Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2019/17192, 14.10.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ABDULKERİM AKDOĞAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2019/17192)

Karar Tarihi: 14/10/2020

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, murisin vefatı nedeniyle destekten yoksun

kalma tazminatının tahsili istemiyle açılan davada yargılamanın uzun sürmesi

nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, başvuru formları ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

3. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik

ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. 2019/17282 başvuru numaralı bireysel başvuru

dosyasının 2019/17192 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası ile

birleştirilmesine, 2019/17282 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasının kapatılmasına,

incelemenin 2019/17192 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden

yürütülmesine karar verildi.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71.

maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana

ilişkin olduğu değerlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine

karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu Nesibe'nin kendi adına asaleten çocukları

(diğer başvurucular) adına velayeten 19/1/2010 tarihinde açtığı davada yargısal

süreç, Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesinin (E.2017/275, K.2018/36) 14/3/2018

tarihli kararının Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 7/3/2019 tarihli kararıyla

onanması üzerine sona ermiştir. Başvurucular, yargılamanın uzun sürdüğü

iddiasıyla 15/5/2019 tarihinde yaptıkları başvuru 2019/17282 numarasına

kaydedilmiştir.

9. Başvurucu Nesibe'nin kendi adına asaleten çocukları

(diğer başvurucular) adına velayeten 19/1/2010 tarihinde açtığı diğer bir

davada yargısal süreç, Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesinin (E.2017/130,

K.2017/189) 19/7/2017 tarihli kararının Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin

13/12/2018 tarihli kararıyla bozulması üzerine halen devam etmektedir.

Başvurucular yargılamanın uzun sürdüğü iddiasıyla 15/5/2019 tarihinde

yaptıkları başvuru 2019/17192 numarasına kaydedilmiştir.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

10. Mahkemenin 14/10/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

11. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle makul

sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

1. Kabul

Edilebilirlik Yönünden

12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul

edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı

anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas

Yönünden

13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması

devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas

alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri,

§§ 41-45).

15. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvuru konusu davalarda

sona eren 9 yıl 2 aylık ve halen devam eden 10 yıl 9 aylık yargılama

sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı

Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme

kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden

yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama

yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata

hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.

Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal

kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse

dosya üzerinden karar verir.”

18. Başvurucular, ihlalin tespiti ile her başvuru için

ayrı ayrı; Abdulkerim Akdoğan 10.000 TL, Nesibe Akdoğan 20.000 TL, Ömer Can

Akdoğan 15.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

19. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği sonucuna varılmıştır.

20. 2019/17282 numaralı birleştirilen başvuru yönünden

ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında

başvuruculara net 16.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

21. 2019/17192 numaralı başvuru konusu yargılama yönünden

de ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında

başvuruculara net 24.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

22. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 729,20 TL harç

ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.729,20 TL yargılama

giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul

sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. 1. 2019/17282 numaralı başvuru yönünden başvuruculara

net 16.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer

taleplerin REDDİNE,

2. 2019/17192 numaralı başvuru yönünden başvuruculara net

24.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer

taleplerin REDDİNE,

D. 729,20 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 3.729,20 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvuruların

Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde

yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten

ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin bilgi için Gürpınar Asliye Hukuk

Mahkemesine (E.2017/275; E.2019/91) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına

GÖNDERİLMESİNE 14/10/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Pınar ARMAĞAN YILDIRIM

Başvurucular

:

1. Abdulkerim AKDOĞAN

2. Nesibe AKDOĞAN

3. Ömer Can AKDOĞAN

Başvurucular Vekili

:

Av. Vedat AYDIN