Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/234 E. 2024/718 K.

T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/234 Esas - 2024/718 TÜRK MİLLETİ ADINA Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/234 Esas KARAR NO : 2024/718 BAŞKAN : ..... ÜYE : ..... ÜYE : ..... KATİP : ..... DAVACI KARŞI DAVALI : ..... VEKİLLERİ : Av. ..... - Av. .....- Av. ..... DAVALI KARŞI DAVACI : ..... VEKİLLERİ : Av. ..... Av. ..... DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) DAVA TARİHİ : 24/10/2017 KARŞI DAVA TARİHİ : 22/11/2017 KARAR TARİHİ : 24/12/2024 YAZIM TARİHİ : 24/01/2025 DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 01/02/2017 tarihli taşeronluk sözleşmesi imzalandığını; sözleşmenin konusunun “... santralinde ... üretimi, betonun mikserle döküm yerine nakliyesi ve ... pompalama” işlerinin idare ile imzalanan sözleşme koşullarında makine, ekip ve işçilik dâhil taşeron tarafından yapılması olduğunu; 05/03/2017 tarihinde üretime geçildiğini fakat on gün süreyle üretim yapılamadığını; mart ayında 500 m³... dökümü yapılabildiğini, hâlbuki davalının aylık 4.000 m³ ... dökümü garantisi verdiğini fakat taahhüdünü yerine getirmediğini; sözleşmede ödemeler ve miktar başlıklı maddede “İşveren taşerona aylık 4000 m³ ... döküm garantisi verecektir. Taahhüt miktarının altında ... dökülmesi hâlinde hakediş 4000 m³ üzerinden yapılacaktır” hükmüne karşın iyiniyetli davranılarak mart ve nisan aylarında döküm yapılan miktar kadar fatura kesildiğini; bilahare sözleşme hükümlerine göre fatura kesildiğini; bunun üzerine davalının ....Noterliğinin ... sayılı ihtarnamesini yolladığını ve kendilerinin de ....Noterliğinin ...yevmiye sayılı ihtarnamesini gönderdiğini; davalının ....Noterliğinin ...yevmiye sayılı ihtarnamesiyle sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini; kendilerinin karşılık olarak ....Noterliğinin ... yevmiye sayılı ihtarnamesini keşide ettiğini; ... santralinin tutanakla 24/08/2017 tarihinde davalıya teslim edildiğini; alacağın tahsili için ..... E. sayılı takip dosyasından icra takibi yapıldığını ve itiraz edildiğini; bu sebeple, itirazın iptaline, 25.000,00 TL tutarlı teminat senedinin iadesine ve %20’den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini, talep ve dava etmiştir. Davacı vekili, cevaba cevap ile karşı davaya cevap dilekçesinde; müvekkili firmaya tebliğ edilmiş işe başlama yazısı bulunmadığını; sözlü anlaşma gereği davalının ... santralini çalışır teslim etmediğini; öncelikle santralin tamirinin gerçekleştirildiğini; davalının, şantiyenin elektrik ve suyunu temin etmediğini; hava şartlarından gecikme yaşandığını; 4.000 m³ üretimin davalının kusurlarından gerçekleşmediğini; kalıp ustaları ve taş duvar ustaları ile sorun yaşanmasının davalıdan kaynaklandığını; 14/05/2017 günü işin durdurulmasının nedeninin toz çıkışları sebebiyle köylülerin şantiye alanını işgal edip faaliyetini durdurması olduğunu; tozumaya neden olanın çimento silosu üzerinde temizleyici filtrelerin olmaması olduğunu ve sorumluluğun davalıda bulunduğunu; imalatların kusurlu olmadığını; fazla çimento kullanıldığı iddialarının doğru olmadığını; karşı dava yönünden ise, fazla ödeme iddialarının asılsız olduğunu; ... farkı talebinin kabul edilmediğini; 112 ton çimento zararının kabul edilmediğini; manevî tazminat talebinin haksız olduğunu ve karşı davanın reddi gerektiğini, savunmuştur. CEVAP: Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; ... tarafından ihale edilen “ .....”nin, “... İnş. Prj. Müh. San. ve Tic. A.Ş. – ... İnş. Müh. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı“ tarafından alındığını ve bilahare müvekkili firma ile davacı arasında 01/02/2017 tarihli taşeronluk sözleşmesi imzalandığını; Davacının, sözleşmenin 7.maddesine göre aylık 4.000 m³ betonu hiçbir zaman hazır etmediğini; 10/03/2017 tarihli yazı ile ... üretimine başlanmasının ihtar edildiğini ve yazının 14/03/2017 tarihinde tebliğ edildiğini; davacının, ... santralinin tamir ve bakımı için masraf gerektiğini ve nakit sıkıntısı çektiğini bildirmesi nedeniyle iyiniyetli olarak bir kısım malzemelerin bedellerinin ödenmesinin kabul edildiğini ve avans çeki verildiğini; Davacının mart ayında sadece 586 m³ ... üretebildiğini ve döktüğünü; nisan ayında da 2.580,12 m³ ... üretildiğini ve döküldüğünü; davacının, mayıs ayında sadece 3.159,53 m³ ... üretebildiğini ve döktüğünü; haziran ayında 2.389,74 m³ ... üretebildiğini ve döktüğünü; ....Noterliğinin 16/06/2017 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin yollandığını ve bir kısım imalatların hatalı olduğu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili önlemlerin alınmadığı, ... raporlarının verilmediği, teknik personelin iş başında bulundurulmadığı hususlarının ihtar edildiğini; taşeronun ....Noterliğinin 21/06/2017 tarih ve ...yevmiye sayılı karşı ihtarını yolladığını; davacının ....Noterliğinin 16/06/2017 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarı ile eksiklikleri gidermediği gibi işi durdurduğunu; Müvekkilinin işin çekilmez hâle gelmesi nedeniyle ....Noterliğinin 21/08/2017 tarih ve ...yevmiye sayılı ihtarı ile sözleşmeyi feshettiğini ve davacının bir gün sonra 24/08/2017 tarihinde ... santralini teslim ettiğini; 5. ve 6. hakkedişlerin hazırlandığını fakat davacının 4.000 m³ üzerinden hazırlanması gerektiği savı nedeniyle hakedişleri imzalamadığını; davacının 3.hakediş alacağının 49.551,03 TL ve 6.hakediş alacağının 35.359,16 TL olduğunu; davacının sonradan karşı fesih ihtarı yolladığını; müvekkili firmanın davacıya iyiniyetli olarak 96.793,66 TL fazla ödeme yaptığını; Söz.m.13.e:”… fesih durumunda taşeronun işin başından itibaren yapmış olduğu imalatlar sözleşme bedeli maddesindeki birim fiyatlardan %40 tenzilat uygulanarak hakedişi hesap edilir” hükmü gereğince yapılan hesapta davacı taşeronun muaccel hâle gelmiş alacağının 116.869,99 TL olduğunu ve 171.180,00 TL’den tenzili ile 54.310,01 TL fazla ödeme bulunduğunu, Davacı taşeronun imzalamadığı 5.ve 6.hakedişlerin %40 tenzilatlı miktarlarını dâhil etme durumunda da 3.363,90 TL fazla ödeme yapılmış olduğunu; 25.000,00 TL bedelli teminat senedinin iadesi talebinin sözleşmeye aykırı olduğunu; Söz.m.8: “Taşeron işe başlamadan 25.000,00 TL senet teminat olarak verecektir. Geçici kabulün sorunsuz yapılmasının ve idarenin ödeme yapmasına müteakip ertesi günü taşerona iade edilecektir” hükmü olduğunu; ayrıca karşı dava yönünden sözleşmenin müvekkilince haklı olarak feshedilmesi sebebiyle 3.369,90 TL’den fazla ödeme bulunması sebebiyle iadesi gerektiğini ve dava dışı “... İnş. Taah. Yapı Malz. San. ve Tic. A.