Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/591 E. 2024/603 K.

T.C. ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2019/591 KARAR NO : 2024/603 DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 27/11/2019 KARAR TARİHİ : 27/09/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... tarihli ... malzemelerinin alımına ilişkin sözleşme imzaladığını, sözleşmenin ... - ... tarihlerini kapsadığını, davalı tarafça sözleşme süresince 100 ton ürün alımının tamamlanması, sözleşmenin ... maddesinde sayılan makine, ekipman ve yedek parçaların mülkiyetinin davacıya ait olarak davalıya bırakılmasını düzenlediğini, davalının bir süre mal almaması sebebiyle davacı tarafından yapılan araştırmalar sonucunda davalı işletmelerinin uzun süredir kapalı olduğunu, herhangi bir faaliyetlerinin olmadığının öğrenildiğini, davalının sözleşmenin başlangıç tarihi olan ... tarihinden beri ... kg ürün aldığını, sözleşmenin bitim tarihi olan ... tarihine kadar ... açık olsa da sözleşmede kararlaştırılan 100 ton malzemeyi satın alma ve kullanma ihtimali bulunmadığının anlaşıldığını, ayrıca davalının davacıya sözleşmeden kaynaklanan borçlarını ödememesi üzerine Antalya ...Noterliği’nin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile temerrüde düşürüldüğünü, sözlü ve yazılı tüm taleplerine karşın borcun ödenmemesi üzerine ... ...İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine başlandığını, sözleşmenin ... maddesinde 2’inci, 3’üncü ve 6’ıncı maddeye aykırılık ya da davalının davacıya yapacağı ödemelerde temerrüde düşmesi halinde sözleşmenin davacı tarafından feshedileceği, fesin sonucunda cezai şart olarak ... Euro’nun davalı tarafından davacıya ödeneceğinin düzenlendiğini, davalının temerrüde düşerek sözleşme şartlarına aykırı hareket edildiğinin sözleşmeye devam edilse bile davalı ... kapı olması sebebiyle sözleşmenin ayakta tutulamayacağının anlaşılması üzerine Antalya ...Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini, ancak davalıya tüm talepler ve ihtarname gereği davacı ile herhangi bir iletişim sağlanamadığını beyanla her türlü fazlaya ilişkin alacak ve faiz talep hakları saklı kalmak kaydı ile taraflar arasındaki sözleşmenin ... maddesi “Verilen süre içerisinde teslimin gerçekleşmesi durumunda ..., dava yoluyla ünitelerin ve ekipmanların kullanılmamış hali ile güncel bedelini veya da aynen teslimini isteyebilir, ihtiyati tedbir kararı talep etmek suretiyle ünitelerin mahkeme aracılığıyla teminatsız olarak verilecek kararla yargılamanın başlangıcında kendisine teslimini sağlayabilir” hükmü sebebiyle ; takdiren sözleşmenin ... maddesi uyarınca teminatsız olarak, aksi halde uygun görülecek teminat karşılığı mülkiyeti davacıya ait olup davalıya kullanım hakkı tesis edilen ... ekipmanlarından 2 adet ... ünitesinin, 14 adet ... + model ... ve ..., 2 adet ...+... borçlunun ... Mahallesi, ... Sokak, No:.. .../... adresinde veya tespit edilecek diğer adreslerinde bulunması halinde ihtiyati tedbir kararı verilerek, malların davacıya teslimine, infaz için Antalya İcra Müdürlüğü vasıtasıyla ... İcra Müdürlüğü’nün görevlendirilmesine, ... ekipmanlarından 2 adet ... ünitesinin, 14 adet ... + ... ... ve ..., 2 adet ... +... davacıya aynen teslimine, aynen teslimi mümkün olmaması halinde makinelerin bedeli olan ... Euro’nun davalıdan tahsiline, sözleşmenin ... maddesi uyarınca ... Euro cezai şartın davalıdan tahsiline, söz konusu alacaklara dava tarihinden itibaren sözleşmenin ...maddesi gereğince aylık %2,5 vade farkı işletilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Taraflara duruşma gün ve saatini bildirir usulüne uygun meşruhatlı davetiyeler tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmıştır. Antalya ...Noterliği'ne müzekkere yazılarak ... tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ve tebliğ şerhi örneği ile ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ve tebliğ şerhi örneği celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır. ... ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır. Antalya ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır. ... ...