Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/6969, 30.12.2014

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

FERHAT YAŞAR BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/6969)

Karar Tarihi: 30/12/2014

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, birden fazla

kişiyi nitelikli öldürme suçlarından yargılandığı davada, tutuklu kaldığı sürenin

makul süreyi aşması nedeniyle Anayasa’nın 19. maddesinde tanımlanan kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tahliye

talebinde bulunmuştur.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 11/4/2014 tarihinde

Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde belirlenen eksiklikler

tamamlatılmış ve Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci

Komisyonunca 28/11/2014 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde

ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:

5. İslahiye Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından

birden fazla kişiyi nitelikli öldürme suçlarından başvurucu ve diğer şüpheliler

hakkında yapılan soruşturma kapsamında, İslahiye Sulh Ceza Mahkemesinin

3/9/2009 tarih ve 2009/23 Sorgu sayılı kararı ile başvurucunun, üzerine atılı

suçlar nedeniyle tutuklanmasına karar verilmiştir.

6. Kilis Cumhuriyet Başsavcılığının

18/1/2010 tarih ve E.2010/90 sayılı iddianamesiyle, başvurucu ve diğer

şüpheliler hakkında, birden fazla kişiyi nitelikli öldürme suçlarından Kilis

Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açılmış, anılan Mahkemece, başvurucunun

tutukluluk halinin devamına tensiben karar

verilmiştir.

7. Kilis Ağır Ceza Mahkemesinin

2010/25 Esas sayılı dosyasında, başvurucunun tutukluluk halinin uzatılmasına

karar verilmesi suretiyle yargılamaya devam edilmiş ve başvurudan önce en son

yapılan 1/4/2014 tarihli oturumda başvurucunun tahliye talebinin reddi ile

itirazı kabil olmak üzere tutukluluk halinin devamına karar verilmiştir.

8. Başvurucu 11/4/2014 tarihinde

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

9. Kilis Ağır Ceza Mahkemesinin

2010/25 Esas sayılı dosyasında 14/8/2014 tarihinde yapılan duruşmada başvurucunun birden fazla kişiyi

nitelikli öldürme suçlarından hapis cezası ile cezalandırılmasına ve “verilen hürriyeti bağlayıcı cezanın süresi ve

sanıkların kaçma şüphesinin varlığı” nedeniyle tutukluluk halinin

devamına karar verilmiştir.

10. Başvurucu, hakkında verilen

kararı 21/8/2014 tarihinde temyiz etmiştir.

B. İlgili

Hukuk

11. 26/9/2004 tarihli ve 5237

sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesi şöyledir:

“(1) Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile

cezalandırılır.”

12. 4/12/2004 tarihli ve 5271

sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 102. maddesi.

13. 5271 sayılı Kanun’un 104.

maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her

aşamasında şüpheli veya sanık salıverilmesini isteyebilir.

(2) Şüpheli veya sanığın tutukluluk hâlinin

devamına veya salıverilmesine hâkim veya mahkemece karar verilir. Ret kararına

itiraz edilebilir.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 30/12/2014

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 11/4/2014 tarih ve 2014/6969

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

15. Başvurucu, birden fazla

kişiyi nitelikli öldürme suçlarından yargılandığı davada, tutuklu bırakıldığı

sürenin makul süreyi aşması nedeniyle anayasal haklarının ihlal edildiğini

ileri sürmüş ve tahliye talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

16. Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde, başvurucu sadece

tutukluluğun uzun sürdüğünden şikâyet etmektedir. Bu sebeple başvurucunun bu

iddiası kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı çerçevesinde değerlendirilmiştir.

17. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (2)

numaralı fıkrası şöyledir:

“İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,

eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının

tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir.”

18. 6216 sayılı Kanun’un “Bireysel

başvuru usulü” kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği

tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

otuz gün içinde yapılması gerekir. …”.

19. Anayasa Mahkemesine bireysel

başvuru, ikincil nitelikte bir hukuk yoludur. Bu nedenle, kanunlarda yer alan

idari ve yargısal başvuru yollarının bireysel başvurudan önce tüketilmiş olması

gerekir (B. No: 2012/363, 5/3/2013, § 17).