Ş.”den 3.624 m³ ... alındığını ve sözleşmenin 13.maddesine göre ... bedel farkının tahsili gerektiğini; betonlarda fazla çimento kullanıldığını ve 112 ton zarara uğratılarak 19.040,00 TL zarar doğduğunu ve 10.000,00 TL manevî zarara hükmedilmesi gerektiğini; bu sebeple, 1)Davalı taşeronun fazladan yapılan ödemeler nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL’nin, ticarî avans faiziyle, 2)Davalı taşeronun iade edilen faturaları kapalı keserek iade etmesine, 3)Davalı taşeronun dava dışı “... İnş. Taah. Yapı Malz. San. ve Tic. A.Ş.”den alınan ... bedel farkı olarak şimdilik 1.000,00 TL’nin ticarî avans faiziyle, 4)Davalı taşeronun betonlarda fazla çimento kullanması nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL’nin ticarî avans faiziyle, 5)Davalı taşeronun, alacaklı olduğunu idareye bildirmesi ve idare nezdinde itibar kaybına neden olması sebebiyle 10.000,00 TL manevî tazminatın ticarî avans faiziyle, Birlikte, karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini, talep ve karşı dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKÎ NİTELENDİRME : Asıl dava, iki talepten oluşmaktadır. Birincisi, eser sözleşmesinden doğduğu iddia olunan imalat alacağının tahsili amacıyla başlatılan takibe itiraz edilen alacaklının alacağının varlığını genel hükümlere dayanarak ispat suretiyle itirazın iptaline (İİK m.67); diğeri ise, bu sözleşme kapsamında teminat olarak verildiği ileri sürülen 25.000,00 TL tutarlı bononun iadesi istemine ilişkindir. Karşı dava ise beş talepten oluşmaktadır. Bunlar sırasıyla; aynı sözleşme ilişkisi içerisinde, (1) fazla yapılan ödemeler, (2) davalı taşeronun iade edilen faturaları kapalı keserek iade etmesi, (3) dava dışı “... İnş. Taah. Yapı Malz. San. ve Tic. A.Ş.”den alınan ... bedel farkı, (4) davalı taşeronun betonlarda fazla çimento kullanması nedeniyle oluşan alacak ve (5) manevî tazminat istemlerine ilişkindir. Taraflar arasında 01/02/2017 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Sözleşme hükümleri taraflar yönünden normatif bir alan meydana getirir ve onlar açısından yasa gücündedir. Bu sebeple, yanlar arasındaki uyuşmazlığı sözleşme hükümleri çerçevesinde değerlendirmek ve çözmek gerekir. Davacı taşeron, davalı ise yüklenicidir. Davalı iş sahibi, .... Noterliğinin 16/06/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde; ekte sundukları ..... tarafından verilen uygunluk belgesine göre yapılan bir kısım ... imalatının hatalı olduğunun belirtildiğini, sözleşmenin ilgili maddelerine göre yapılan hatalı imalatların düzeltilmesini, tekrarının oluşmaması için gerekli önlemlerin alınmasını, çalışma sahasında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmadığını, söz konusu önlemlerin (3) gün içinde alındığının bildirilmesini, talep edilen betonun üretilip dökülemediğini ve bu nedenle imalatın istenilen miktarın altında kaldığını ve bundan dolayı işlerin aksadığını ve işin süresinde bitmeyeceğini, gerekli taleplerin yerine getirilmesini, aksi hâlde sözleşme hükümlerinin uygulanacağını ihtar etmiştir. Davacı, bu ihtara verdiği ....Noterliğinin 21/06/2017 tarih ve ...yevmiye numaralı cevapta, kalite kontrolü ile ilgisinin bulunmadığını, savunmuştur. Davalı iş sahibi, .... Noterliğinin 21/08/2017 tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide ederek davalı taşeronun 19/08/2017 tarihi itibariyle işi tek taraflı durdurduğunu ileri sürerek sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiğini bildirmiştir. Davacı taşeron fesih ihtarına karşı yolladığı .... Noterliğinin 29/08/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde: "...... santralindeki yükleyici kepçe makinesi tarafınıza ait olup söz konusu makine arızalanmış ve bu sebeple de ... üretimi yapılamadığından dolayı ... Hazır ... Şirketinden ... almış bulunmaktasınız ve biz üretimimize bu şekilde devam etmekteyiz. Şantiyedeki aksaklık kendi makinenizin arızalanması sebebiyle oluşmuştur. Bu hususlarda tarafımıza hiçbir şekilde kusur yüklenemez. (...) Tarafımız ile aranızda 01.02.2017 tarihli taşeronluk sözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusu sözleşmenin 7. maddesine göre 'İşveren, taşerona aylık 4000 m³ ... döküm garantisi verecektir. Taahhüt miktarının altında ... dökülmesi halinde hakediş 4000 m³üzerinden yapılacaktır' Ancak tarafınızca sözleşmenin 7.maddesine aykırı davranılarak 4000 m³ün tarafımızca dökümünün yapılmasına sözleşmenin en başından beri engel olmakta, bu sebeple hiçbir dönem taahhüt edilen döküm yapılamamaktadır. (...) Sözleşmede belirtilen edimlerinizi ifa etmemekte ve sözleşme hükümlerine aykırı davranmakta olduğunuzdan 01.02.2017 tarihli sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı şekilde 31.08.2017 tarihi itibari ile feshetmekteyiz. (...) Hakediş miktarımız olan 295.468,74 TL'nin 31.08.2017 tarihini izleyen 5 işgünü içerisinde ... yatırılmasını..." ihtar etmiştir. Sözleşme hem davacı hem de davalı tarafından feshedilmiştir. Fesih nedeniyle öncelikle sözleşmenin kimin tarafından haklı olarak feshedildiği belirlenmeli ve buna göre talepler değerlendirilmelidir. Yasal koşulları bulunmadığından tarafların tanık dinletme istemleri reddedilmiştir. 