Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2013/977, 31.03.2016

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MELEK YOLCU BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/977)

Karar Tarihi: 31/3/2016

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, idari para cezasına karşı açılan davanın süre aşımı

gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 30/1/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan

yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi

neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 2/3/2016 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 2/3/2016 tarihinde, başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve

başvuruya konu yargılama dosyasından UYAP ortamında elde edilen bilgi ve

belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucuya ait internet kafede yapılan denetimde mevzuata

aykırılık tespit edildiğinden bahisle4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis

Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi

uyarınca başvurucu adına 3.000 TL idari para cezası uygulanmıştır.

8. Söz konusu cezai işlem 22/11/2010 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiş ve tebliğ belgesinde on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine itiraz

edilebileceği belirtilmiştir.

9. Başvurucu 2/12/2010 tarihinde Ankara 4. Sulh Ceza Mahkemesine

itiraz etmiş,Mahkeme

11/1/2011 tarihli kararıyla idare mahkemesinin görevine girdiği gerekçesiyle

başvuruyu görev yönünden reddetmiştir.

10. Bu kararın 19/1/2011 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine

başvurucu 1/2/2011 tarihinde Ankara 6. İdare Mahkemesinde iptal davası

açmıştır. Mahkeme 1/4/2011 tarihli ve E.2011/281, K.2011/412 sayılı kararıyla

davayı süre aşımı bulunduğu gerekçesiyle reddetmiştir. Mahkemenin gerekçesi şu

şekildedir:

"2559 sayılı Polis

Vazife ve Selahiyet Kanunu'nun 6.maddesinin 2.

fıkrasında, bu maddede öngörülen idarî para cezalarının, belediye sınırları

içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi

encümeni tarafından verileceği, verilen idarî para

cezalarına dair kararların ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine

göre tebliğ edileceği, bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi

gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği öngörülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden; ... 3.000,00 TL

idari para cezası verilmesine karar verildiği, bu kararın 22.11.2010 tarihinde

davacıya tebliğ edilmesi üzerine 02.12.2010 tarihinde ... açılan davada, Ankara

4.Sulh Ceza Mahkemesi'nin 11.01.2011 tarih ve 2010/1469 Değişik İş sayılı

kararı ile Mahkemelerinin görevsizliğine karar verildiği, anılan kararın

26.01.2011 tarihinde kesinleşmesi üzerine 01.02.2011 tarihinde kayda giren

dilekçe ile görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılan davanın, dava konusu 08.11.2010 tarih

ve 704 sayılı işleme karşı açılan Ankara 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde açılan

davada, verilen görevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine otuz günlük süreiçinde 01.02.2011 tarihinde açıldığı anlaşılmakla

birlikte, yukarıda açıklaması yer alan Kanun [6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesi] hükmüne göregörevsiz

yargı yerine başvuru tarihi görevli idare mahkemesine başvuru tarihi olarak

kabul edileceğinden ve 22.11.2010tarihinde davacıya tebliğ edilen dava konusu

işleme karşı yedi günlük dava açma süresinin geçmesinden sonra 02.12.2010

tarihinde görevsiz yargı yerinde dava açılmış olduğundan, süresinden sonra

açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasını inceleme olanağı

bulunmamaktadır."

11. İdare Mahkemesi kararında ayrıca "kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30

gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesi'ne itiraz yolu açık ol[duğu]" belirtilmiştir.

12. Başvurucu, karara itiraz etmiştir. Ankara Bölge İdare

Mahkemesi 3/11/2011 tarihli ve E.2011/9803, K.2011/9263 sayılı kararıyla davaya

konu idari para cezasının 2559 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarıncaverildiği

ve buna ilişkin işleminiptali istemiyle açılan davada

İdare Mahkemesince verilen kararın kesin olduğu, Kanun'da itiraz yolu öngörülmediğigerekçesiyle itirazı incelemeksizin

reddetmiştir.

13. Başvurucunun karar düzeltme talebi de Ankara Bölge İdare

Mahkemesinin 5/12/2012 tarihli ve E.2012/5167, K.2012/11008 sayılı kararıyla kararın

düzeltilmesi isteminin 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü

Kanunu'nun 54. maddesinde sayılan sebeplerden hiçbirine uymadığı gerekçesiyle

reddedilmiştir. Bu karar 31/12/2012 tarihinde tebliğ edilmiştir.

