Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2018/35385, 30.09.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

ALAETTİN ŞENER VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2018/35385)

Karar Tarihi: 30/9/2020

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, tazminat davasının makul sürede

sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 28/11/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71.

maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana

ilişkin olduğu değerlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine

karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. i. Başvurucu Meral Harata ile Muzaffer Yavuz'un murisi

kat maliki Meliha Yavuz'dur.

ii. Başvurucu Bahri Zeynel Aydemir, Bendihan Aydemir,

Hatice Ergen, Sezgin Geçkin ve Sinem Sünger'in murisi kat maliki Hüsnü

Aydemir'dir.

iii. Başvurucu Alaettin Şener, Hayrettin Şener, Muhittin

Şener, Neriman Tunç,Rıza Şener, Tenzile Sezgin ve Ünzile Çapan'ın murisi kat

maliki Ayşe Şener'dir.

iv. Başvurucu Harun Sinan Kar, Hüsnü Murat Kar ve Yüksel

Kar'ın murisi kat maliki Ali Kenan Kar'dır.

v. Geri kalan başvurucular ise kendileri kat malikidir.

9. i. Meliha Yavuz, Ayşe Şener ile Hüsnü Aydemir'in

mirasçıları olan başvurucular mirasçı sıfatıyla, muris Ali Kenan Kar ve

başvurucu Mehmet Bacaz, Selahattin Akbulut ise kat maliki sıfatıyla 30/6/2003

tarihinde tazminat davası açmışlardır.

ii. Başvurucu İhsan İsmail Çağıran ile Nurten Gülhan kat

maliki sıfatıyla 11/10/2005 tarihinde tazminat davası açmıştır.

10. Söz konusu davaların birleştirilmesi sonrasında

yargısal süreç, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 16/10/2018 tarihli kararı ile son

bulmuştur.

11. Başvurucular 28/11/2018 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

12. Mahkemenin 30/9/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

13. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle anayasal

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

Başvurucuların iddialarının bir bütün olarak Anayasa'nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği

değerlendirilmiştir.

1. Kabul

Edilebilirlik Yönünden

15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul

edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı

anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas

Yönünden

16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması

devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas

alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri,

§§ 41, 45).

18. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında;

i. 30/6/2003 tarihinde açılan dava bakımından 15 yıl 3 ay

16 günlük yargılamaya ilişkin sürenin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

ii. 11/10/2005 tarihinde açılan dava bakımından 13 yıl 5

günlük yargılamaya ilişkin sürenin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı

Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda,

başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal

kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için

yapılması gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme

kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden

yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama

yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata

hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden

yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında

açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya

üzerinden karar verir.”

21. Başvurucular, ihlalin tespitiyle tazminata karar

verilmesi talebinde bulunmuştur.

22. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği sonucuna varılmıştır.

23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi

zararları karşılığında başvuruya konu her bir davanın özel koşulları dikkate

alınarak hesaplanan;

i. 30/6/2003 tarihinde açılan davaya ilişkin olarak

30.000 TL tazminatın; başvurucu Mehmet Bacaz, Selahattin Akbulut'a ayrı ayrı;

Meliha Yavuz, Ayşe Şener, Hüsnü Aydemir ve Ali Kenan Kar'ın mirasçıları olan

başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

ii. 11/10/2005 tarihinde açılan davaya ilişkin olarak

24.000 TL tazminatın başvurucu İhsan İsmail Çağıran ile Nurten Gülhan'a ayrı

ayrı ödenmesine karar verilmesi gerekir.

24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve

3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.294,70 TL yargılama giderinin

başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul

sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucu Mehmet Bacaz, Selahattin Akbulut'a 30.000 TL

tazminatın AYRI AYRI; başvurucu İhsan İsmail Çağıran ile Nurten Gülhan'a 24.000

TL tazminatın AYRI AYRI; Ayşe Şener, Meliha Yavuz, Hüsnü Aydemir ve Ali Kenan

Kar'ın mirasçıları olan başvuruculara 30.000 TL tazminatın MÜŞTEREKEN

ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 3.294,70 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların

Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde

yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten

ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin bilgi için Samsun 3. Asliye

Hukuk Mahkemesine (2013/49, 2015/331) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına

GÖNDERİLMESİNE 30/9/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Yıldız SEFERİNOĞLU

Basri BAĞCI

Raportör

:

Eren Can BENAKAY

Başvurucular

:

1. Alaettin ŞENER

2. Bahri Zeynel AYDEMİR

3. Bendihan AYDEMİR

4. Harun Sinan KAR

5. Hatice ERGEN

6. Hayrettin ŞENER

7. Hüsnü Murat KAR

8. İhsan İsmail ÇAĞIRAN

9. Mehmet BACAZ

10. Meral HARATA

11. Muhittin ŞENER

12. Muzaffer Barış YAVUZ

13. Neriman TUNÇ

14. Nurten GÜLHAN

15. Rıza ŞENER

16. Selahattin AKBULUT

17. Sezgin GEÇKİN

18. Sinem SÜNGER

19. Tenzile ZENGİN

20. Ünzile ÇAPAN

21. Yüksel KAR

Başvurucular Vekili

:

Av. Sefer GÖK