01/02/2017 tarihli sözleşmenin tanımlar bölümünde, İdarenin ... ...; sözleşmenin, İdare ile imza edilen .....; işverenin, "... İnşaat Mühendislik Ticaret Ltd. Şti." ve taşeronun "... İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti." olduğu; 2.maddede sözleşmenin konusunun: "Taşeron, İdare ile imza edilen sözleşme gereği işverenin taahhüdünde bulunan işin ... santralinde ... üretimi, betonun mikserle döküm yerine nakliyesi ve ... pompası ile ... pompalama işlerini işverenin idare ile imza ettiği sözleşmede belirtilen koşullarla makine, ekip ve işçilik dâhil olarak taşeron tarafından yapılması işi" olduğu; sözleşmenin 3.maddesinde fiyatın: "... santralinde ... üretimi, betonun mikserle döküm yerine nakliyesi ve ... pompası ile ... pompalama: 18 TL (M³) olarak belirlenmiştir" denildiği; sözleşmenin 4.a maddesinde: "Taşeron, işverenin idareye vaki tüm sorumluluklarını, sözleşme ve eklerini (... Teknik Şartnamesi vb) okumak sureti ile tespit edilmiştir, işin durumunu yerinde görmüştür. Projelerini tetkik etmiş ve sözleşme koşullarına uygun olarak işi bitireceğini kabul ve garanti etmiştir.", sözleşme 4.m maddesinde: "Kullanılan makine ve ekipman (betonsantrali, ... mikseri, ... pompası vs.) tamir ve bakımı taşerona aittir" denilmiş olduğu; işin süresi başlıklı 5.maddede: "Taşeron işi en geç 01/03/2017 tarihinden itibaren 240 gün (8 ay) içerisinde bitirebileceğini taahhüt, garanti ve kabul eder ve bitirmek zorundadır. Bu süreye göre taşeron, işverenin vereceği çalışma programına uygun olarak çalışmasını yürütecek ve hiçbir surette süre uzatımı talep etmeyecektir." şeklinde yazıldığı; işyeri teslimi ve işe başlama tarihi başlıklı 6.maddede: "işin yapılma yeri Bartın ilidir. Sözleşmede yazılı yerlerdir. Sözleşmenin imzalanması ile taşerona genel anlamda işin tamamı için yer teslimi yapılmış sayılacaktır. İşe başlama tarihi, sözleşmenin imzalanmasını takip eden en geç 3 (üç) takvim günü içerisinde başlayacak ve taşeron aşağıda belirtilen iş makinelerini en geç 01/03/2017 tarihine kadar şantiye sahasına indirmeyi kabul ve taahhüt etmiştir" şeklinde olduğu; ödemeler ve miktar başlıklı 7.maddede: "Hakkedişe konu miktarın hesabında, ... santralinde üretilerek işverene teslim edilen betonun işverence imzalanmış ... fişleri esas alınacaktır. İşveren taşerona aylık 4000 m3 ... döküm garantisi verecektir.Taahhüt miktarının altında ... dökülmesi halinde hakkediş 4000 m3 üzerinden yapılacaktır. İşveren ile taşeron onaylanan hakediş karşılığında tanzim edilecek fatura ile birlikte hakkedişe karşılık gelen meblağ idarece işverenin hesabına aktarıldığından 5 iş günü sonra ödenecektir. Yapılan hakkedişlerden idare tarafından kesinti olması halinde ..... kesintileri yapılacaktır. Taşeron her türlü hakkediş ve alacaklarını temlik edemez. Ayrıca taşeron, tüm işçi ve personelinden alacaklarının olmadığına dair yazılı ve imzalı beyanlarını ve ibranamelerini alacaktır. Bu yazılı beyanlar ve ibranameleri alınana kadar taşeron hakkediş ödemesi bekletilecek olup yukarıda bahsedilen süreler göz önüne alınmayacaktır." denildiği; teminat başlıklı 8.maddede: "Taşeron işe başlamadan 25.000,00 TL (Yirmibeşbin Türk Lirası) senet teminat olarak verecektir. Geçici kabulün sorunsuz yapılmasının ve idarenin ödeme yapmasına müteakip ertesi günü taşerona iade edilecektir" şeklinde belirlendiği; sözleşmede işin gecikmesi ve cezalar başlıklı 12.maddede: "Taşeron, işi tamamlanma süresi içinde tamamlamazsa, sözleşmede belirtilen tamamlanma süresi ile gerçekleşen tamamlanma süresi arasındaki her gün için, işverene toplam hakkediş bedelinin %1'i tutarında ceza verecektir. Bu işverenin seçimine göre cezai şart veya ifaya eklenen edinim niteliğidir. İşveren bu ceza miktarını, taşeronun doğmuş ya da doğacak alacaklarından ya da alacaklarının yetmemesi durumunda, kesin teminatından bu da yeterli olmaz ise, kendisinden nakten tahsil edecektir. Toplam gecikme süresi 20 (yirmi) güne ulaşırsa, işveren sözleşmeyi taşeronun kusuru sebebiyle tek taraflı olarak feshedebilir. Bu durumda, taşeron her hangi bir hak veya tazminat talebinde bulunamaz." denildiği ve sözleşmenin feshi başlıklı 13.maddesinde ise: "Taşeronun işi, süresi içerisinde, iş bu sözleşme hükümlerine uygun olarak yapmak zorundadır. Şöyle ki; a)Taşeron işini sözleşme doğrultusunda kısmen yapar veya hiç yapmaz ise; hüküm almaya gerek kalmaksızın, işveren sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetmeye yetkilidir. b)Bu durum sözleşmeden doğan taahhütler, hiç veya gereği gibi yerine getirilmediğinden teminatlarından tümü irat kaydedilir. Ve sözleşme konusu işler, taşeronun nam ve hesabına üçüncü şahıslara yaptırılır. Bu durumda, taşeron aleyhine borç oluşması halinde, işverenin alacağı, taşeronun işveren nezdindeki hak ve alacaklarından karşılanır. Bu sözleşme gereğince verilmiş olan teminatları kesinlikle borca mahsup edilmez. Tüm bu yollarla tahsil edilemeyen alacak kalemleri hakkında İcra İflâs Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır. c)İşin gecikeceğinin anlaşılması, işin şartnamelere uygun yapılmaması, idarenin yapılan imalatları kabul etmemesi, sözleşme hükümlerine uyulmaması, ...ve bu haciz 1 (bir) hafta içerisinde kaldırılmaması yada ödemelerini tatil veya aciz beyanında bulunmaması bu durum işlerin yürütülmesini engellemesi gibi durumlardan birinin meydana gelmesi sonucu işverenin yazılı uyarıya gerek kalmadan işveren sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedip teminatını gelir kaydederek işi taşeronun nam ve hesabına yaptırmakta yetkilidir. Ayrıca taşeronun art niyetli olması durumunda işverenin dikkatinden kaçan bir sebepten işi fesih edebilir. d)Yeteri kadar işçi, araç, gereç, makine ve teçhizatla işe devam etmezse, e)Anlaşmanın tanzim ve imza edildiği tarihten itibaren anlaşmada belirtilen müddet içinde ¡şe başlamazsa, sözleşmenin feshi halinde işveren, iş yerine girerek taşeronu hiçbir mahkeme kararına gerek olmaksızın uzaklaştırabilir, bu husus herhangi bir biçimde suç veya haksız fiil teşkil etmez ve sözleşmeyi fesheder. Bu durumda sözleşmenin işverene verdiği hak ve yetkiyi kullanarak sözleşme konusu işleri hiçbir mahkeme hükmüne gerek olmaksızın kendisi tamamlayabilir. Veya taşeronun nam ve hesabına bir başka taşeron tutarak işleri tamamlatabilir. Bu durumda taşeron, herhangi bir gerekçe ile yapılan işin bedelini ödemekten kaçınamaz ve/veya indim talep edemez. Taşeronun taahhüt ettiği makine, kamyon ve personeli iş yerine getirmediği ve iş programına uygun çalışmadığı takdirde yazılı uyarılır. Uyarıya rağmen üç gün içerisinde sözleşme şartlarını yerine getirmezse yazılı ihtara, tebliğe gerek kalmaksızın iş akdi fesih olur. Fesih durumunda Taşeronun işin başından itibaren yapmış olduğu imalatlar sözleşme bedeli maddesindeki birim fiyatlardan %40 tenzilat uygulanarak hak edişi hesap edilir."