Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/923, 16.07.2014

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

SİNAN AYDIN AYGÜN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/923)

Karar Tarihi: 16/7/2014

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, milletvekili olduğu halde hakkında “yurtdışına çıkamamak” şeklinde adli kontrol

tedbirinin uygulanması nedeniyle siyasal katılım hakkı ile seyahat

özgürlüğünün, düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü ile eşitlik ilkesinin ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, başvurucu vekili tarafından 22/1/2014 tarihinde

bizzat yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede başvurunun Komisyona

sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 26/2/2014 tarihinde

kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Başvurucu 17/4/2014 tarihli dilekçesinde hakkında

uygulanan yurt dışına çıkış yasağı tedbirinin İstanbul 16. Ağır Ceza

Mahkemesinin 16/4/2014 tarihli kararı ile kaldırıldığını bildirmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucunun, İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin

5/8/2013 tarih ve 2009/191 Esas, 2013/95 sayılı Kararıyla “Örgüt faaliyeti kapsamında kişisel verileri başkasına

vermek ve Türkiye Cumhuriyeti İcra Vekilleri Heyetini cebren ıskat veya vazife

görmekten men etmek” suçlarından toplam 13 yıl 6 ay 15 gün hapis

cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

7. Mahkeme ayrıca “ haklarında mahkumiyet kararı verilen tutuksuz tüm sanıklar

hakkında 5271 sayılı CMK 109/3-a hükmü uyarınca yurt dışına çıkış yasağı

konulmasına” da karar vermiştir.

8. Başvurucu, hakkındaki yurt dışına çıkış yasağı tedbirinin

kaldırılması talebinde bulunmuştur. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 16/8/2013

tarihli kararıyla başvurucunun talebini reddetmiştir.

9. Anılan karara yapılan itiraz, İstanbul 14. Ağır Ceza

Mahkemesinin, 22/8/2013 tarihli kararı ile reddedilmiştir. İstanbul 14. Ağır

Ceza Mahkemesi kararında “İstanbul 13. Ağır

Ceza Mahkemesinin 16/8/2013 tarih ve 2013/501 değişik iş sayılı kararının ve

gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, herhangi bir isabetsizlik görülmediği

anlaşıldığından…” gerekçesi ile itirazı reddetmiştir.

10. Başvurucunun, İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesince verilen

22/8/2013 tarih ve 2013/554 Değişik İş sayılı kararın kanun yararına bozulması

talebiyle Adalet Bakanlığına yaptığı başvurusunun kabul edilmesi üzerine dosya

Yargıtay’a gönderilmiştir. Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 7/1/2014 tarihli

kararıyla “ … adli kontrol altına alınma ve yurtdışına çıkamama

yükümlülüğüne tabi tutulma kararı esas hükümle birlikte bu hükme bağlı olarak temyizen incelenecektir…. Kanun yararına bozma talebinde

ileri sürülen bozma nedeninin, tutukluluğun, adli kontrolün ve sanığın tabi

tutulmakta olduğu yükümlülüğün CMK’nın ilgili

hükümlerinde gösterilen objektif kurallara aykırılık iddiasını içermediği,

aksine; takdire ilişkin hususlara yönelik olduğu” gerekçesi ile

istem reddedilmiştir.

11. İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesinin 16/4/2014 tarihli

kararı ile başvurucu hakkında verilen yurt dışına çıkamamak tedbirinin

kaldırılmasına karar verilmiştir.

B. İlgili Hukuk

12. 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun

“Adli kontrol” başlıklı 109.

maddesinin ilgili fıkraları şöyledir:

“(1) Bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, 100 üncü maddede belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı

halinde, şüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar

verilebilir.

…

(3) Adlî kontrol, şüphelinin aşağıda gösterilen bir veya

birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir:

a) Yurt dışına çıkamamak.

…

(6) Adlî kontrol altında geçen süre, şahsî hürriyeti

sınırlama sebebi sayılarak cezadan mahsup edilemez. Bu hüküm, maddenin üçüncü

fıkrasının (e) bendinde belirtilen hallerde uygulanmaz.