İcra Müdürlüğünün ... Talimat sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır. Mahkememizce yargılama sırasında; ... tarihli oturum ... nolu ara karar gereği davacı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak üzere İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle; "...a) Davacı tarafın ticari defterleri TTK'na göre usulüne uygun E-DEFTER olarak tutulup, açılış ve kapanış tasdikleri yapılmış olup, Gelir İdaresi Başkanlığı onaylıdır. b) Sahibi lehine delil olma özelliğini taşımaktadır. c) -Davalı tarafın ... tarihli ... malzemeleri alım sözleşmesi kapsamında; - Aldığı ürün miktarı; ... kg'dır. Alacak bedeli ... TL'dir. Defter kayıtlarına göre; ... TL'si davalı tarafından ödenmiş olup; ... TL ödenmemiş borç olduğu görülmüştür. - Eksik aldığı ürün ve bedeline ilişkin davacının ticari defterlerindeki kayıtlar, (Taraflar arasındaki sözleşme tarihi, sözleşmenin fesih tarihi itibariyle davalı tarafça alınan mal ve hizmet bedelinin) yapılan ürün satışına ilişkin düzenlenen faturaların davacı tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olup, faturalar açık fatura olarak düzenlenmiştir." sonuç ve kanaatine varılmıştır. Davalı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak üzere dosya ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş, ... ... Asliye Ticaret Mahkemesine davalı tarafın ticari defter ve belgeleri sunulmadığından talimat bila ikmal iade edilmiştir. Mahkemenizce talimat mahkemesi olarak ... tarihinde (... ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Talimat dosyasında) keşif sırasında hazır bulunan makine mühendisi bilirkişi ..., Elektrik elektronik mühendisi ...’dan ... tarihli raporlarında davacı tarafından aynen teslimi talep eden makinaların kurulu vaziyette olduğu, taşınmazda elektrik olmadığında sistemlerin denenemediğini belirtmiş olmaları karşısında söz konusu yere makinaların denenmesi için jeneratör vs. usullerle elektrik temini yapılıp yapılamayacağı, elektrik temini yapılması halinde buna ilişkin masrafa dair ön rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişiler tarafından mahkememize sunulan raporda özetle; "...Dava konusu yere makinaların denenmesi için jeneratör vs. usullerle elektrik temini yapılabileceği; Cihazların güç ve kapasitesine uygun jeneratör kiralanması bedeli: ... TL olacağı, Jeneratör nakliye bedeli: ... TL olacağı, Jeneratörün sisteme bağlanıp, sisteme enerji verilmesi için yetkili elektrik teknisyeninin bir günlük işçilik maliyeti: ... TL olacağı, ..., ... işlerinde uzman personelin bir günlük maliyeti: ... TL olacağı, Toplam Maliyet: ... TL + ... TL + ... TL + ... TL = ... TL olacağı," görüş ve kanaatine varılmıştır. Dosya bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda keşif sırasında cihazların çalıştırılması için jeneratör kiralanması bedeli, nakliye bedeli, işçilik bedeli, uzman personelin 1 günlük maliyeti olmak üzere toplam ... TL maliyet belirlendiği anlaşılmakla, bilirkişi raporunda belirtildiği şekilde bilirkişi raporunu düzenleyen bilirkişiler aracılığıyla mahallinde jeneratör temini yapıldıktan sonra dava konusu aynen teslimi talep edilen dava dilekçesinde belirtilen ekipmanların aynen teslime elverişli olup olmadığı, ekipmanların kullanılabilirlik ve işlevselliğinin bulunup bulunmadığı, ayrıca dava tarihi itibariyle değerlerinin tespiti için mahallinde dosyada rapor tanzim eden makine mühendisi ve elektrik elektronik mühendisi bilirkişiler ile birlikte keşif yapılmasına karar verilmiş, bilirkişiler tarafından sunulan ... tarihli ek raporda özetle; "...2 adet ... ünitesinin, 14 adet ... + model ... ve ..., 2 adet ...+... değerinin dava tarihi ... itibariyle makine ve ekipmanların mevcut halleriyle ikinci el toplam değerinin ... € x ... ₺ = ... ₺ olacağı, 2 adet ... ünitesinin, 14 adet ... +model ... ve ..., 2 adet ...+... rapor tarihi ... itibariyle makine ve ekipmanların mevcut halleriyle ikinci el toplam değerinin ... € x ... ₺ = ... ₺ olacağı," görüş ve kanaatine varılmıştır. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE; Dava, taraflar arasında düzenlenen ... tarihli ... malzemeleri alım sözleşmesine dayalı alacak (... ekipmanlarının aynen teslimi, olmadığı takdirde bedelinin tahsili) ve cezai şart istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki ... tarihli sözleşmenin konusunu alıcının işletmesinin üretim alanlarında, kapalı sistemlerde dahil olmak üzere ... ve ... işlemlerinde yalnızca ... ürünlerinin kullanılmasına ilişkin olduğu, bu kullanım karşılığında da ... firması tarafından yalnız kendi ürünlerinin kulanılması şartıyla sözleşmede belirtilen makina, ekipman ve yedek parçalarının alıcının kullanımına bedelsiz olarak verilmesinin kararlaştırıldığı, sözleşmede alıcı davalının davacıdan imza tarihinden itibaren ...