şeklindedir. Yukarıdaki sözleşme hükümleri davacı ve davalıyı bağlar. Sözleşmenin 6'ncı maddesine göre sözleşmenin 01/02/2017 tarihinde imzalanması ile işin tamamı için yer teslimi yapılmış sayılır. Davacı taşeron işi en geç 01/03/2017 tarihinden itibaren 240 gün (8 ay) süresinde bitirmelidir (Söz.m.5). Davalının, .... Noterliğinin 16/06/2017 tarihli ihtarında işin süresinde bitmeyeceğinin anlaşıldığını ve taleplerin yerine getirilmesini ihtar ettiği görülmüştür. Davalı iş sahibi .... Noterliğinin 21/08/2017 tarihli ihtarında ise 19/08/2017 tarihinde işin tek taraflı durdurulması gerekçesiyle haklı nedenle feshettiğini bildirmiştir. Davacı taşeron ise bu ihtara yanıtı olan .... Noterliğinin 29/08/2017 tarihli cevabi ihtarında kepçe makinesinin arızası nedeniyle ... üretimi yapılamadığını savunduğu izlenmiştir. Ancak sözleşmenin 4.m maddesinde kullanılan makine ve ekipmanın tamiri ve bakımı taşerona aittir. Bu durumda taşeronun savunması sözleşmeye uygun değildir. Cevabi ihtarda ... üretimi yapılamadığı ikrarı bulunmaktadır. Sözleşmenin 13.maddesinde işin gecikeceğinin anlaşılması, işin şartnamelere uygun yapılmaması, idarenin yapılan imalatları kabul etmemesi, sözleşme hükümlerine uyulmaması işverenin tek taraflı sözleşmeyi fesih etmesi sonucunu doğuracaktır. Davalı iş sahibinin ... yevmiye sayılı ihtarda ..... tarafından verilen uygunluk belgesine göre yapılan bir kısım ... imalatının hatalı olduğunun belirtilmesine ve sözleşmenin 2.maddesinde işlerin iş sahibinin idare ile imzaladığı koşullarla yapılacağı taahhüt edilmesine ve sözleşmenin 10. maddesinde taşeronun imalat kusurlarına karşı garanti vermesine karşın kalite kontrol ile ilgisinin bulunmadığını savunabildiği, makine ve ekipman bakımından taşeron sorumlu olmasına karşın makine arızası nedeniyle ... üretiminin durmuş olması ve buna bağlı olarak şantiyede aksaklık olması ve betonun dava dışı şirketten alınması, makine arızası bakımının taşeron tarafından yapılmayarak iş sahibinden beklenmesi neticesinde sözleşme hükümlerine aykırılık oluşturulması nedenleriyle sözleşmenin davalı iş sahibi tarafından feshinin haklı olduğu değerlendirilmiştir. Asıl dava yönünden; sözleşmenin 7.maddesine göre aylık 4.000 m³... döküm garantisi verilmiş ve taahhüt miktarın altında ... dökülmesi hâlinde hakediş 4.000 m³ üzerinden yapılacağı belirtilmiş ise de dosya kapsamında bulunan 1. ve 2. hakedişlerde 4.000 m³ miktara ulaşılmadığı ve hakedişlerin taraflarca imzalandığı ve 4.000 m³ üzerinden hesaplanması yönünden taşeronun ihtirazı kaydının bulunmadığı; iş sahibi davalının, eksik üretime yönelik (...) yevmiye sayılı 16/06/2017 tarihli ihtarında talep edilen betonun üretilemediğini ihtar ettiği ve davacı taşeronun (...) yevmiye numaralı 23/06/2017 tarihli ihtarında 4.000 m³ üzerinden fatura yolladığını belirttiği görülmekle birlikte, ilk iki hakedişte eksik ... üretimi üzerinden hakediş yapılmış olması ve ihtirazi kaydın bulunmaması, taşeronun yolladığı ihtar dışında üretimin hazır edildiğine ve alımına ilişkin bir bildirimin olmamasına göre üretilmeyen imalat yönünden 4.000 m³ üzerinden talepte haklılık bulunmadığı ve ancak üretimi yapılan miktarda talep edilebileceği düşünülmüştür. Sözleşmenin iş sahibi davalı tarafından feshi yerinde olduğundan, davacı taşeron yaptığı imalattan bedeli ödenmeyen kısmı sözleşmenin 13.maddesine göre %40 tenzilatlı olarak talep edebilecektir. Teknik inceleme gerektirmesi nedeniyle bilirkişilere defter incelemesi yaptırılmış ve rapor alınmıştır. Bilirkişiler .....'un 07/12/2018 tarihli raporlarında; davacı taşeron tarafından üretilen ... miktarının 9.932,89 m³ olduğunu, üretilen ... miktarına göre (9.932,89 m³x18 TL=) 178.792,02 TL bulunduğunu, davalının cevap dilekçesinde davacının hak ettiği alacağını 188.656,91 TL kabul etmesi sebebiyle her iki taraf defterinde yer alan 171.180,00 TL ödemenin tenzili ile (188.656,91-171.180,00 =) 17.476,91 TL olacağın bulunduğunu belirterek feshin haksız olduğu seçeneğine göre %40 tenzilat uygulandığında fazla ödeme bulunduğunu, mütalaa etmişlerdir. Taraf vekilleri ayrı ayrı kök rapora itiraz etmişlerdir. Bu nedenle ek rapor alınmıştır. Bilirkişiler, 19/03/2019 tarihli ek raporlarında; davacı ile davalının imzaladığı ve teyit ettiği 3 ve 4 nolu hakedişlerde belirtilen 729,93 m³ ve 514,45 m³'lük ... üretimlerinin sehven kök rapora alınmadığını; 1., 2., 3. ve 4. hakedişlere herhangi bir ihtirazın bulunmadığını, 5. ve 6. hakedişlerin imzasız olduğunu; ... santralinin çalışması için gerekli bakımdan sorumlu olması sebebiyle üretilmeyen ... yönünden davacının kusurlu olduğunu, eksik ve ayıplı iş bulunduğunu; davalı/karşı davacının sözleşmeyi feshinin haklı olduğunu belirterek yaptığı hesaplamada üretilen betonun toplam bedelinin 271.930,34 TL olduğunu, feshin haklı olduğunun kabulü seçeneğinden %40 tenzilat nedeniyle (271.930,34 TLx40/100=)163.158,20 TL bulunduğunu ve bu tutardan 171.180,00 TL ödemenin tenzili ile fazla ödemenin 8.021,80 TL bulunduğunu ve fakat davalının fazla ödeme miktarı olarak 3.363,90 TL olarak kabul ettiğini; geçici kabulün henüz yapılmamış olması nedeniyle senedin iadesi koşulunun bulunmadığını belirtmişlerdir. Karşı dava yönünden ek rapor alınması gerekmiştir. Bilirkişiler 06/09/2019 tarihli ve 11/11/2019 tarihli ek raporlarında, dava dışı firmadan fazla bedel ile alınan ... alımı nedeniyle 80.402,87 TL zarar oluştuğunu hesaplamışlardır. Bilirkişilerin bu tespiti dosyaya ve bilgilere uygun olmakla Mahkeme heyetimizce benimsenmiştir. Tüm deliller bir arada değerlendirildiğinde: Asıl davada: Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, sözleşme hükümlerinden, bilirkişilerin kök ve ek raporundan, sözleşmenin iş sahibi davalı tarafından feshi haklı kabul edilmiştir. Fesih haklı olup sözleşmenin 13.maddesine göre %40 tenzilatlı olarak hesap yapılması gerektiğinden, ek rapor ile belirlenen ve dosyadaki bilgi ve belgelere