Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/6184, 19.07.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

FEHMİ COŞGUN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/6184)

Karar Tarihi: 19/7/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 2/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve

bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını

bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Birinci ve ikinci başvurucuların çoçuğu,

üçüncü ve dördüncü başvurucuların kardeşi olan, başvurucular murisi küçük A.Ç.,

İzmir ili Menemen ilçesi 57. Topçu Tugay Komutanlığı askerî lojmanları içinde

bulunan basketbol sahasında oynarken basket potasının devrilerek üzerine

düşmesi sonucu29/8/2005 tarihinde vefat etmiştir.

9. Başvurucu Fehmi Çoşgun tarafından

belirtilen olay nedeniyle 16/11/2005 tarihinde Ankara 3. Asliye Hukuk

Mahkemesinde tazminat davası açılmıştır.

10. Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/1/2006 tarihli ve

E.2005/412, K.2006/20 sayılı kararıyla davanın görev yönünden reddine karar

verilmiştir.

11. Başvurucunun temyizi üzerine Yargıtay Dördüncü Hukuk

Dairesinin 19/3/2007 tarihli ve E.2006/5230, K.2007/3460 sayılı kararı ile

onama kararı verilmiştir.

12. Başvurucular Fehmi Çoşgun ve

Nahide Çoşgun tarafından açılan tazminat davasında da

Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/7/2007 tarihli ve E.2006/318,

K.2007/230 sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

13. Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararından

sonra başvurucular Fehmi Çoşgun ve Nahide Çoşgun tarafından 26/10/2007 tarihinde İzmir 1. İdare

Mahkemesinde maddi tazminat istemli tam yargı davası açılmıştır.

14. İzmir 1. İdare Mahkemesinin 30/4/2009 tarihli ve E.2008/29,

K.2009/579 sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

15.Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin

30/1/2014 tarihli ve E.2009/16175, K.2014/519 sayılı kararı ile İlk Derece

Mahkemesi hükmünün onanmasına karar verilmiştir.

16. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin

17/12/2015 tarihli ve E.2014/4018, K.2015/5991 sayılı kararı ile

reddedilmiştir.

17. Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının

kesinleşmesinden sonra başvurucular Fehmi Çoşgun,

Nahide Çoşgun, Melih Çağlar Çoşgun

ve Tuğba Çoşgun Baysal tarafından 25/6/2007

tarihinde, İzmir 4. İdare Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat istemli tam

yargı davası açılmıştır.

18. İzmir 4. İdare Mahkemesinin 18/2/2009 tarihli ve

E.2007/1147, K.2009/149 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne

hükmedilmiştir.

19. Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin

30/1/2014 tarihli ve E.2009/9366, K.2014/518 sayılı kararı ile İlk Derece

Mahkemesi hükmünün onanmasına karar verilmiştir.

20. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin

17/12/2015 tarihli ve E.2014/4208, K.2015/5992 sayılı kararı ile

reddedilmiştir. Bu karar 3/2/2016 tarihinde başvurucular vekiline tebliğ

edilmiştir.

21. Başvurucular 2/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

22. Mahkemenin 19/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

23. Başvurucular, sadece İzmir 4. İdare Mahkemesinde açtıkları

dava yönünden makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

24. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü

Kanunu'nun 9. maddesi kapsamında süresi içinde açılmış bir dava olması hususu

birlikte dikkate alındığında somut olayda (16/11/2005 ve 17/12/2015 tarihleri

arasında) yaklaşık 10 yıl 1 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna

varmak gerekir.

28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

29. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir. …”

30. Başvurucular maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

31. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

32. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında;

i. Başvurucular Fehmi Çoşgun,

Nahide Çoşgun ve Melih Çağlar Çoşgun'un

aynı konutu paylaştığı, ekonomik birliktelik içerisinde olduğu, başvurucuların

talep miktarlarıda dikkate alınarak net 12.000 TL

manevi tazminatın müştereken ödenmesine,

ii. Başvurucu Tuğba Çoşgun

Baysal'ın farklı konutta ikamet ediyor olması, başvurucunun talep miktarı da

dikkate alınarak net 5.000 TL manevi tazminatın başvurucuya ayrı ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin

başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. 1. Başvurucular

Fehmi Çoşgun, Nahide Çoşgun

ve Melih Çağlar Çoşgun'a net 12.000 TL manevi

tazminatın müştereken ÖDENMESİNE,

2. Başvurucu Tuğba

Çoşgun Baysal'a net 5.000 TL manevi tazminatın

ÖDENMESİNE,

3. Başvurucuların tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin İzmir 4. İdare Mahkemesine

(E.2007/1147, K.2009/149) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

19/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz

PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz AKINCI

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Leyla Nur ODUNCU

Başvurucular

:

1) Fehmi COŞGUN

2) Nahibe

COŞGUN

3) Melih Çağlar COŞGUN

4) Tuğba COŞGUN BAYSAL

Vekilleri

:

Av. Nazım ATA