Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2015/14210, 03.07.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

MEHMET KERİM SARISAKAL BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/14210)

Karar Tarihi: 3/7/2018

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, subaylık sınavı mülakatında idarenin ayrımcı tutumla

uygulama yapması nedeniyle eşitlik ilkesinin ve işleme karşı açılan davada

hukuka aykırı karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 24/8/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde astsubay

üstçavuş olarak görev yapmaktadır.

7. 2014 yılı içinde yapılan ve başarı puanı sırasına göre ilk

altmış kişinin terfi edeceği subaylığa geçiş sınavlarına katılan başvurucu,

yazılı sınavda 86 puan alarak başarılı olmuştur. Mülakat sınavından 82 puan

alan başvurucu; sicil notu ortalaması, mükafat notu gibi başkaca bileşenlerin

de dâhil olduğu başarı puanı sıralamasında 71'inci olarak 60 kişilik

kontenjanın dışında kalmıştır.

8. Başvurucu, mülakat sınavında başarısız sayılarak subaylığa

geçirilmemesine ilişkin işleme karşı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM)

nezdinde iptal davası açmıştır. Başvurucu; mülakat sınavında belli bir cemaate

mensup olanlara yüksek not verildiğini, mülakat komisyonunun değiştirildiğini,

mülakat sınavının usulsüz olduğunu ve hukuka uygun değerlendirme yapılmadığını

ileri sürmüştür.

9. AYİM Üçüncü Dairesi (Mahkeme) 26/6/2015 tarihli kararıyla

davayı reddetmiştir. Ret gerekçesinde öncelikle kontenjana dâhil olan kişilere

yönelik iddialarının karşılanması amacıyla başvurucunun ve diğer bazı adayların

notları ayrıntıları ile karşılaştırılmış ve bazı adayların sicil not

ortalamasının tam veya tama yakın olduğu, yazılı sonuçlarının ise başvurucunun

sonucuna yakın olduğu tespit edilmiştir. Gerekçede, mülakat komisyonunun asıl

ve yedek üyelerinin sınavdan önce ilan edildiği ve şahsi/ailevi nedenlerle asıl

üyelerin katılamadığı hâllerde yedek üyelerin sınava dâhil olduğu hususlarının

idare ile yapılan yazışmalar sonucu ortaya konulduğu belirtilerek başvurucu

vekilinin talebi üzerine idareden temin edilen belgelerin incelendiği, başvurucunun

değerlendirme formlarına yönelik kriminal inceleme

talebinin ise yasa dışı oluşum içinde bulunan personele yüksek not takdir

edildiği yönündeki savın soyut iddiadan öteye geçmemesi nedeniyle dikkate

alınmadığı ifade edilmiştir. Gerekçede ayrıca geçiş sınavının mülakat

aşamasında takdir yetkisinin keyfî, taraflı, kişisel ve duygusal değerlendirme

yapılarak kullanıldığına dair somut bilgi, belge ve kanıt bulunmadığı

vurgulanarak, sonuç itibarıyla astsubaylıktan subaylığa geçiş sınavının tüm

adaylar açısından aynı koşullarda ve mevzuata uygun bir biçimde icra edildiği

kanaatine varıldığı, yazılı sınavda ve mülakatta baraj puanının üzerinde puan

alan ve seçme sınavını başarmış sayılan başvurucunun birçok bileşenin olduğu

puan sıralamasında kontenjanın dışında kalması nedeniyle subaylığa

geçirilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir.

10. Başvurucu, ret hükmünü 27/7/2015 tarihinde tebellüğ

etmesinin ardından 24/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

11. 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı

Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 109. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı

şöyledir:

"Türk Silâhlı Kuvvetlerinin

ihtiyacı göz önüne alınarak her sene tespit edilecek kontenjan nispetinde

emsali arasında temayüz etmiş en az dört yıl süreli fakülte veya yüksek

okulları bitiren astsubaylar; bağlı olduğu kuvvet komutanlığının, Jandarma

Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının teklifi üzerine kendi

sınıflarında veya askerî hâkim sınıfı hariç olmak üzere öğrenimlerinin

ilgilendirdiği ihtiyaç duyulan sınıflarda... teğmen nasbedilirler"

12. 926 sayılı Kanun'un 111. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"...emsalleri arasında temayüz etmiş

astsubayların subaylığa nasbedilmelerinde aranacak

nitelikler ile seçme sınavlarının yapılma usul, esas ve şartları Subay Sicil

Yönetmeliğinde gösterilir. "

13. 27/12/1998 tarihli ve 23566 sayılı Resmî Gazete'de

yayımlanan Subay Sicil Yönetmeliği'nin 110. maddesi şöyledir:

"Subay olacak astsubaylar, yazılı ve

mülâkat olmak üzere iki aşamalı seçme sınavınatâbi

tutulurlar. Yazılısınav, meslekbilgisi

ve genelkültürkonularınıkapsar. Yazılısınavsorularının

% 80'i meslek bilgisi konularından, % 20'sidegenel

kültür konularından oluşur. Meslek bilgisi sorularının % 60'ı

Türk Silâhlı Kuvvetleriİç

Hizmet Kanunu ve Yönetmeliği, Askerî Ceza Kanunu ve Silâhlı

Kuvvetler ile ilgili diğer mevzuattan; % 40'ı da geçirilecekleri subay

sınıfının özelliklerine göre tespit edilecek konulardan seçilir. Fakülteveya yüksek okul mezunlarından, öğrenimleri ile

ilgili sınıflarda subay olmak için müracaat edenlerin meslekbilgisi

sorularının % 40'ı, görmüş olduğu öğrenimle ilgili

konulardan belirlenir.