uyumlu olan hesaplama gereğince üretilen betonun toplam bedeli 271.930,34 TL olup, (271.930,34x60/100=) 163.158,20 TL alacak bulunacaktır. Bu tutarın ödemeden tenzili ile (163.158,20-171.180,00=) 8.021,80 TL fazla ödeme bulunur. Fakat davalı/karşı davacı yanıt dilekçesinin 14/16 sayfasında: "...asıl davaya verdiğimiz cevap dilekçesinde belirttiğimiz 3.363,90 TL fazla ödememiz bulunmakta olup..." şeklindeki beyanı davalıyı bağlayacaktır. Bu nedenle fazla ödeme Mahkememizce 3.363,90 TL kabul edilmiştir. Bilirkişilerin, feshin haksız olduğuna ilişkin seçenekli yaptığı hesaplaması dosyaya, sözleşmeye ve ödemeler ile hakedişlere uygun olup Mahkememizce benimsenmiştir. Alacak istemi sübut bulmadığından reddi gerekmiştir. Sözleşmenin 8.1 maddesine göre 25.000,00 TL tutarlı senet verilecektir. Davacının bu miktar senedi davalıya verdiği çekişmesizdir. Uyuşmazlık, iade koşullarının olup olmadığıdır. Aynı maddede geçici kabulün sorunsuz yapılmasının ve idarenin ödeme yapmasına müteakip ertesi günü taşerona iade edilir hükmü konulmuştur. Davacı (taşeron) yapılan işten dolayı borçlu kaldığı gibi dosyada yer alan ...'nin 06/04/2018 tarihli yazısından işin geçici kabulünün da yapılmamış olduğu; taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacının borçlu olduğu kısımların olduğu ve bu nedenle de dava konusu edilen 25.000,00 TL tutarlı bononun iadesi koşulları oluşmadığından istemin reddi gerekmiştir. Bu kabuller doğrultusunda asıl davanın reddine karar verilmelidir. Somut olayda, itirazın iptali davası yönünden, red edilen kısım yönünden takip haksız olmakla birlikte kötü niyet saptanmadığından davalının tazminat istemi reddedilmelidir. Karşı dava yönünden: Kök raporda, karşı dava yönünden denetime elverişli görüş sunulmadığı görülmüş ve ek rapor alınmıştır. Bilirkişiler, 19/03/2019 tarihli ek raporlarında; yeniden yapılan incelemede, davacının ediminin, "sözleşmede belirtilen koşullarla makine ekip ve işçilik dâhil olarak ... santralinde ... üretimi, betonun mikserle döküm yerine nakliyesi ve ... pompası ile ... pompalama" olduğunu, davacı/karşı davalı tarafından düzenlenen fatura içeriklerinin "Hazır ... üretim taşıma pompalama" olduğunu, bu hâliyle davacının hammadde hariç makine, ekip ve işçilikle betonu m³ başına 18,00 TL ile ürettiğinin anlaşıldığını; dava dışı ... ... ...AŞ tarafından düzenlenen fatura içeriğinin ise "Hazır ... pompalı, hazır ... pompasız, şap betonu, pompa hizmet bedeli, nakliye bedeli" şeklinde olduğunu ve hammadde vs herşey dâhil ... üretimi yapıldığını, farklı tarihlerde m³ bedeli üzerinden üretip sattığını, dava dışı firmaya 450.173,95 TL ödendiğini ve karşılığında 3.622 m³ ... alındığını, alınan betonun ortalama fiyatının 124,20 TL olduğunu; hesaplamada, dava dava dışı firmadan alınan ... m³ bedelinden m³'e düşen hammadde maliyetinin çıkarılarak davacı/karşı davalının edimi olan "sözleşmede belirtilen koşullarla makine ekip ve işçilik dâhil olarak ... santralinde ... üretimi, betonun mikserle döküm yerine nakliyesi ve ... pompası ile ... pompalama" ediminin dava dışı firmadan ne kadara alındığının belirlendiğini, davalıya m³ olarak 18 TL ödendiğini ve farkın 44,29 TL bulunduğunu, 18 TL'nin tenzili ile farkın 26,29 TL olduğunu ve bu tutarın 3.622 m³ ile çarpımı ile 95.222,38 TL dava dışı firmaya fazla ödeme hesaplandığını belirtmişlerdir. Ancak bilirkişilerin ek rapordaki menfi zarar hesabı denetime elverişli bulunmamıştır. Öncelikle, davacı/karşı davalının yaptığı sözleşmede m³ tutarı 18 TL olduğuna göre, davacı/karşı davalı ile sözleşme imzalanmaması olasılığında sözleşme tarihi itibariyle makul süre içinde başka bir üçüncü kişi ile m³itibariyle kaç TL'ye sözleşme imzalanabileceği bilirkişilerce belirlenmeli ve bu tutar üzerinden dava dışı firmadan kaç m³ alınmış ise çarpılarak sonuç bulunmalıdır. Ayrıca her ne kadar sözleşmedeki tutar ile dava dışı firmadan ... alımı nedeniyle m³ itibariyle 26,29 TL fark hesaplanmış ise de dava konusu olan sözleşmenin tarihi 01/02/2017 olup, dava dışı firmadan ise 28/03/2017 tarihinde başlayan ve 28/10/2017 tarihine kadar olan 22 adet fatura konusu mal alındığından ve bütün alımlar 2017 senesine ait olacağından sözleşmedeki m³ tutarı olan 18 TL'nin, nasıl 44,29 TL'ye ulaştığının denetlenebilir bir açıklamasının bulunması gerekir. Bu sebeple ek rapor alınmıştır. Bilirkişilerden alınan 06/09/2019 tarihli ek 2. raporda; önceki ek raporda, dava dışı firmadan mal alımında sehven KDV'li tutarın dikkate alındığını belirtmiş ayrıca 2017 yılında dava dışı firmadan alınan edimin yaklaşık aynı bedel ile alınabilecegini; 3.622 m³ ile m³ başına fazla ödenen 22,20 TL'nin çarpımı ile davalı/karşı davacının 80.402,87 TL fazla ödemesi bulunduğunu belirtmişlerdir. Bu ek rapor da denetime tam elverişli olmadığından alınan 11/11/2019 tarihli ek raporda; davalının, işin tamamlanması için dava dışı firmadan 108,91 TL'ye hammadde vs dâhil ... alımı yaptığını, hammadde maliyetinin 68,71 TL olduğunu, farkın ise 40,20 TL olacağını, davacıdan ise 18,00 TL'ye ... m³'ünün alınmış olduğunu; davacının hammedde hariç ... üretmesine karşın ... santralinin ...'a ait olduğunu, davacının ...'ın ... santralini işleterek ucuza ... ürettiğini, davalı ...'