Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2013/7336, 18.11.2015

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MEHMET ALİ AYHAN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/7336)

Karar Tarihi: 18/11/2015

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1.

Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) verdiği ihlal kararına rağmen

yargılamanın yenilenmesi talebinin kabul edilmemesinin adil yargılanma hakkını

ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2.

Başvuru, 19/9/2013 tarihinde Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı vasıtasıyla

yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi

neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3.

Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 23/1/2014 tarihinde, başvurunun kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

4.

Başvuru dilekçesi ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde

ilgili olaylar özetle şöyledir:

A. Başvuruya Konu Olaylar

5.

Başvurucu, İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin E.1993/251 ve K.2004/34 sayılı

dosyasında anayasal düzeni cebren ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan

ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiştir.

6.

Başvurucu, belirtilen yargılamaya konu olaylara ilişkin olarak AİHM’e başvurmuştur. AİHM 3/11/2009 tarihli ve 20406/05

numaralı kararı ile gözaltında avukat yardımından faydalandırılmaması ve

yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğine hükmetmiştir.

7.

Başvurucu, AİHM’in söz konusu ihlal kararına

dayanarak yeniden yargılanma talebinde bulunmuştur.

8.

İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin (4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza

Muhakemesi Kanunu’nun 250. maddesi ile görevli) 29/9/2011 tarihli ek kararı ile

başvurucunun talebi temyiz yolu açık olmak üzere reddedilmiştir.

9.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi 20/3/2013 tarihli ve E.2012/3962, K.2013/4304 sayılı ilamı

ile verilen kararın bir hüküm olmadığını ve talebin esassız olması nedeniyle

reddi mahiyetinde olduğunu belirterek itiraz incelemesi yapılmak üzere dosyayı

iade etmiştir.

10.

Başvurucunun itirazını inceleyen İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi 9/7/2013 tarihli

ve 2013/333 Değişik İş sayılı kararıyla yeniden yargılama talebinin itiraz

yoluna tabi olacak biçimde reddi kararını kaldırmıştır. Mahkeme, Yargıtay

denetimine izin verecek bir hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle dosyayı

İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesine göndermiştir.

11.

İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin kararı, duruşma günüyle birlikte

başvurucuya 22/8/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

12.

Başvurucu 19/9/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. Başvuru Sonrası Gelişmeler

13. Başvurunun

yapılmasından sonra gerçekleşen işlemlere ilişkin başvurucu tarafından herhangi

bir bilgi sunulmamış olmakla birlikte UYAP üzerinden aşağıdaki bilgilere

ulaşılmıştır:

14.

İtiraz üzerine verilen karar sonrasında başvurucunun yeniden yargılama talebi

İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2013/94 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

Mahkeme 10/10/2013 ile 28/1/2014 tarihleri arasında üç duruşma yapmıştır.

15.

Özel yetkili mahkemelerin kaldırılması üzerine İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi

7/3/2014 tarihinde dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.

16.

Dosya, İstanbul 19. Ağır Ceza Mahkemesine devredilmiş ve 2014/173 esas numarası

almıştır. Mahkemenin 15/7/2014 tarihinde duruşma yapılmasına karar verdiği

fakat dosyanın sonraki bir tarihte başka bir mahkemeye devredildiği

anlaşılmaktadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17.

Mahkemenin 18/11/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun

19/9/2013 tarihli ve 2013/7336 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği

düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18.

Başvurucu, AİHM’in kararına uyulmasının zorunluluk

olduğunu, İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin ve Yargıtay 9. Ceza Dairesinin

verdiği kararlar sonucunda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüş ve yeniden yargılama yolunun açılmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme

19.

Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

“... Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması şarttır.”

20. 30/3/2011

tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı”

kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“(2) İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,

eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının

tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir.”

21. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı

Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, bireysel başvuruda

bulunulmadan önce ihlal iddiasının dayanağı olan işlem, eylem ya da ihmal için

kanunda öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının

tüketilmiş olması gerektiği belirtilmiştir. Temel hak ihlallerini öncelikle

derece mahkemelerinin gidermekle yükümlü olması, kanun yollarının tüketilmesi

koşulunu zorunlu kılar (Necati Gündüz ve

Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, §§ 19, 20).

22. Başvurucu, AİHM tarafından

verilmiş ihlal kararına dayanarak yaptığı yeniden yargılama talebinin Mahkemelerce

kabul edilmemesinin adil yargılanma hakkına aykırı olduğunu iddia etmektedir.

Somut olayda başvurucu, İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin yeniden yargılama

talebinin reddi kararını, itiraz üzerine kaldırmasının ardından ve İstanbul 9.

Ağır Ceza Mahkemesinin davayı ele almaya başlamasının öncesinde bireysel

başvuruda bulunmuştur (bkz. §§ 9-13). Mahkeme, itiraz Mahkemesinin kararının

ardından duruşma açmış; yetkisinin kaldırılmasının ardından ise davayı görevli

Mahkemeye devretmiştir. Dolayısıyla başvurucunun yeniden yargılama talebi nihai

olarak karara bağlanmış değildir.

23. Kanunda öngörülmüş yargısal başvuru yollarının tamamı

tüketilmeden bireysel başvuru bireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından

başvurunun, başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan

gerekçelerle;

A. Başvurunun, başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B.

Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına

18/11/2015

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh

KALELİ

Nuri NECİPOĞLU

Hasan Tahsin GÖKCAN

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Okan TAŞDELEN

Başvurucu

:

Mehmet Ali AYHAN