Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/2985, 11.01.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ABDULKADİR ASLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/2985)

Karar Tarihi: 11/1/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 7/3/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve

bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını

bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucular 5/5/2004 tarihinde kamulaştırmasız el atma

nedeniyle tazminat davası açmışlardır. Kızıltepe Asliye Hukuk Mahkemesi

31/3/2009 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Karar,

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 18/10/2010 tarihli ilamı ile bozulmuştur.

Kızıltepe 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin kurulmasının ardından 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinin E.2011/591 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama devam

etmektedir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

9. Mahkemenin 11/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucu İbrahim

Aslan Yönünden

11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi ile 30/3/2011

tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun'un 51. maddesi gereği başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve

benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye

kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri

dışında ilgilinin 2.000 Türk lirasından fazla olmamak üzere disiplin para

cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.

12. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde bir

kamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkça

öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının

hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının

bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda

bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve mahkemenin başvuruyu

gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların, başvuru hakkının kötüye

kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).

13. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,

başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi

verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu

değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında

mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat

oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak

kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya

tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında

ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla

bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru

hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29, benzer yöndeki kararlar için bkz. Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:

2013/1013, 2/7/2015; Osman Sandıkçı,

B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan ve

diğerleri, B. No: 2013/7302, 20/4/2016).

14. Başvuru konusu olayda başvurucu İbrahim Aslan, Kızıltepe 2.

Noterliğinde 5/5/2004 tarihinde Avukat Aydın Aslan'a vekâlet vermiştir. Vekâlet

sözleşmesine istinaden başvurucuyu, Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesindeki

alacak davasında vekili olarak Avukat Aydın Aslan temsil etmiştir. Mahkeme

önündeki yargılama devam ederken başvurucu nüfus kayıtlarına göre 1/3/2012

tarihinde vefat etmiştir. Avukat Aydın Aslan, 2014 yılında düzenlediği yetki

belgesi ile Kızıltepe 2. Noterliğince düzenlenen vekâletnamedeki tüm yetkileri

haiz olmak üzere Avukat Murat Durgan'ı

yetkilendirmiştir. Avukat Murat Durgan tarafından

7/3/2014 tarihinde başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasıyla bireysel başvuru yapılmış, başvuru formunda başvurucunun öldüğü

konusunda bir bilgiye yer verilmemiştir.

15. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel

başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından

bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray,B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).

16. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmiş

başvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılan

bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye

kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

17. Bu durumda Avukat Murat Durgan

aleyhine, Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle

6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83.

maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para

cezasına hükmedilmesi gerekir.

2. Diğer Başvurucular

Yönünden

18. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

21. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 12 yıl 8 aydır

devam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

23. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

24. Başvurucular, ayrı ayrı 10.000 TL manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

25. Somut olayda başvurucu İbrahim Aslan dışında diğer

başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna

varılmıştır.

26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında, dava dosyasındaki taraf sayısı ve talep edilen tazminat miktarı

da dikkate alınarak başvurucu İbrahim Aslan dışında diğer başvuruculara ayrı

ayrı net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

27. Başvurucu İbrahim Aslan dışında diğer başvurucular

tarafından yapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve

1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin

başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurucu İbrahim Aslan yönünden yapılan başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması

nedeniyle REDDİNE,

B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

83. maddesi uyarınca Avukat Murat DURGAN'ın 2.000 TL

disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,

C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının başvurucu İbrahim Aslan dışında diğer başvurucular yönünden

İHLAL EDİLDİĞİNE,

E. Başvurucular Abdulkadir Aslan, Süleyman Aslan, Sabri Aslan,

Fevzi Aslan ve Haci Biçakçi'ye

ayrı ayrı net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer

taleplerin REDDİNE,

F. Başvurucu İbrahim Aslan tarafından yapılan yargılama

giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet

ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu İbrahim

Aslan dışındaki BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

H. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine

(E.2011/591) GÖNDERİLMESİNE,

İ. Kararın bir örneğinin Türkiye Barolar Birliğine

GÖNDERİLMESİNE,

J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

11/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucular

:

1.

Abdulkadir ASLAN

2. Süleyman

ASLAN

3. Sabri

ASLAN

4. Fevzi

ASLAN

5. İbrahim

ASLAN

6. Haci BİÇAKÇİ

Vekili

:

Av. Murat

DURGAN