ın ise hariçten ... alımı yaptığını ve farkın bundan kaynaklandığını, belirtmiş; 3.622 m³x(40,20-18,00=) 22,20=80.408,40 TL dava dışı firmaya fazla ödeme bulunduğunu mütalaa etmişlerdir. Bilirkişilerin, bu açıklamaları dosyadaki bilgi ve belgelere uyarlı görülmüştür. Fakat davalı/karşı davacı, karşı dava dilekçesinde, ... alım farkını m³ olarak 20,00 TL olarak hesaplamıştır. Dolayısıyla 3.622 m³x20 TL= 72.440,00 TL talep edilebilecektir. Bu tutar yönünden talep kısmen kabul edilerek fazla kısım reddedilmiştir. Bu talebe ilişkin 1.000 TL'ye 22/11/2017 dava tarihinden itibaren ve 71.440,00 TL'ye ise ıslah tarihi olan 30/09/2019 tarihinden itibaren avans faizi yürütülmelidir. Bilirkişiler, 112 ton fazla kullanım konusunda sübutun Mahkememize ait olduğunu belirtmişlerdir. Karşı davada, ... santralinin ayarlarının yapılmaması nedeniyle betonda 112 ton fazla çimento kullanıldığını iddia edilmişse de, 112 ton fazla kullanım yönündeki iddianın yasal delillerle ispatlanamadığı anlaşıldığından bu istem kaleminin reddine karar verilmelidir. Davalı/karşı davacı vekili 30/09/2019 tarihli ıslah dilekçe sunmuş; dilekçe karşı yana tebliğ edilmiştir. Islah dilekçesinde fazla yapılan ödeme nedeniyle talep 8.021,80 TL olarak artırılmıştır. Islah dilekçesinde ... bedel farkı talebi ise 80.402,87 TL olarak istenmiştir. Bütün bu nedenlerle; 1)Davalı/karşı davacının, fazladan yapılan ödemeler nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL talebi yönünden: Fazla ödemenin 8.021,80 TL olduğu bilirkişilerce belirtilmişse de davalı/karşı davacının yanıt dilekçesindeki kabulünde 3.363,90 TL tutardaki beyanı nedeniyle fazla miktar 3.363,90 TL olarak kabul edilmelidir. Bu nedenle, 1.000,00 TL'ye karşı dava tarihi olan 22/11/2017 tarihinden itibaren ve 2.363,90 TL'ye ise 30/09/2019 ıslah tarihinden itibaren avans faizi uygulanmalıdır. Fazlaya ilişkin kısmın ise reddine karar verilmelidir. 2) Davalı/karşı davacı, taşeronun iade edilen faturaları kapalı keserek iade etmesini istemiş ise de bu işlemin dava konusu edilemeyeceği, dava içindeki vakıa niteliğinde bulunduğu anlaşılmakla gerekçede değinilmekle yetinilmesi gerektiği ve dava konusu edilemeyeceği düşünülmüştür. 3) Davalı/karşı davacı, taşeronun dava dışı “... İnş. Taah. Yapı Malz. San. ve Tic. A.Ş.”den alınan ... bedel farkı olarak şimdilik 1.000,00 TL’nin tahsilini istemiştir. Sözleşmenin davalı iş sahibi tarafından feshinin haklı olduğu değerlendirildiğinden, davacı taşeron, ... bedel farkından sorumludur. Az yukarıda yapılan açıklamalar karşısında, bilirkişilerin tespitlerinden, 2017 yılında dava dışı firmadan yapılan mal alımları nedeniyle; 3.622 m³x(40,20-18,00=) 22,20=80.408,40 TL dava dışı firmaya fazla ödeme bulunduğu anlaşılmakla birlikte davalı/karşı davacının, karşı dava dilekçesinde, ... alım farkını m³ olarak 20,00 TL olarak kabulü nedeniyle, taleple bağlı kalınarak; 3.622 m³x20 TL= 72.440,00 TL talep edilebileceğinden; 1.000 TL'ye 22/11/2017 dava tarihinden itibaren ve 71.440,00 TL'ye ise ıslah tarihi olan 30/09/2019 tarihinden itibaren avans faizi yürütülmelidir. Fazlaya ilişkin kısmın reddine karar verilmelidir. 4) Davalı/karşı davalı, taşeronun betonlarda fazla çimento kullanması nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL’nin tahsilini istemektedir. ... santralinin ayarlarının yapılmaması nedeniyle betonda 112 ton fazla çimento kullanıldığını iddia edilmişse de, 112 ton fazla kullanım yönündeki iddianın yasal delillerle ispatlanamadığı anlaşıldığından bu istem kaleminin reddine karar verilmelidir. 5)Davalı, taşeronun, alacaklı olduğunu idareye bildirmesi ve idare nezdinde itibar kaybına neden olması sebebiyle 10.000,00 TL manevî tazminatın tahsilini istemiştir. Genel kabul gören görüşe göre manevî tazminat; ne bir ceza ne de gerçek anlamda bir tazminattır. Zarara uğrayan kişinin çektiği acıyı, duyduğu elem ve üzüntüyü bir nebze olsa da dindiren, zarara uğratan olay nedeniyle oluşan ruhsal tahribatı onarmaya yarayan bir araçtır. Manevî tazminatın kapsam ve miktarını takdir hakkı kural olarak hâkime aittir. Tüm dosya kapsamından manevî tazminata hükmedilmesini gerektirir hususlar saptanmadığından istemin reddine karar verilmelidir. Gerekçesiyle mahkememizce 07/07/2020 tarihinde, 1.-Asıl davada: A) İtirazın iptali istemi yönünden: a) Davanın reddine, b) Davalının koşulları bulunmayan tazminat isteminin reddine, B) Dava konusu edilen 25.000,00 TL tutarlı bononun iadesi istemi yönünden: Yasal koşulları oluşmadığından istemin reddine, 2.-Karşı davada: A)Davalı/karşı davacının, fazladan yapılan ödemeler nedeniyle açtığı davada, talep de dikkate alınarak, davanın kısmen kabulü ile; 1.000,00 TL alacağın karşı dava tarihi olan 22/11/2017 tarihinden itibaren ve 2.363,90 TL'nin ise 30/09/2019 ıslah tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davacı/karşı davalıdan alınarak, davalı/karşı davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine, b) Taşeronun iade edilen faturaları kapalı keserek iade etmesi istemine ilişkin işlemin mühnasıran dava konusu edilemeyeceği anlaşılmakla, karar verilmesine yer olmadığına, c) Dava dışı “... İnş. Taah. Yapı Malz. San. ve Tic. A.Ş.”den alınan ... bedel farkının tahsiline ilişkin davada, talep de dikkate alınarak, davanın kısmen kabulü ile; 1.000 TL alacağın karşı dava tarihi olan 22/11/2017 tarihinden itibaren ve 71.440,00 TL'nin ise 30/09/2019 ıslah tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davacı/karşı davalıdan alınarak, davalı/karşı davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine, d) Taşeronun betonlarda fazla çimento kullanması nedeniyle alacağın tahsiline ilişkin kanıtlanamayan istemin reddine, e) Koşulları bulunmayan manevî tazminat isteminin reddine, Şeklinde verilen karar, her iki yan vekilinin istinaf başvurusu üzerine ......, sayılı 17/03/2022 tarihli ilamı ile; Asıl dava eser sözleşmesine dayalı itirazın iptali - tazminat - bononun iadesi, karşı dava eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir. Davacı taşeron, davalı ise yüklenicidir. Mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Taraflar arasında imzalanan 01/02/2017 tarihli sözleşme ile, davalının yüklendiği işin ... üretimi ve döküm işini davacı üstlenmiştir. Davacı taşeron, davalının sözleşmede belirtilen ... miktarı kadar üretim yaptırmadığını, az sipariş verdiğini belirterek, hakedişlere dayanarak ve cari hesap nedeni ile alacak talep etmiştir. Davalı yüklenici ise karşı davasında, davacının sözleşmeye uygun miktar ve vasıfta ... üretip teslim etmediğini, bu nedenle sözleşmeyi feshettiklerini, davacıya teslim ettiği miktara göre daha fazla ödeme yaptıklarını, fazla ödemenin iadesini, davacının ... üretiminde fazla miktarda çimento kullanması nedeni ile uğradıkları zararın tahsilini ve manevi tazminata karar verilmesini istemiştir. Mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmeyi davalı yüklenici 21/08/2017 tarihli .... Noterliğince düzenlenen ihtarname ile feshetmiş, davacı taşeron da .... Noterliğinin 23/08/2017 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiğini bildirmiştir. Taraflar arasındaki sözleşme feshedilmiş durumdadır. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davacının dava dışı iş sahibi ...'nin kabul etmediği hatalı imalatları düzeltmediği, yaptığı imalatlarda eksik ve ayıplar bulunduğu gerekçesi ile, yüklenicinin sözleşmeyi feshetmekte haklı olduğu belirtilmiştir. Dosya kapsamına göre, yüklenicinin sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin kabul edilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda karşı dava yönünden yapılan menfi zarar hesabının ..... içtihatlarında belirtilen hususları tamamen karşılamadığı anlaşılmaktadır. Sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinin TBK'nın 125/2. maddesi hükmünce haklı olarak feshedilmesi durumunda feshedenin, aynı Kanun'un 125/3. maddesi uyarınca uğradığı zararları talep edebileceği gerek Yargıtay uygulamasında gerekse doktrinde kabul edilmektedir. Davalı yüklenici karşı davada, haklı fesih sonucu menfi zararının tazminini istemektedir. Karşı davacının istediği menfi zarar iki ihale arasındaki fark nedeniyle uğradığı zarardır. ..... Dairesi'nin yerleşik uygulamalarına göre, menfi zararın yüklenicinin yapmadığı ve fesih tarihi itibariyle kalan iş ve imalâtın ilk ihalede yükleniciden sonraki en düşük teklifi veren teklif sahibine verilmesi halinde ödenmesi gereken bedel (kaçırılan fırsat) bulunup, kalan işin fesih tarihinden itibaren makul süre içinde ve aynı koşullarda başka bir yükleniciye verilmesi halinde ödenecek bedel hesaplattırıldıktan sonra bulunacak rakam ile kaçırılan fırsat olarak ifade edilen ilk ihalede yükleniciden sonra en düşük fiyatı veren teklif sahibinin verdiği fiyat arasındaki fark ile bu farka ikinci ihalenin yapılması için gerekli masraflar eklenerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir ( ..... sayılı ilâmları). Mahkemece alınan bilirkişi rapor ve ek raporlarında, Yargıtayın yerleşik uygulamalarına tamamen riayet edilmediği görülmüştür. Somut olayda mahkemece; ikinci sözleşmenin ilk sözleşme ile aynı koşullarda yapılıp yapılmadığı, ikinci sözleşmenin makul süre içerisinde yapılıp yapılmadığı, makul sürenin aşılıp aşılmadığı hususları araştırılmamıştır. Bu itibarla mahkemece söz konusu ... işinin ikinci firma olan ... firmasına 40,20 m³ TL'ye yaptırılmasının serbest piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı, yani makul bir bedele yaptırılıp yaptırılmadığı, fesih tarihinden itibaren makul süre içerisinde bu firma ile anlaşma yapılıp yapılmadığı, makul sürede yapılmamış ise, makul sürede yapılsaydı söz konusu işin kaç TL'ye yaptırılabileceği hususlarının bilirkişi heyetinden ek rapor alınması sureti belirlenmesi gerekirken, davanın esasını etkileyecek bu husus araştırılmadan karar verilmesi doğru olmamıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir. Gerekçesiyle mahkememiz kararı kesin nitelikte kaldırılmıştır. Dosyanın mahkememize intikali sonrasında, duruşma günü verilerek yeniden taraf teşkili yapılmış, kaldırma kararının içeriğine göre iddianın ve savunmanın genişletilmesi yasağı da dikkate alınarak dosyanın içeriğine uygun ek rapor için gerekli belgeler taraflarca sunulmuş ve yazılan müzekkerelerle temin edildikten sonra bilirkişi kurulundan 24/06/2023 tarihli rapor aldırılmış, rapora yönelik somut itirazlar bulunmakla, yine bozma sonrası 10/09/2024 tarihinde ikinci ek rapor aldırılmıştır. İddia ve savunmalar ile dosya kapsamı ve özellikle ......, sayılı 17/03/2022 tarihli ilamı içeriği dikkate alınarak, tarafların itirazlarını da karşılar şekilde gerekçeli ve denetime elverişli olarak düzenlenen 10/09/2024 tarihli raporda, sonuç olarak; Taraflar arasında 01.02.2017 tarihinde sözleşme imzalandığı, sözleşmenin konusunun, davacı/k.davalı taşeronun, dava dışı idare ve davalı/k.davacı işverenin arasındaki sözleşme kapsamındaki iş'te davalı/k.davacı işverene ait ... santralinin işletmesini yaparak ... santralinde ... üretimi, betonun mikserle döküm yerine nakliyesi ve ... pompası ile ... pompalaması olduğu, Sözleşmenin 3. Maddesine göre sözleşme konusu işin fiyatının, ... santralinde ... üretimi, betonun mikserle döküm yerine nakliyesi ve ... pompası ile ... pompalamasının 18,00 TL/m³ (KDV hariç) olarak belirlendiği, 01.02.2017 tarihli sözleşmeye göre; makine-ekipman, işçi, işçi maaşı, standartlara uygun ... üretimi işçiliği, ... santrali-makine-ekipman bakımları, betonun döküleceği sahaya nakliyesi ve pompalaması, sahadaki işçi sağlığı ve güvenliği, ... üretiminde kalifiye personel çalıştırılması, davacı/k.davalı taşeron sorumluluğunda olduğu, ... ham maddesi (kum, çakıl, çimento, ... katkı maddesi), işçi konaklaması, işçi yemeği, betonun kalıp içine yerleştirilmesinin davalı/k.davacı işveren sorumluluğunda olduğu, Davalı/k.davacı işverenin dava dışı ... ........A.Ş.'den alınan hazır betonun rayiç bedelinin uygun olup olmadığı hususunda; sözleşme dönemindeki serbest piyasa rayiç bedellerinin tespiti için Sayın Mahkemeye gönderilen dava dışı ... ........Ltd. Şti. (Bartın) ve dava dışı ... .......A.Ş.'den farklı firmalar adına düzenlenen faturalardaki ortalama ... m³ birim fiyatlarının, davalı/k.davacı işverenin, dava dışı ... .......A.Ş.'den 28.03.2017 - 28.10.2017 tarihleri aralığında aldığı hazır ... birim fiyatı 108,91 TL/m³ (KDV hariç) tutar ile kıyaslanması sonucu 108,91 TL/m³ hazır ... birim fiyatının serbest piyasa fiyatlarına göre uygun olduğu, Davalı/k.davacı işverenin sorumluluğunda bulunan ... ham maddesi bedelinin; 24.06.2023 tarihli bilirkişi heyeti raporunda, ham madde fiyatları toplamının 68,71 TL/m³ hesaplandığı, 2017 yılı ... birim fiyatları ve serbest piyasa rayiç bedellerine göre değerlendirildiğinde ham madde birim fiyatlarının uygun olduğu, sözleşmenin 4. Maddesine göre işçi yemeği ve işçi konaklamasının davalı/k.davacı işveren sorumluluğunda olduğu bu sebeple davalı/k.davacı işverenin sözleşme konusu betonu dava dışı firmadan alış fiyatında işçi konaklaması, işçi yemeği, ham madde bedeli için hesaplanan toplam 73,71 TL/m³ tutarın düşülmesi gerektiği, davalı/k.davacının sözleşme konusu betonu (108,91 - 73,71) 35,20 TL/m³ bedelle aldığı, 35,20 TL/m³ birim fiyatının serbest piyasa rayiç bedellerine göre uygun olduğu, Davacı/k.davalı taşeron ile davalı/k.davacı işveren arasındaki sözleşmede aynı iş için 18,00 TL/m³ ödeneceğinin kararlaştırıldığı, dava dışı ... ......A.