Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/13420, 07.12.2016

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

İNCİ KÜNTAY VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/13420 )

Karar Tarihi: 7/12/2016

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 6/8/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurucular İnci Küntay, İsmet Bingül Ataman,

Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi yönünden başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurucular İnci Küntay, İsmet

Bingül Ataman, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi yönünden başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Komisyonca başvurucu Orhan Köseoğlu yönünden 29/1/2015

tarihinde başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmiştir.

7. Konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/13421,

2014/13422, 2014/15289 ve 2014/19758 başvuru numaralı dosyaların, 2014/13420

numaralı dosya üzerinde birleştirilmesine karar verilmiştir.

8. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

10. Başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız, Ömer Cengiz Sipahi

ve Orhan Köseoğlu aleyhine doğrudan, İsmet Bingül Ataman'ın ise murisi olan

babası aleyhine 15/8/1983 tarihinde açılan tapu iptali ve tescili ile

müdahalenin meni talepli dava hâlen yerel Mahkeme aşamasında derdest

durumdadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 7/12/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

12. Başvurucular İnci Küntay, İsmet Bingül Ataman, Sedat Yıldız

ve Orhan Köseoğlu makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının, Ömer Cengiz

Sipahi ise anılan iki hakkıyla beraber seyahat özgürlüğünden hak arama

özgürlüğüne kadar birçok hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Orhan Köseoğlu

Yönünden

13. Başvurucu Orhan

Köseoğlu'nun başvuru konusu davaya ilişkin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddiasını daha önce Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat

Komisyonu önünde başvuru konusu yaptığı ve anılan Komisyonun 20/11/2013

tarihinde verdiği kararla başvurucu Orhan Köseoğlu lehine 15.000 TL manevi

tazminata hükmettiği anlaşılmıştır.

14. Bireysel başvuru formunda herhangi bir tazminat talebinde de

bulunmamış olan başvurucu Orhan Köseoğlu lehine, bireysel başvuru konusu

davanın makul sürede yargılanma hakkını ihlal ettiği iddiası üzerine anılan

Komisyonca hükmedilen tazminatın hakkaniyete uygun olduğu görüldüğünden,

başvurucu Orhan Köseoğlu yönünden başvurunun, mağdur sıfatı yokluğu

doğrultusunda kişi bakımından yetkisizlik

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. İsmet Bingül Ataman

Yönünden

15. Başvurucu İsmet

Bingül Ataman her ne kadar murisi aleyhine açılan başvuru konusu davayı mirasçı

sıfatıyla takip ettiğini belirtmişse de başvuru dosyasına buna ilişkin herhangi

bir bilgi ya da belgenin eklenmediği, başvuru konusu dava dosyasından da anılan

başvurucunun davaya mirasçı sıfatıyla dâhil olduğuna dair herhangi bir bilgiye

ulaşılamadığı anlaşıldığından başvurucu İsmet Bingül Ataman yönünden başvurunun

kişi bakımından yetkisizlik

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Diğer Başvurucular

Yönünden

16. Diğer başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz

Sipahi yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar

verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna

karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili

kararını verdiği tarih esas alınır (Güher

Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 33 yıllık yargılama

süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

21. Başvurucular İnci Küntay ve Sedat Yıldız uzun süren

yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın

35. maddesinde tanımlanan mülkiyet haklarının, başvurucu Ömer Cengiz Sipahi ise

anılan hakkıyla beraber seyahat özgürlüğünden hak arama özgürlüğüne kadar

birçok hakkının ihlal edildiğini iddia etmişse de başvurucuların makul sürede

yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler

ışığında, mülkiyet ve diğer haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının

ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

22. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

23. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

24. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi'ye

başvuru konusu davadaki taraf sayısının fazlalığı da gözetildiğinde ayrı ayrı

net 15.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin

başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi'ye ayrı ayrı; yine

1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucular İnci Küntay

ve Sedat Yıldız'a müştereken, başvurucu Ömer Cengiz Sipahi'ye ise münferiden

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Başvurucu Orhan Köseoğlu ve İsmet Bingül Ataman yönünden

başvurunun kişi bakımından yetkisizlik

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi

yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz

Sipahi'nin Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma haklarının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucular İnci Küntay, Sedat Yıldız ve Ömer Cengiz

Sipahi'ye ayrı ayrı net 15.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin

diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç bedelinin başvurucular İnci Küntay, Sedat

Yıldız ve Ömer Cengiz Sipahi'ye ayrı ayrı; yine 1.800 TL vekâlet ücretinden

oluşan yargılama giderinin başvurucular İnci Küntay ve Sedat Yıldız'a

müştereken, başvurucu Ömer Cengiz Sipahi'ye ise münferiden ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Marmaris Kadastro Mahkemesine

(E.1994/64) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

7/12/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucular

:

1. İnci

KÜNTAY

2. İsmet

Bingül ATAMAN

3. Sedat

YILDIZ

Vekili

:

Av. Caner

SAYAR

4. Ömer

Cengiz SİPAHİ

Vekili

:

Av. Özlem

TORAMAN

5. Orhan

KÖSEOĞLU