-... tarihleri arasında 100 ton ürün alımını tamamlaması ile sona ereceğinin düzenlendiği görülmüştür. Yine sözleşmede davalının sözleşmenin ... ve ... Maddesinde belirtilen sözleşme konusuna uymadığı tespit edildiğinde ödemelerinde temerrüde düştüğünde veya sözleşmenin ... Maddesindeki taahhüdünü yerine getirmediğinde davacının sözleşmeyi hiç bir ihbar ve ihtara hacet kalmaksızın tek taraflı olarak feshedebileceği ve sözleşmenin feshine sebep olunması durumunda davalının davacıya cezai şart olarak ... Euro+KDV'yi ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği düzenlendiği görülmüştür. Davacının ... tarihli ihtarname ile şirketin ... TL'lik borcu yönünden temerrüde düşürdüğü, ... tarihli Antalya ... Noterliğinin ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği ihbarında bulunulduğu görülmüştür. Sözleşmenin haklı sebeple feshedilip edilmediği hususuna ilişkin olarak tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş, davacının ticari defter ve belgelerinde yapılan inceleme sonucunda alınan bilirkişi raporundan davacının ticari defter ve belgelerine göre ... TL'lik borcun davalı tarafından ödenmediği tespit edilmiştir. Davalı taraf ise, ticari defter ve belgelerini ibraz etmemiştir. Davalının ticari defter ve belgelerin ibraz etmeyerek HMK.220. Maddesi gereği davacıya borçlu olduğu hususunu kabul etmiş sayılacağı, böylelikle davacının sözleşmenin feshinde haklı olduğunun kabulü gerekmiştir. Davacının öncelikli talebi sözleşmede belirtilen dava konusu ekipmanların aynen teslimi, olmadığı takdirde bedelinin tahsili istemine ilişkin olup, mahkememizce talimat mahkemesi aracılığıyla yapılan keşif sonunda sözleşmede belirtilen dava konusu ekipmanların çalışır vaziyette oldukları anlaşılmakla aynen teslime ilişkin yasal koşulların bulunduğunun kabulü ile dava konusu ekipmanların davacıya aynen teslimine karar vermek gerekmiştir. Davacı taraf aynen teslim ile birlikte sözleşme gereği cezai şart isteminde de bulunmuştur. 6098 sayılı TBK 179/1. maddesinde; " Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır." düzenlemesi mevcuttur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 12/02/2024 tarih 2023/1440 Esas, 2024/574 Karar sayılı emsal içtihadında; "...6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 179 ila 182 nci maddelerinde düzenlenen ceza koşulu, borçlunun, asıl borcunu ilerde hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime denir. Bu nedenle ceza koşulu, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlâli ile doğabilecek olan fer'î bir edimdir. Borçlu ceza koşulu ödemeyi taahhüt etmişse, artık alacaklı herhangi bir zarara uğradığını iddia etmek veya zararının miktarını ispat etmek zorunda kalmadan, tazminat elde etme imkânını bulacaktır. Ceza koşulunun kararlaştırılabilmesi için asıl borcun mahiyeti önemli değildir; bir verme borcu kadar, yapma veya yapmama borçlarında da cezai şart kararlaştırılabilir. (Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Tekinay/Akman/ Burcuoğlu/Altop, 7. Basım, İstanbul 1993, s. 341-343). 2.Sözleşmede kararlaştırılmamış olsa dahi temerrüt hâlinde TBK’nın 125'inci maddesinin birinci fıkrası hükmünce alacaklı gecikme tazminatı talep edebilir ise de, ceza koşulunun istenebilmesi için sözleşmede bununla ilgili açık hüküm bulunması şarttır. Ceza koşulunun esas itibariyle iki temel amacı bulunmaktadır. Bunlardan biri, borçluyu ifaya zorlamak ve böylece asıl borcun ifasını teminat altına almak; diğeri ise, borcun ihlali hâlinde borçlu tarafından ödenecek tazminatı önceden ve götürü olarak belirlemektir. Bu iki temel amacı dışında, ceza koşulunun diğer bir amacı da, ifayı engelleyen ceza koşulunda (dönme/fesih cezasında), borçlunun ceza koşulu ödemek suretiyle sözleşmeden kolayca dönmesini sağlamaktır . 3. 