Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/169, 22.06.2015

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

DOĞAN KOÇAN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/169)

Karar Tarihi: 22/6/2015

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, 28/7/2000 tarihinde İzmir Kadastro

Mahkemesinde açılan tescil davasında makul sürede yargılanma yapılmadığını

belirterek adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüş, tazminat talep etmiştir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 2/1/2014 tarihinde Menderes 1. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede

başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumunun bulunmadığı tespit

edilmiştir

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 28/11/2014 tarihinde,

kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama

dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. İzmir ili Gaziemir ilçesi Atıfbey

mahallesi 254 ada 1 parsel, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca

imar uygulamasına tabi tutulmuş ve uygulama neticesinde 11129 ada 1, 2 numaralı

parseller ve 11130 ada 1 numaralı parsel adı altında 11/11/1997 tarihli işlemle

tapu kütüğüne malik hanesi boş bırakılarak tescil edilmiştir.

6. İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde 28/7/2000 tarihinde,

malik tayin edilmeyen taşınmazlarla ilgili olarak Maliye Hazinesince tescil

davası açılmıştır.

7. İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesi, 20/9/2004 tarihli ve

E.2000/637, K.2004/419 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir.

8. Bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 16. Hukuk

Dairesi, 24/2/2005 tarihli ve E.2005/2452, K.2005/1148 sayılı ilâmıyla dosyanın

Kadastro Mahkemesine gönderilmesi gerektiğinden bahisle bozma kararı vermiştir.

9. Bozma üzerine İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesi, 20/6/2005

tarih ve E.2005/142 K.2005/303 sayılı kararıyla dosyanın İzmir Kadastro

Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

10. İzmir Kadastro Mahkemesi, 3/7/2007 tarih ve E.2005/17,

K.2007/15 sayılı kararıyla kadastro işlemlerinin tamamlanması için dosyanın

Kadastro Müdürlüğüne gönderilmesine karar vermiştir.

11. Bu karar, Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 09/10/2008 tarih

ve E.2008/6767, K.2008/5960 sayılı ilâmıyla bozulmuştur.

12. Bozma üzerine dava, Mahkemenin E.2008/14 sayılı dosyasına

kaydedilmiştir.

13. Mahkeme, 14/1/2010 tarih ve E.2008/14, K.2010/5 sayılı

kararıyla davanın reddine karar vermiştir.

14. Temyiz üzerine bu karar da Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin

11/5/2010 tarih ve E.2010/2468, K.2010/3665 sayılı ilâmıyla bozulmuştur.

15. Bozma üzerine dava, İzmir Kadastro Mahkemesinin E.2011/1

sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

16. Başvurucu, dava konusu 11129 ada 2 parsel numaralı

taşınmazı satın aldığını belirterek, 25/4/2012 tarihli dilekçeyle müdahale

talebinde bulunmuş, 16/5/2012 tarihli duruşmada müdahale talebi kabul

edilmiştir.

17. Yargılama, İzmir Kadastro Mahkemesinin E.2011/1 sayılı

dosyasında halen devam etmektedir.

18. Başvurucu, 17/9/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

19. 21/6/1987 tarih ve 3402

sayılı Kadastro Kanunu’nun 16. ve 18. maddeleri, 22/11/2001 tarih ve 4721

sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 716. maddesi.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

20. Mahkemenin 22/6/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 2/1/2014 tarih ve 2014/169 numaralı bireysel başvurusu incelenip

gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21. Başvurucu, 28/7/2000 tarihinde İzmir Kadastro

Mahkemesinde açılan tescil davasında makul sürede yargılama yapılmadığını

belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

22. Başvurucu, 28/7/2000 tarihinde İzmir Kadastro

Mahkemesinde açılan tescil davasında makul sürede yargılanma yapılmadığını

belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

23. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme)

ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün olmayıp (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §

18), Sözleşme metni ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarından

ortaya çıkan ve adil yargılanma hakkının somut görünümleri olan alt ilke ve

haklar, Anayasa’nın 36. maddesinde yer verilen adil yargılanma hakkının da

unsurlarıdır. Anayasa Mahkemesi de Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca

inceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve AİHM

içtihadı ışığında yorumlamak suretiyle, Sözleşme’nin lâfzî içeriğinde yer alan

ve AİHM içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen ilke ve

haklara, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında yer vermektedir. Somut başvurunun dayanağını oluşturan makul sürede

yargılanma hakkı da yukarıda belirtilen ilkeler uyarınca adil yargılanma

hakkının kapsamına dâhil olup, ayrıca davaların en az giderle ve mümkün olan

süratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğunu belirten Anayasa’nın 141.

maddesinin de Anayasa’nın bütünselliği ilkesi gereği, makul sürede yargılanma

hakkının değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır (Güher Ergun ve Diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 38–39).

24. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,

tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun

davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, bir

davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulması

gereken kriterlerdir (Güher Ergun ve

Diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 41–45).

25. Anayasa’nın 36. maddesi ve Sözleşme’nin

6. maddesi uyarınca, medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makul

sürede karara bağlanması gerekmektedir. Başvuru konusu olayda taşınmaz

mülkiyeti hakkında İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan ve görevsizlik

kararı üzerine İzmir Kadastro Mahkemesine devredilen tescil davasında, 3402 ve

6100 sayılı Kanunlarda yer alan usul hükümlerine göre yürütülen somut yargılama

faaliyetinin, medeni hak ve yükümlülükleri konu alan bir yargılama olduğunda

kuşku yoktur (Güher Ergun ve Diğerleri,

B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 49).

26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin makul süre değerlendirmesinde, sürenin başlangıcı kural olarak,

uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı, başka

bir deyişle davanın ikame edildiği tarih olup, somut başvuru açısından bu tarih 28/7/2000 tarihidir.

27. Başvuru konusu davanın açılış tarihi 28/7/2000 olmakla

beraber, başvurucunun, vekili vasıtasıyla verdiği 25/4/2012 tarihli asli

müdahale dilekçesi sonrasında, asli müdahil sıfatıyla yargılamada yer almaya

başladığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, başvurucu açısından makul süre

değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, davanın

açıldığı tarih değil, usulüne uygun olarak asli müdahale talebinde bulunulduğu

25/4/2012 tarihidir (İsmail Özkan,

B. No. 2012/367, 17/9/2013, § 25).

28. Sürenin bitiş tarihi ise, çoğu zaman icra aşamasını da

kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihidir. Ancak devam eden

yargılamalara ilişkin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını

içeren başvuruların yargılama faaliyetinin devamı sırasında da yapılabilmesi

olanağı bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak sürenin bitiş anı

başvurunun karara bağlandığı tarihtir (Güher

Ergun ve Diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 52).

29. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde, 28/7/2000

tarihinde İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tescil davasında davanın

reddine karar verildiği, bu kararın temyiz incelemesi sonucunda bozulduğu,

bozma üzerine dosyanın Kadastro Mahkemesine gönderildiği Kadastro Mahkemesince

yapılan yargılamada, dosyanın eksikliklerin tamamlanması için Kadastro

Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, bu kararın da temyiz incelemesi

sonucunda bozulduğu, bozma üzerine davanın İzmir Kadastro Mahkemesinin

E.2008/14 sayılı dosyasına kaydedildiği, yapılan yargılamada davanın reddine

karar verildiği, bu kararın da temyiz incelemesi neticesinde bozulduğu, bozma

üzerine İzmir Kadastro Mahkemesinin E.2011/1 sayılı dosyasına kaydedilen davada

yargılamanın halen devam ettiği anlaşılmıştır.

30. Başvurucu dava konusu taşınmazı satın aldığını belirterek

25/4/2012 tarihli duruşmada müdahale talebinde bulunmuş, 16/5/2012 tarihinde

müdahale talebi kabul edilmiştir.

31. Başvurucunun asli müdahil olarak

yargılamaya katılma talebinde bulunduğu 25/4/2012 tarihinden itibaren,

başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar yaklaşık üç yıldır yargılamanın

sürdüğü anlaşılmıştır.

32. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"Mahkeme, açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul

edilemezliğine karar verebilir."

33. Somut olayda, başvuruya konu taşınmazın

tescili davasında, yargılamanın, başvurucunun asli müdahil olarak yargılamaya

katıldığı tarihten itibaren yaklaşık üç yıldır sürdüğü tespit edilmiştir.

Başvurucunun yargılamaya katıldığı tarihten itibaren yargılama süresi dikkate

alındığında, İlk Derece Mahkemesindeki yargılamada başvurucunun haklarını ihlal

edecek şekilde bir gecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

34. Açıklanan nedenlerle,

başvurucunun yargılamanın makul süreyi aştığı yönündeki iddiaları konusunda,

açık ve görünür bir ihlal saptanmadığından, başvurunun, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin "açıkça dayanaktan yoksun olması"

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan

gerekçelerle;

A. Başvurunun, “açıkça

dayanaktan yoksun olması” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

22/6/2015

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi

DURSUN

Erdal TERCAN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Raportör Yrd.

:

Yusuf Enes KAYA

Başvurucu

:

Doğan KOÇAN

Vekili

:

Av. Mehmet ENGİNSU