(7) Kanunlarda öngörülen tutukluluk sürelerinin dolması

nedeniyle salıverilenler hakkında (…) adlî kontrole ilişkin hükümler

uygulanabilir.”

13. 5271 sayılı Kanun’un “Adlî

kontrol kararı ve hükmedecek merciler” başlıklı 110. maddesi

şöyledir:

(1) Şüpheli,

Cumhuriyet savcısının istemi ve sulh ceza hâkiminin kararı ile soruşturma evresinin

her aşamasında adlî kontrol altına alınabilir.

(2) Hâkim, Cumhuriyet savcısının istemiyle, adlî kontrol

uygulamasında şüpheliyi bir veya birden çok yeni yükümlülük altına koyabilir; kontrolun içeriğini oluşturan yükümlülükleri bütünüyle veya

kısmen kaldırabilir, değiştirebilir veya şüpheliyi bunlardan bazılarına

uymaktan geçici olarak muaf tutabilir.

(3) 109 uncu madde ile bu madde hükümleri, gerekli

görüldüğünde, görevli ve yetkili diğer yargı mercileri tarafından da, kovuşturma evresinin her aşamasında uygulanır.”

14. 5271 sayılı Kanun’un “Adlî

kontrol kararının kaldırılması” başlıklı 111. maddesi şöyledir:

“(1) Şüpheli veya sanığın istemi üzerine, Cumhuriyet

savcısının görüşünü aldıktan sonra hâkim veya mahkeme 110 uncu maddenin ikinci

fıkrasına göre beş gün içinde karar verebilir.

(2) Adlî kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir.”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

15. Mahkemenin 16/7/2014 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 22/1/2014 tarihli ve 2014/923 numaralı bireysel başvurusu

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu;

i. Türkiye Cumhuriyeti İcra Vekilleri Heyetini cebren ıskat

veya vazife görmekten cebren menetmek suçundan yargılandığı davada verilen

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin 5/8/2013 tarihli kararında, hakkında yurt

dışına çıkmamak şeklinde adli kontrol tedbir kararının seçilmiş

milletvekillerinin yasama faaliyetlerini engellemesi nedeniyle Anayasa’nın 67.

maddesinin birinci fıkrasının ihlal edildiğini,

ii. Barış ve Demokrasi Partisinin tutuklu milletvekilleri

tahliye edildikleri sırada bu kişilere yurt dışına çıkış yasağı konulmadığını,

kendisine ise yurt dışına çıkış yasağı konulması nedeniyle eşitlik ilkesini

düzenleyen Anayasa’nın 10. maddesinin ihlal edildiğini,

iii. Ayrıca yurtdışına

çıkış yasağı tedbiri uygulanmasının Anayasa’nın 23. maddesinde düzenlenen

seyahat özgürlüğünün ve Anayasa’nın 26. maddesinde düzenlenen düşünceyi

açıklama ve yayma özgürlüğünün ihlali niteliğinde olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

17. Anayasa

Mahkemesi İçtüzüğü’nün 80. maddesinin (1) numaralı

fıkrasının (ç) bendi şöyledir:

“(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her

aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan

herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir neden görülmemesi.”

18. Başvurucu, 22/1/2014 tarihinde

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu, Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulduktan sonra yurt dışına çıkış yasağının

kaldırılması için ayrıca İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesine de başvurmuştur.

İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesinin 16/4/2014 tarihli kararı ile başvurucu

hakkında verilen yurt dışına çıkamamak tedbirinin kaldırılmasına karar

verilmiştir. Böylece başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir

neden kalmamıştır.

19. Açıklanan

nedenlerle, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir

neden kalmadığı anlaşıldığından, başvurunun,

diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin “düşmesine” karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle başvurunun, “incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmamış olması”

nedeniyle DÜŞMESİNE, yargılama

giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

16/7/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Serruh

KALELİ

Üyeler

:

Zehra Ayla PERKTAŞ

Nuri NECİPOĞLU

Burhan ÜSTÜN

Zühtü ARSLAN

Raportör

:

Yunus HEPER

Başvurucu

:

Sinan Aydın AYGÜN

Vekili

:

Av. Erol Yılmaz ARAS