6098 sayılı Kanun'un 179 uncu maddesinin birinci fıkrasında seçimlik ceza koşulu düzenlenmiştir. Buna göre sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmek üzere ceza koşulu kararlaştırılmış ve aksi de sözleşmede öngörülmemiş ise, alacaklı ya sözleşmenin ifasını ya da cezai şartın ödenmesini isteyebilir. Seçimlik cezai şartta alacaklı seçimlik bir yetkiye sahiptir. Buna göre o şartın gerçekleşmesi yani borçlunun asıl edimi hiç veya gereği gibi ifa etmemesi durumunda ya asıl edimin ifasını ister ya da bundan vazgeçerek ceza koşulunun ödenmesini talep eder. Seçimlik ceza koşulunda, aksi sözleşmede öngörülmemiş ise, alacaklı hem asıl edimin ifasını hem de ceza koşulunun ödenmesini isteyemeyecektir. İkinci fıkrada düzenlenen ifaya ekli ceza koşulunda ise alacaklı, açıkça vazgeçmiş veya ifayı kayıtsız şartsız kabul etmiş olmadıkça, hem sözleşmenin ifasını hem de kararlaştırılan cezanın ödenmesini talep edebilir. Dönme (fesih) cezası olarak da adlandırılan ifayı engelleyen ceza koşulu ise maddenin üçüncü fıkrasında hükme bağlanmıştır. Burada borçlunun ceza koşulunu ödemek suretiyle tek taraflı olarak sözleşmeden dönme hakkına sahip olduğunu ispat etme hakkı saklı tutulmuştur. Ceza koşuluna ilişkin hükümler emredici nitelikte değildir. Taraflar bunların aksini kararlaştırabilirler. Borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi dışında kalan diğer borca aykırılık hâlleri için ifaya eklenen ceza koşulu kararlaştırabilecekleri gibi; bu iki ihlâl durumu için seçimlik ceza koşulu da kararlaştırabilirler. Ayrıca tarafların, ceza koşulu anlaşmasında, seçimlik ceza koşulu ile ifaya ekli ceza koşuluna birlikte yer vermeleri de mümkündür..." şeklinde belirtilmiştir. Dava konusu somut olayda, cezai şart düzenlemesinin bulunduğu sözleşmenin ... Maddesinde davalının ödemelerinde temerrüde düşmesi ve sözleşmenin ... ve ... maddelerinde belirtilen koşullara uymaması ile ... maddesindeki taahhüdü yerine getirmemesi halinde davacı tarafça sözleşmenin feshedilebileceği ve bu sebeple davalının ... Euro +KDV cezai şart ödemeyi kabul edeceği hususunun düzenlendiği, bu düzenlemede ifaya ekli cezai şartın ayrıca kararlaştırılmadığı, seçimlik cezai şartın kararlaştırıldığı, ancak davacının dava açarken hem sözleşme konusu menkullerin iadesini talep ettiği buna göre hem sözleşmenin ifası hem de cezai şartı talep etmesinin mümkün olmadığı, ancak aynen teslime ilişkin talep yönünden hem de cezai şart talep ettiği, ifaya ekli cezai şarta ilişkin sözleşmede açık bir düzenlemenin bulunmadığı, dolayısıyla cezai şart alacağı yönünden talebinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabul kısmen reddine karar vermek gerekmiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM:Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE, Buna göre; davacı tarafından aynen teslimi talep edilen ... Mahallesi ... Sokak No... ... ... adresinde bulunan 2 adet ... Ünitesi, 14 adet ...+... ... ve ..., 2 adet ...+ ... davacıya AYNEN TESLİMİNE, 2-Davacı tarafın cezai şart talebinin REDDİNE, 3-Kabul edilen aynen teslime ilişkin makinelerin dava tarihi itibariyle değeri üzerinden Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL karar ve ilam harcının peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA, 4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Gereğince kabul edilen aynen teslime ilişkin makinelerin dava tarihi itibariyle değeri üzerinden hesaplanan ... TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 5-Davacı tarafından yapılan tebligat, pasta ve bilirkişi keşif giderinden ibaret toplam ... TL yargılama giderinden kabul edilen aynen teslime ilişkin makinelerin dava tarihi itibariyle değeri üzerinden kabul edilen miktar gözetilerek ... TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, bakiye giderin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 6-6235 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’ nun 18/A-14. maddesi gereğince arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden davanın kabul oranınca hesaplanan ... TL'nin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 7-6235 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’ nun 18/A-14. maddesi gereğince arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden davanın red oranınca hesaplanan ... TL'nin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 8-Davacı tarafından yapılan ... TL ilk dava masrafının davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 9-Artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın taraflara İADESİNE, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/09/2024 Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır