Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2013/9615, 19.11.2015

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

İMMAHAN KAYA BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/9615)

Karar Tarihi: 19/11/2015

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, Kadıköy Belediyesi teknik hizmetler sınıfı kadrosuna

inşaat teknikeri olarak atanma isteminin reddi nedeniyle açılan iptal davasının

makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 19/12/2013 tarihinde İstanbul Anadolu Hukuk

Mahkemeleri Ön Bürosu vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari

yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel

teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/6/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesi yapılmıştır. Başvurucunun, İstanbul

6. İdare Mahkemesinin 31/3/2008 tarihli ve E.2007/1866, K. 2008/563 sayılı tam

yargı davasında verilen karara ilişkin ihlal iddialarının süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna kesin olarak karar verilmiştir.

Başvurunun, iptal davasına ilişkin ihlal iddiaları hakkındaki incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4. Adalet Bakanlığına (Bakanlık) başvuru konusu olay ve olgular

bildirilmiş, başvuru belgelerinin bir örneği görüş için gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Projesi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde

ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu, Kadıköy Belediyesi (Belediye) Makine İkmal Bakım

Onarım Müdürlüğü genel idari hizmetler sınıfında görev yapmakta iken Kocaeli

Üniversitesi İnşaat Bölümünden ön lisans düzeyinde inşaat teknikeri olarak

mezun olduğunu belirterek teknik hizmetler sınıfında bulunan inşaat teknikeri

kadrosuna atanma istemiyle 11/9/2004 tarihinde Belediyeye başvurmuştur.

Belediyenin 14/10/2004 tarihli işlemiyle başvurucunun talebi reddedilmiştir.

7. Başvurucu, atanma isteminin reddine ilişkin idari işlemin

iptali istemiyle 1/3/2005 tarihinde İstanbul 6. İdare Mahkemesinde iptal davası

açmıştır.

8. Mahkemenin 25/1/2007 tarihli ve E.2005/525, K.2007/43 sayılı

kararında 2/2/2000 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan

İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları

Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki

Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik’le fakülteleri bitirmek

suretiyle tekniker, teknisyen, mühendis, mimar gibi unvanları kazanan fakat

kurumda memur olarak çalışanların bu kadrolara atanmalarının görevde yükselme

olarak değerlendirildiği ve aynı koşullara bağlandığı oysa gördüğü öğrenimin

sonucu olarak bu unvanları kazanan fakat memur olarak çalışanların anılan

kadrolara atanmalarının sadece sınıf ve unvan değişikliği niteliğinde olduğu,

görevde yükselme niteliği taşımadığı belirtilerek idari işlemin iptaline karar

verilmiştir.

9. Temyiz üzerine Danıştay Beşinci Dairesinin 17/2/2010 tarihli

ve E.2007/5696, K.2010/750 sayılı ilamında, gördüğü öğrenim sonucu tekniker

unvanı kazanan fakat kurumda bilgisayar işletmeni olarak çalışan başvurucunun,

tekniker kadrosuna atanma isteminin unvan değişikliği sınavına girmesi

gerektiği gerekçesiyle reddedildiği, 18/4/1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümleri

uyarınca yapılan işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı belirtilerek İlk Derece

Mahkemesinin kararı bozulmuştur.

10. Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılamada 11/3/2011

tarihli ve E.2011/397, K.2011/442 sayılı kararla kurumda bilgisayar işletmeni

olarak çalışan başvurucunun, tekniker kadrosuna atanması için unvan değişikliği

sınavına girmesi gerektiği belirtilerek iptal isteminin reddine karar

verilmiştir.

11. Temyiz üzerine Danıştay Beşinci Dairesinin 5/7/2013 tarihli

ve E.2011/5462, K.2013/5692 sayılı ilamıyla İlk Derece Mahkemesinin kararı

onanmıştır.

12. Karar başvurucuya 20/11/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

13. Başvurucu 19/12/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

14. Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’in ek 3. maddesinin ilgili

kısımları şöyledir:

“(Değişik birinci fıkra: 6/5/2013-2013/4957 K.)

Bu Yönetmelik kapsamındaki personelin, en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya

teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere atanmaları, sözlü

sınava ilişkin hükümleri hariç olmak üzere bu Yönetmelikte belirtilen usul ve

esaslar çerçevesinde yapılacak unvan değişikliği sınavı sonundaki başarısına

göre gerçekleştirilir.

Unvan değişikliği

sınavları, kurumlarca belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevin

niteliğine ilişkin konularda yazılı olarak yaptırılır ve bu sınavlara

katılacaklarda, kurumda veya öğrenim durumları ile ilgisi bulunmayan görevlerde

belirli süre hizmet yapmış olma şartı aranmaz. (Ek cümle: 1/3/2010-2010/192 K.)

Unvan değişikliği sınavı kapsamındaki görevlere, sadece kurumun kendi personeli

başvurabilir.

(Ek fıkra:

1/3/2010-2010/192 K.) Unvan değişikliği sınavında yüz puan üzerinden en az

yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”

15. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü

Kanunu'nun 1. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 14. maddesinin (3) ve (4)

numaralı fıkraları, 20. maddesinin (5) numaralı fıkrası, 49. maddesinin (3)

numaralı fıkrası ile 60. maddesi.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 19/11/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvurucunun 19/12/2013 tarihli ve 2013/9615 numaralı bireysel başvurusu

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, teknik hizmetler sınıfında bulunan inşaat

teknikeri kadrosuna atanma istemiyle 11/9/2004 tarihinde Belediyeye yaptığı

başvurunun reddedilmesi nedeniyle açtığı iptal davasında yargılamanın makul

sürede sonuçlanmadığını belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

18. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek

başka bir nedenin bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna

karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

19. Başvurucu, teknik hizmetler sınıfında bulunan inşaat

teknikeri kadrosuna atanma istemiyle 11/9/2004 tarihinde Belediyeye yaptığı

başvurunun reddedilmesi neticesinde açtığı iptal davasında yargılamanın makul

sürede sonuçlanmadığını belirterek Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlanan adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

20. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamalar ile hukuk

sisteminde yer alan mevzuat hükümleri gereğince “kamu hukuku” alanına dâhil

olan ancak sonucu itibarıyla medeni haklar ve yükümlülükler üzerinde

belirleyici olan uyuşmazlıkları konu alan davaların makul sürede tamamlanmadığı

yönündeki iddialar, daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve Anayasa

Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkının

kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul

olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli

olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve

başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi

hususların dikkate alınacağı belirtilmiştir (Güher

Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 34–64; Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 54-60).

21. Başvuruya konu davanın, teknik hizmetler sınıfında bulunan

inşaat teknikeri kadrosuna atanma isteminin reddine ilişkin idari işlemin iptali

istemini konu alan bir uyuşmazlık olduğu görülmektedir. Medeni hak ve

yükümlülükleri konu alan davalarda yargılama faaliyetinin makul süre

değerlendirmesi için başlangıcı, kural olarak uyuşmazlığı karara bağlayacak

yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarihtir (Güher Ergun ve diğerleri, § 50). Ancak idari yargıda dava

açılabilmesi için öncelikle idari makamlara başvurulmasının zorunlu olduğu

durumlar ile idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılmasını

sağlamak amacıyla idari makamlara yapılan başvurular üzerine açılan davalar

bakımından sürenin başlangıcı idareye başvuru tarihi olup somut başvuru

açısından bu tarih 11/9/2004’tür.

22.

Sürenin bitiş tarihi ise çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde

yargılamanın sona erme tarihidir (Güher

Ergun ve diğerleri, § 52). Somut başvuru açısından bu tarih,

Danıştay Beşinci Dairesi tarafından İlk Derece Mahkemesi kararının onandığı

5/7/2013’tür.

23. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesi neticesinde

11/9/2004 tarihinde inşaat teknikeri kadrosuna atanma istemiyle idareye

başvurulduğu, istemin reddi üzerine İstanbul 6. İdare Mahkemesinde açılan iptal

davasında Mahkemenin 25/1/2007 tarihli kararıyla idari işlemin iptal edildiği,

temyiz üzerine Danıştay Beşinci Dairesince 17/2/2010 tarihinde İlk Derece

Mahkemesi kararının bozulduğu, bozmaya uyularak yapılan yargılamada Mahkemece

11/3/2011 tarihinde iptal isteminin reddine karar verildiği, kararın tekrar

temyizi üzerine Danıştay Beşinci Dairesince 5/7/2013 tarihinde İlk Derece

Mahkemesi kararının onandığı anlaşılmıştır.

24. Başvurunun değerlendirilmesi sonucunda başvuruya konu

davanın, hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzak olduğu anlaşılmıştır. Başvurucunun

tutum ve davranışlarıyla ve usule ilişkin haklarını kullanırken özensiz

davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemli ölçüde sebep olduğu da söylenemez.

Dolayısıyla somut başvuru açısından farklı karar verilmesini gerektirecek bir

yön bulunmadığı ve söz konusu sekiz yıl dokuz aylık yargılama sürecinde makul

olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

25. Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

26. Başvurucu, adil yargılanma hakkının ihlal edilmesi nedeniyle

maddi ve manevi tazminat ödenmesini talep etmiştir.

27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespit edilmesi hâlinde yeniden

yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan durumlarda başvurucu lehine

tazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir.

28. Başvurucunun tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin sekiz yıl

dokuz aylık yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetinin

uzunluğu sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi

zararları karşılığında başvurucuya net 6.650 TL manevi tazminat ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

29. Başvurucu tarafından maddi tazminat talebinde bulunulmuş

olmakla beraber tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasında

illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından başvurucunun maddi tazminat talebinin

reddine karar verilmesi gerekir.

30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL harçtan oluşan

yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan

gerekçelerle;

A.

Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL

EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B.

Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma

hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya

net 6.650 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin

REDDİNE,

D.

198,35 TL oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E.

Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru

tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde

bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz

uygulanmasına

19/11/2015

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Recep KÖMÜRCÜ

Alparslan ALTAN

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

Raportör Yrd.

:

Gökçe GÜLTEKİN

Başvurucu

:

İmmahan

KAYA