Ş.'ne aynı iş için 35,20 - 18,00 = 17,20 TL/m³ davalı/k.davacı işveren tarafından fazla ödeme yapılmış olduğu, Dava dışı ... .......A.Ş.'den alınan ... miktarının 3.622,00 m³ olduğu, davalı/k.davacı işveren tarafından sözleşme konusu iş'te fazla ödediği tutarın; 3.622,00 m³ x 17,20 TL/m³ = 62.298,40 TL hesaplandığı, Dava dışı ... .......A.Ş.'den alınan hazır betonların davacı/k.davalı tarafından üretilmesi gereken ... sınıfı ile uyumlu olduğu, dava dışı firma ile davalı/k.davacı işveren arasında faturalar dışında yazılı bir sözleşme bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin fesih tarihinden önce de davacı/k.davalının ... üretiminde kusuru olması sebebiyle dava dışı firmadan da hazır ... temin edildiği, bu sebeplerle dava dışı firma ile davalı/k.davacı işveren arasındaki iş'te yazılı sözleşme bulunmadığından makul sürede sözleşme yapılıp yapılmadığı hususundaki hukuki yorumun ve nihai takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Şeklinde görüş belirtilmiştir. Söz konusu ek raporun gerekçeli ve denetime elverişli ve dosya kapsamına uygun verilmesi nedeniyle rapora yönelik taraf itirazları haklı görülmemiştir. Davalı karşı davacı yüklenici şirketin, işin, sözleşmenin feshi sonrasında ikinci firma olan ... firmasına makul süre aşılmadan aralarındaki anlaşmaya istinaden işi 40,20 m³ TL bedelle serbest piyasa rayiçlerine uygun makul bedelle yaptığı, karşı davacının bu nedenle fazladan ödeme yaptığı tutarın 62.298,40 TL olduğu ek raporla anlaşılmış ve mahkememizce de bu yönde kanaat edinilmiştir. Mahkememizce ......, sayılı 17/03/2022 tarihli önceki karara yönelik kaldırma kararının içeriği, hüküm ve buna bağlı gerekçenin değerlendirilmeyen kısımları dikkate alınarak, değerlendirme dışı bırakılan önceki hüküm ve gerekçede değişiklik olmamakla, eski gerekçe ve hüküm bu kapsamda tekrar edilmiş, ilamda eksik araştırma olarak nitelendirilen hususlarda gerekli araştırma yapılıp, ilamda belirtildiği şekilde ve belirtilen hususlarda aldırılan 10/09/2024 tarihli ek rapordaki hesaplama hükme esas alınmak suretiyle, Asıl davanın yine yukarıda açıklanan gerekçelerle reddine, Karşı davanın ise yine yukarıda açıklanan gerekçelerle usulü kazanılmış haklar da dikkate alınarak, kısmen kabulüne karar verilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere; 1.-Asıl davada: A) İtirazın iptali istemi yönünden: a) Davanın reddine, b) Davalının koşulları bulunmayan tazminat isteminin reddine, c) Dava konusu edilen 25.000,00 TL tutarlı bononun iadesi istemi yönünden: Yasal koşulları oluşmadığından istemin reddine, 2.-Karşı davada: a) Davalı/karşı davacının, fazladan yapılan ödemeler nedeniyle açtığı davada, talep de dikkate alınarak, davanın kısmen kabulü ile; 1.000,00 TL alacağın karşı dava tarihi olan 22/11/2017 tarihinden itibaren ve 2.363,90 TL'nin ise 30/09/2019 ıslah tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davacı/karşı davalıdan alınarak, davalı/karşı davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine, b) Taşeronun iade edilen faturaları kapalı keserek iade etmesi istemine ilişkin işlemin mühnasıran dava konusu edilemeyeceği anlaşılmakla, karar verilmesine yer olmadığına, c) Dava dışı “... İnş. Taah. Yapı Malz. San. ve Tic. A.Ş.”den alınan ... bedel farkının tahsiline ilişkin davada, talep de dikkate alınarak, davanın kısmen kabulü ile; 1.000 TL alacağın karşı dava tarihi olan 22/11/2017 tarihinden itibaren ve 61.298,40 TL'nin ise 30/09/2019 olan ıslah tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davacı/karşı davalıdan alınarak, davalı/karşı davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine, d) Taşeronun betonlarda fazla çimento kullanması nedeniyle alacağın tahsiline ilişkin kanıtlanamayan istemin reddine, e) Koşulları bulunmayan manevî tazminat isteminin reddine, 3-Asıl davada 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince, Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının, peşin alınan 3.494,29 TL harçtan mahsubu ile artan 3.066,69‬ TL harcın karar kesinleştiğinde ve istemi halinde davacıya iadesine, 4-Karşı davada 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince, Alınması gereken 4.485,39 TL karar ve ilam harcının, peşin alınan 222,01 TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 1.475,92 TL toplamı 1.697,93‬ TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.787,46 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 5-Asıl davada davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 6-Karşı davada davacı tarafından yatırılan 31,40 TL başvurma harcı, 1.697,93 TL peşin harç(ıslah harcı dahil) olmak üzere toplam 1.729,33‬ TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 7-Asıl davada Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına hesaplanan 46.290,93 TL nispî vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 8-Karşı davada Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına hesaplanan 30.000,00 TL maktû vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 9-Karşı davada Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına hesaplanan 23.762,37 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 10-Karşı davada davacı tarafından yapılan tebligat ve posta gideri 370,00 TL ve bilirkişi ücreti 4.500,00 TL olmak üzere toplam 4.870,00 TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre takdiren 3.575,92 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, artan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 11-HMK m.333/1 uyarınca harcanmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine, Dair, Davacı-Karşı Davalı Vekili Av. ....., Davalı-Karşı Davacı Vekili Av. .....'un yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde .....Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/12/2024 Başkan ..... ¸e-imzalıdır. Üye ..... ¸e-imzalıdır. Üye ..... ¸e-imzalıdır. Katip ..... ¸e-imzalıdır.