsilesinin muntazam olarak birbirini takip edip etmediğini incelemekle yükümlü olduğunu ve bu yükümlülüğünü büyük bir titizlikle yerine getirdiğini, işbu davaya konu ... ... Bankası A.Ş. Ostim Şubesine ait olan, keşide yeri Ankara, keşide tarihi 17.04.2021 olan 71.000,00-TL bedelli ve 0360627 numaralı çek, faktoring müşterisi ... Yapı Malzemeleri Hafr. Nak. Elek. Mob. San. Ve Tic. A.Ş. ile 28.05.2020 tarihinde imzaladığı Faktoring Sözleşmesi,28.12.2020 tarihli Alacak Bildirim Formu Ödeme Araçları Tevdii Bordrosu ve ... numaralı faturaya dayanılarak müvekkili şirket tarafından devir ve temlik aldığını, müvekkili şirket davaya konu çeki uyması gereken tüm yasal mevzuata uygun olarak devir ve temlik almış olup çekin meşru hamili olduğunu, müvekkili şirket böyle bir yükümlülüğü olmamasına rağmen fatura borçlusu ... Madencilik İnşaat Nakl. San. Tic. Ltd. Şti. İrtibat numarası olan [TELEFON] numarasını 28.12.2020 tarihinde teyit amaçlı olarak aramış ve ... tarafından "Çeki biz verdik. Firmadan malzeme alıyoruz. Malzeme ve fatura teslim alınmıştır." denilerek fatura ve çek teyit edildiğini, müvekkil şirket tarafından üzerine düşen tüm yasal yükümlülükler fazlası ile yerine getirildiğini, davaya konu çeke bankaya müvekkili şirket tarafından ibraz edildiği 17.04.2021 tarihinde Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı 2021/21447 CBS soruşturma dosyasından yazılan yazı gereği banka tarafından el konulduğunu, davaya konu taleplerin 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ile 04.02.2015 tarih ve 29257 Sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. Maddesine uygun şekilde fatura konusu alacağın temlikine bağlı olarak dava konusu çeki kendisinden önceki son hamilden teslim alan müvekkili şirkete yöneltilemeyeceğinin açık olduğunu, açıklanan tüm bu nedenlerle öncelikle davanın yetkisiz mahkemede açılması nedeniyle usulden reddine, aksi halde, 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesine uygun hareket eden ve Yargıtay kararları ile TK 792 ve 687’nin açık metni gereğince müvekkili şirketin tamamen iyi niyetli olarak dava konusu çeke sahip olması ve çekin yasal hamili olması sebebiyle davanın esastan reddine, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesin kararıyla; "Tüm dosya kapsamı dikkate alınarak somut olaya gelindiğinde; davacının sunduğu faturalar ve Diyarbakır 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/139 esas sayılı dosyasında yer alan ve birbirini teyit eden şikayetçi ve şüpheli ifadeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının çekte yetkili hamil olduğu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığı ancak davalı şirketin dava konusu çeki factoring sözleşmesi ile temlik alırken 6361 sayılı Kanun'un 9/2 maddesi gereği fatura ile tevsik ettiği bu hali ile çeki iktisapta kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğundan bahsedilemeyeceği ve davacı tarafından bu hususta başkaca delil sunulmadığı gerekçesi ile, davacının çek istirdadı isteminin reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin müşterilerinden aldığı bir kısım çeklerin çalındığını öğrenmesi üzerine kolluğa şikayette bulunduğunu ve çalınan çeklerin bankadan tahsilini engellemek amacıyla Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı iptal davasının Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesiyle bu mahkemenin 04.11.2021 tarihinde dava konusu çeklerin iptaline karar verdiğini ve kararın kesinleşmesiyle müvekkili şirketin hak sahibi ve iyiniyetli olduğunun mahkeme kararıyla sabit hale geldiğini, dava konusu ettiği, müvekkili şirketin zilyetliğinde iken çalınan ... ... Bankası Ankara Ostim Şubesine ait, 17/04/2021 keşide tarihli, 71.000,00 TL bedelli, ... nolu çeki kötü niyetle zilyetliğine alan davalı tarafa karşı çekin istirdadı ile müvekkile iadesi için açtığı davada, İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, davacının yetkili hamil olduğu ve çekin rızası dışında elinden çıktığı kanıtlanmasına rağmen, davalı şirketin çeki factoring sözleşmesiyle temlik alırken 6361 sayılı Kanun'un 9/2. maddesi gereği fatura ile tevsik etmesi nedeniyle kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğundan bahsedilemeyeceği ve başkaca delil sunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verdiğini, bu kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı firmanın tacir ve faktoring faaliyetinde bulunması nedeniyle ağırlaştırılmış sorumluluk gereği objektif özen yükümlülüğü altında bulunduğunu ve buna karşılık hafif kusurlarından dahi sorumlu olduğunu, oysa dava konusu olayda ağır kusurlu davranışlarıyla bu özen borcunu ihlal ettiğini, ilk derece mahkemesinin bu hususları dikkate almadığını, ayrıca bilirkişi raporunun ve davalı şirketin ticari ilişki kurduğu şirket ile müvekkili şirket arasındaki bağın araştırılmadığını belirterek, istinaf taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının müvekkili şirket lehine kaldırılarak haklı davalarının kabulüne karar verilmesini arz ve talep ettiğini bildirdi.