Genel kültür soruları; Türkçe, İnkılâp Tarihi,

Atatürkçülük ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güncel konulardan hazırlanır.

Mülâkatta ise; genel görünüş, anlatım, konuşma

düzgünlüğü, kendine güven gibi hususlar değerlendirilir."

14. Subay Sicil Yönetmeliği'nin 111. maddesinin ikinci fıkrası

şöyledir:

"Yazılı sınavda; sınav kapsamındaki her

alandan (geçirileceği sınıf bilgisi, askeri kültür ve genel kültür) asgari %50

puan almak kaydıyla, 100 puan üzerinden en az 70 puan alanlar, başarılı

sayılarak mülâkata tâbi tutulurlar. Mülâkatta da 100 puan üzerinden 70 ve daha

yukarı puan alanlar, seçme sınavını başarmış sayılırlar. Yazılı sınav ve

mülâkatta alınan notların ortalamasına, sicil notu ortalaması ile mükâfat ve

ceza puanları ilâve edilerek seçme sınavı sıralama notları tespit edilir.

Mükâfat puanı, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-9’daki Mükâfat Puanları

Çizelgesine göre bulunur. Ceza puanı, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri

Disiplin Kanununun (2) sayılı çizelgesine göre bulunan toplam puanın 0,118

katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilen puandır. Ceza puanının

hesaplanmasında, 6413 sayılı Kanunun (2) sayılı çizelgesinde yer almayan ve

taksirli suçlar hariç olmak üzere mahkeme kararı ile verilen para cezaları için

4 puan, diğer hapis cezaları için 4,5 puan esas alınır. Bu puanlar da 0,118

katsayısı ile tahvil edilir. Mahkeme kararı ile verilen cezalar ertelenmiş,

hapis cezası seçenek yaptırımlarına çevrilmiş, adli sicilden çıkarılmış ya da

verilen mahkûmiyet hükmünün açıklanması geri bırakılmış olsa dahi ceza puanı

hesaplanır. Mükâfat puanları (+), ceza puanları (-) değerdedir. Bulunan seçme

sınavı sıralama notlarından, notu en yüksek olandan başlamak üzere belirlenen

kontenjana göre subay olacaklar saptanır."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 3/7/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Eşitlik İlkesinin

İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu; mülakat sınavında belli bir cemaate, sınıf ve

zümreye mensup olan astsubaylara yüksek not takdir edildiğini, kendisi gibi

yazılı sınavda yüksek not alan adayların bu şekilde ayrımcı muameleye tabi

tutulduğunu belirterek Anayasa'nın 10. maddesinde güvence altına alınan eşitlik

ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

2. Değerlendirme

17. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi ve

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 14. maddesinde düzenlenen

ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine yönelik iddiaların soyut olarak

değerlendirilmesi mümkün olmayıp mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsamında yer

alan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması gerekir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §

33).

18. Somut olayda eşitlik ilkesinin ihlal edildiği ileri

sürülmekte ise de söz konusu ihlal iddiasının hangi temel hak ve özgürlüğe

yönelik olarak gerçekleştiği belirtilmemiştir. Başvuru konusu iddiaların

Anayasa ve Sözleşme kapsamındaki hak ve hürriyetlerden biri ile bağlantısı da

bulunmamaktadır.

19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

1. Başvurucunun İddiaları

20. Başvurucu; mülakat sınavının usulsüz bir biçimde

yapıldığını, belli bir cemaate mensup olanların açıkça kayırıldığını, mevzuata

uygun puan değerlendirmesi yapılmadığını, bu usulsüzlüklerin subaylığa

geçirilen adayların yarısının daha sonra FETÖ/PDY mensubu olması nedeniyle

açığa alınması ile ortaya çıktığını, uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümlerinin

açıkça yanlış yorumlandığını, hukuka aykırı ve keyfî karar verildiğini ileri

sürmektedir.

2. Değerlendirme

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Şikâyetlerin özü uyuşmazlık konusu işlemin

hukuka aykırı olduğu ve Mahkeme tarafından hukuka aykırı karar verildiği

iddialarına yönelik olduğundan şikâyetin yargılamanın sonucu itibarıyla adil

olmadığı iddiası kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.

22. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu

kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

23. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerek

ilgili kısımları yukarıda belirtilen (bkz. § 9) gerekçe ile 26/6/2015 tarihinde

hüküm kurulmuştur.

24. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, delillerin

değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup kararda

bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan

bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu

şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir..

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Eşitlik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

3/7/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Volkan

ÇAKMAK

Başvurucu

:

Mehmet Kerim

SARISAKAL

Vekili

:

Av. Cavit

ÇALIŞ