14. Başvurucu 30/1/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

15. 2559 sayılı Kanunu’nun 6. maddesi şöyledir:

“Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden;

...

c) Bu Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit

edilen,

d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak

işletilen,

İş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar

Türk Lirası arasında idarî para cezası verilir.

Bu maddede öngörülen idarî para cezaları,

belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilir. Verilen idarî para

cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine

göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi

gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen

cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa

sürede sonuçlandırılır. İdarî para cezaları 6183 sayılı Âmme

Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.

...”

16. 2577 sayılı Kanun’un "Görevli

olmayan yerlere başvurma" başlıklı 9. maddesi şöyledir:

" 1. Çözümlenmesi Danıştayın,

idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli ve askeri yargı

yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu

husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde

görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi

olarak kabul edilir.

2. Adli veya askeri yargı yerlerine açılan ve

görevsizlik sebebiyle reddedilen davalarda, görevsizlik kararının

kesinleşmesinden sonra birinci fıkrada yazılı otuz günlük süre geçirilmiş olsa

dahi, idari dava açılması için öngörülen süre henüz dolmamış ise bu süre içinde

idari dava açılabilir.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 31/3/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu, idare tarafından tebliğ edilen belgede on beş gün

içinde sulh ceza mahkemesine itiraz edilebileceği belirtildiğinden buna uygun

şekilde dava açtığını ancak Sulh Ceza Mahkemesinin davayı görev yönünden

reddetmesinin ardından İdare Mahkemesinde açtığı davanın süre aşımı gerekçesiylereddedildiğini ve bu nedenle davanın esasının

incelenmediğini, Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrasına göre devletin,

işlemleriyle ilgili olarak ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere

başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğunu belirterek idarenin

yanlış yönlendirmesi sonucu davasının esasını inceletememiş olması nedeniyle

adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve ödemek zorunda

kaldığı idari para cezası ile yargılama giderlerinin kendisine ödenmesini

ayrıca 10.000TL manevi tazminata hükmedilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8)

numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, 23/9/2012

tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel

başvuruları inceler.”

20. Anılan hüküm uyarınca Anayasa Mahkemesinin yetkisinin zaman

bakımından başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup Mahkeme, ancak bu tarihten sonra

kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları

inceleyebilecektir. Anayasa Mahkemesinin yetki kapsamının anılan tarihten önce

kesinleşmiş nihai işlem ve kararları da içerecek şekilde genişletilmesi mümkün

değildir (Hasan Taşlıyurt,

B. No: 2012/947, 12/2/2013, § 16).

21. Somut olayda başvurucu adına uygulanan idari para cezası

2559 sayılı Kanun'un 6. maddesi çerçevesinde uygulanmıştır. Söz konusu Kanun

hükmünde, uygulanan cezaya karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün

içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği ve itiraz üzerine verilen

kararın kesin olduğu açıkça hükme bağlanmıştır.

22. OlaydaAnkara 6. İdare Mahkemesi

kesin nitelikteki kararını 1/4/2011 tarihinde vermiştir. Her ne kadar İdare

Mahkemesi kararında, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde Ankara Bölge

İdare Mahkemesine itiraz yolunun açık olduğu yazılmışsa da söz konusu Kanun

hükmü gereği karar kesin olup itiraz yolu öngörülmemiştir. Nitekim Ankara Bölge

İdare Mahkemesi de kesin olduğu gerekçesiyle itirazı incelemeksizin

reddetmiştir.

23. Bu durumda başvurucunun Ankara Bölge İdare Mahkemesine

itiraz etmesi ve sonrasında karar düzeltme yoluna başvurması İdare Mahkemesi

kararının 1/4/2011 tarihi itibarıyla kesinleşmesi üzerinde etkili olmadığından,

Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin başladığı 23/9/2012 tarihinden

önce kesinleşen karara yönelik başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları

yönünden incelenmeksizin zaman bakımından

yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir

24. Açıklanan nedenlerle başvurunun zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun zaman

bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama

giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

31/3/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Mehmet Sadık

YAMLI

Başvurucu

:

Melek YOLCU

Vekili

:

Av. Resul

MARAŞLIOĞLU