İSTİNAFA CEVAP:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının sunmuş olduğu faturalar ve Diyarbakır 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/139 esas sayılı dosyasında yer alan ve birbirinine teyit eden şikayetçi ve şüpheli ifadeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının çekte yetkili hamil olduğu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığı ancak davalı şirketin dava konusu çeki factoring sözleşmesi ile temlik alırken 6361 sayılı Kanun'un 9/2 maddesi gereği fatura eli tevsik ettiği bu hali ile çeki iktisapta kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğundan bahsedilmeyeceği ve davacı tarafından bu hususta başkaca delil sunulmadığı anlaşıldığından davacının çek istirdadı isteminin reddine karar verildiğini, ileri sürerek davacı yanın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davanın konusu; ... ... Bankası Ankara Ostim Şubesine ait keşidecisinin ... Yapı İnş. San.ve Tic. Ltd. Şti.olan 17/04/2021 keşide tarihli 71.000,00 TL bedelli, ... nolu çekin istirdadı davasıdır.Davacı tarafından dava konusu çekinde içinde bulunduğu birden fazla senedin çalındığını belirterek çekin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava konusu çekte, keşidecinin ... Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret LTD.ŞTİ, lehtarın .... İnş. San.Tic.Ltd.Şti, cirantaların, ... Yapı Elamanları Aş, ... Madencilik İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti, ... Yapı Malzemeleri Nak. Elek. Mob. San. Ve Tic Ltd Şti ve davalı ... Faktoring Aş olduğu, çekin bankaya ibrazı neticesinde bankaca " İşbu çek hakkında TC Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosu'nun 2021/21447 sor. ve 19/04/2021 tarihli yazası gereği herhangi bir işlem yapılmayarak çek aslı muhafaza altına alınmıştır."kaydının şerh edildiği anlaşılmıştır.Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.19/10/2022 tarihli Muhasebe Bilirkişi raporunda özetle;" Davalı ... Factoring A.Ş.`nin 2021-2022 yıllarına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırılmış olduğu, defterlerin birbirini teyit eder şekilde tutulduğu, kayıtların düzenli ve yasalara uygun tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu, Dosya kapsamında dava konusu çekin Davacının çalışanı olduğu beyanı çalışanı ... tarafından 06.04.2021 tarihinde çalındığı dair Diyarbakır CBS 2021/21447 soruşturma dosyasına ait evraklardan görüldüğünü, şüpheli ...`ın davacının sigortalı çalışanı olup olmadığı hususunda dosya kapsamında evrak görülmediği" belirtilmiştir.6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesinde; "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez." hükmüne yer verilmiştir. Davalı ... Faktöring ve dava dışı ... Yapı LTD şirketi arasında 28/05/2020 tarihinde Faktöring Sözleşmesi imzalandığı, 28/12/2020 tarihli ödeme araçları tevdi bordrosu ile davaya konu çekin davalı faktoring şirketine temlik edildiği, 29/12/2020 tarihinde davalı tarafça dava dışı ... Yapı LTD. şirketine 64.125,12 TL ödeme yapıldığı, ... Yapı ve ... Madencilik arasındaki 22/10/2020 tarihli 76.700 TL faturanın faktoring işleminin dayanağını teşkil ettiği, mahkemece alınan bilirkişi raporunda faturanın Merkezi Kayıt Sisteminde kayıtlı olduğuhuh tespit edildiği, bilirkişi raporunda; 6361 sayılı yasanın 38. maddesi, Faktöring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesi ve BDDK’nın 8.7.2010 ve 4.1.2011 tarihli genelgelerinde yer alan faktöring şirketlerinin alacakların devralınmasında uyulması gereken yükümlülüklerinin tam olarak yerine getirmediği ve faktöring işleminde şirketin alacağın temlik edildiği faturaya konu bulunan mal tesliminin son ciranta muhatabına gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği konusunda gerekli araştırmayı yapma zorunluluğunun tam olarak yerine getirilip getirilmediği hususunda taktirin mahkemeye ait olduğu beyan edilmişse de, ilgili yönetmelik hükümlerine göre faktoring şirketinin çekin gerçek bir ticari ilişki çerçevesinde verilip verilmediği, çekteki ciro silsilesi ile faturanın uyumlu olup olmadığı, faturanın merkezi kayıt sisteminde kayıtlı olup olmadığını incelemesi ve bu inceleme neticesinde uyumsuzluk bulunmaması halinde ayrıca fatura muhteviyatı malın teslim edilip edilmediğini araştırma yükümlülüğünün bulunmadığı, Dairemizce yapılan incelemede de uyumsuzluk bulunmadığı anlaşılmıştır. 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi yer almaktadır.Davacı vekili 24/04/2023 tarihli dilekçesi ile, müvekkilinin çeki ... Madencilik firmasından aldığını beyan ettiği, davacının çekte cirosu bulunmadığı anlaşılmıştır.Mahkemece, davacının sunduğu faturalar ve Diyarbakır 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/139 esas sayılı dosyasında yer alan ve birbirini teyit eden şikayetçi ve şüpheli ifadeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının çekte yetkili hamil olduğu, davacı şirket çalışanının çeki çaldığının ileri sürüldüğü, bu durumda çekin davacı elinden rızası hilafına elinden çıktığının kabul edilebileceği anlaşılıyorsa da; somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davalının çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun ispat edilemediği,TTK 792. Madde gereğince çek istirdat talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla mahkemece davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 30/05/2023 tarih, 2022/18 E. 2023/425 K. Sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı

6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 23/12/2025