20. Devam eden tutukluluğun hukuka

aykırı olduğu iddiasıyla yapılan bireysel başvurularda şikâyetlerin temel

amacı, tutukluluğun hukuka aykırı olduğunun ya da devamını haklı kılan sebep

veya sebeplerin bulunmadığının tespitidir. Bu tespit yapıldığı takdirde buna

bağlı olarak ilgilinin tutukluluk halinin devamına gerekçe olarak gösterilen

hukuki sebeplerin varlığı sona erecek ve böylece kişinin serbest kalmasının

yolu açılabilecektir. Dolayısıyla belirtilen nedenlerle ve serbest bırakılmayı

temin edebilecek bir karar alma amacıyla yapılacak bireysel başvuruların,

olağan kanun yolları tüketilmek şartıyla, tutukluluk hali devam ettiği sürece

yapılabilmesi mümkündür (B. No: 2012/726, 2/7/2013, § 30).

21. “Bir suç isnadına

bağlı olarak”

tutuklulukta geçen sürenin başlangıcı, başvurucunun ilk kez yakalanıp gözaltına

alındığı durumlarda bu tarih, doğrudan tutuklandığı durumlarda ise tutuklama

tarihidir. Sürenin sonu ise kural olarak kişinin serbest bırakıldığı ya da ilk

derece mahkemesince hüküm verildiği tarihtir (B. No: 2012/1137, 2/7/2013, §

66).

22. Bu kapsamda “bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma” durumunda,

tutukluluk süresinin kanuni süreyi veya makul süreyi aştığı iddiasıyla

yapılacak bireysel başvurunun ilk derece yargılaması devam ederken tutukluluğun

devamına karar verilen her aşamada başvuru yolları tüketildikten sonra veya

serbest bırakılmadan itibaren başvuru süresi içinde yapılması gerekir (B. No:

2013/5267, 7/3/2014, § 28).

23. Somut olayda, başvuru formunda

ihlal iddiasına dayanak karar olarak yargılamanın yürütüldüğü Kilis Ağır Ceza

Mahkemesinin 2012/25 Esas sayılı dosyasında 1/4/2014 tarihli duruşmada verilen

tutukluluğun devamına ilişkin karar gösterilmiştir.

24. Kilis Ağır Ceza Mahkemesinin

2012/25 Esas sayılı dosyası 1/4/2014 tarihinde “üzerine

atılı suçun vasıf ve mahiyeti ile atılı suç için yasada öngörülen ceza miktarı

dikkate alınarak” başvurucunun tahliye talebinin reddi ile

tutukluluk halinin devamına (7 gün içerisinde Nöbetçi Gaziantep Ağır Ceza

Mahkemesine itiraz yolu açık olmak üzere) karar verilmiş ve yargılama 25/4/2014

tarihine bırakılmış, başvurucu tarafından tutukluluğun devamına ilişkin bu

karara itiraz edilmeden 11/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulduğu

anlaşılmıştır.

25. İlk derece yargılaması devam

ederken tutukluluğun devamına karar verilen her aşamada başvuru yolları

tüketildikten sonra bireysel başvuru yapılabileceği dikkate alındığında,

1/4/2014 tarihli duruşmada verilen tutukluluğun devamına ilişkin karara itiraz

edilmeden başvuru yapıldığı, bu şekilde olağan başvuru yollarının tüketilmediği

sonucuna varılmıştır.

26. Açıklanan nedenlerle, başvuru

konusu karara ilişkin olağan kanun yolu olan itiraz yoluna başvurulmadığından,

başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle başvurunun kabul edilemez olduğuna

karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan

gerekçelerle, başvurunun “başvuru yollarının

tüketilmemiş olması” nedeniyle KABUL

EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

bırakılmasına, 30/12/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE

karar verildi.

Başkan

:

Serruh

KALELİ

Üyeler

:

Hicabi

DURSUN

Erdal TERCAN

Zühtü ARSLAN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Raportör

:

Hüseyin TURAN

Başvurucu

:

Ferhat YAŞAR