Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2013/6461, 26.02.2015

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

SALİH REİS BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/6461)

Karar Tarihi: 26/2/2015

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvurucu, hakkında açılan

dava kapsamında suç eşyasını kabul etmekten mahkûmiyetine karar verilmesinin

adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 15/8/2013 tarihinde

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir

eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm üçüncü

Komisyonu 21/3/2014 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar vermiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde

ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. 1/9/2005 tarihinde park

halinde olduğu sırada çalınan araç 23/9/2005 tarihinde sahte plaka takılmış

olarak başvurucu tarafından kullanıldığı sırada ele geçirilmiştir.

6. Hırsızlık suçu isnat edilen

başvurucu, bakım amacıyla iş yerine bırakılan aracı bırakan kişinin bilgisi

dâhilinde kullanmakta olduğunu, suçlamayı kabul etmediğini soruşturma

aşamasında beyan etmiştir.

7. Bu olayla ilgili olarak

başvurucu hakkında konut dokunulmazlığını ihlal ve hırsızlık suçlarından Fatih

6. Asliye Ceza Mahkemesinin E.2006/1363sayılı dosyasında kamu davası

açılmıştır.

8. Başvurucu 7/5/2009 tarihli

duruşmada, kaporta boya dükkânı bulunduğunu, aracı çalıntı olduğunu bilmeden S.

T. isimli kişiden bakım amacıyla teslim aldığını ve bu kişinin rızasıyla

kullandığını beyan etmiştir.

9. Başvurucu aynı duruşmada,

aracı teslim aldığı kişinin ismini Cumhuriyet savcılığında hatırladığı şekliyle

ifade ettiğini, sonrasında bilgileri kontrol ederek doğru ismi bildirdiğini

beyan etmiştir.

10. İddia makamı, “sanığın evinde yapılan aramada sahte olduğu

belirtilen ruhsatlar tüm dosya kapsamıyla sanığın suça konu asıl “34 DF…”

plakalı “34 ZA …” sahte plakalı aracı suç eşyası olduğunu bilerek aldığı ve

kullandığı sonucuna varıldığından eylemine uyan TCK 165/1 maddesi gereğince

cezalandırılmasına karar verilmesi” yönünde mütalaa bildirmiştir.

11. Fatih 6. Asliye Ceza

Mahkemesi 7/5/2009 tarih ve E.2006/1363, K.2009/320 sayılı kararıyla, “yapılan yargılama toplanan deliller itibariyle

(…)sanık hakkında müştekinin önce evine girip aracının anahtarını alıp akabinde

yola park halinde bulunan 34 DF …plakalı aracını çalmaktan dolayı dava

açılmışsa da, sanığın aracı çalan kişi olduğunun sübuta ermediği, ancak

1/9/2005 tarihinde çalınan aracın sanık tarafından kullanırken 23/9/2005 tarihinde

farklı bir plakayla yakalandığı, sanığın tespit edilen eyleminin hırsızlık

suçunu değil ve fakat TCK 165/1 maddesinde yazılı olan suç eşyasının kabul

edilmesi suçunu oluşturduğu” gerekçesiyle, başvurucu suç eşyasını

kabul etmek suçundan 2 yıl hapis ve 12.000 TL adli para cezasına mahkum

edilmiştir.

12. Bu karar Yargıtay 13. Ceza

Dairesinin 29/5/2013 tarih ve E.2012/5984, K.2013/16482 sayılı ilamıyla

onanmıştır.

13. İlk derece mahkemesince

16/7/2013 tarihinde kesinleştirme işlemi yapılmıştır.

14. Başvurucu 15/8/2013

tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili

Hukuk

15. 26/9/2004 tarih ve 5237

sayılı Türk Ceza Kanunu’nun olay tarihindeki haliyle 165. maddesinin (1)

numaralı fıkrası şöyledir:

“Bir suçun

işlenmesiyle elde edilen eşyayı satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan üç

yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 26/2/2015

tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvurucunun 15/8/2013 tarih ve 2013/6461

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

17. Başvurucu polis kontrolü

sırasında bakım amacıyla kendisine bırakılan aracın çalıntı olduğunu

öğrendiğini, aracı bırakan kişiyi mahkemeye bildirmesine karşın bu kişinin

dinlenmediğini ve mahkûmiyetine karar verildiğini belirterek, adil yargılanma

hakkına ilişkin Anayasa’nın 36. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüş ve

yeniden yargılamaya karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme

18. 30/3/2011 tarih ve 6216

sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un

48. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul

edilemezliğine karar verebilir.”

19. 6216 sayılı Kanun’un 48.

maddesinin (2) numaralı fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların

Mahkemece kabul edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın

148. maddesinin dördüncü fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular

kapsamında değerlendirilen kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin

şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.

20. Yargılama makamları

taraflarca ileri sürülen iddiaları ve gösterdikleri delilleri gereği gibi

incelemek zorundadır. Bununla birlikte, belirli bir davaya ilişkin olarak

delilleri değerlendirme ve gösterilmek istenen delilin davayla ilgili olup

olmadığına karar verme yetkisi esasen derece mahkemelerine aittir Mevcut

yargılamada geçerli olan delil sunma ve inceleme yöntemlerinin adil yargılanma

hakkına uygun olup olmadığını denetlemek Anayasa Mahkemesi’nin görevi

kapsamında olmayıp, Anayasa Mahkemesi’nin görevi başvuru konusu yargılamanın

bir bütün olarak adil olup olmadığının değerlendirilmesidir. Genel anlamda

hakkaniyete uygun bir yargılamanın yürütülebilmesi için silahların eşitliği ve

çelişmeli yargılama ilkeleri ışığında, taraflara iddialarını sunmak hususunda

uygun olanakların sağlanması şarttır. Taraflara tanık delili de dahil olmak

üzere delillerini sunma ve inceletme noktasında da uygun imkanların tanınması

gerekir. Bu anlamda, delillere ilişkin dengesizlik veya hakkaniyetsizlik

iddialarının da yargılamanın bütünü ışığında değerlendirilmesi gerekir. (B. No:

2013/99, 20/3/2014, § 46).

21. Mahkemeler, adil yargılanma

hakkına uygun olmak koşuluyla, somut davadaki maddi gerçeğin ortaya çıkmasına

yardımcı olmayacağını değerlendirdiği savunma tanıklarının dinlenmesi talebini

reddedebilirler (B. No: 2013/7800, 18/6/2014, § 76).

22. Tanıkların dinlenmek üzere

çağırılmasının uygun olup olmadığının değerlendirilmesi kural olarak derece

mahkemelerinin takdir yetkisi dâhilindedir. Dolayısıyla bir sanığın bazı

tanıkları dinletemediğinden şikâyet etmesi yeterli olmayıp, ayrıca bu

tanıkların dinlenmesinin niçin önemli olduğunu ve gerçeğin ortaya çıkması için

niçin gerekli olduğunu açıklamak suretiyle tanık dinletme talebini

desteklemelidir (B. No: 2013/99, 20/3/2014, § 54).

23. Somut olayda ilk derece

mahkemesi, başvurucunun sahte plakalı olarak suça konu aracı kullanırken

yakalanması, başvurucunun aracı teslim eden kişiyle ilgili aşamalardaki farklı

beyanları ile başvurucunun evinde ele geçen sahte ruhsat belgelerinden oluşan

ve duruşmada tartışılan dosya kapsamını esas alarak mahkûmiyet kararı

vermiştir.

24. Suça konu aracı başvurucuya teslim

ettiği savunulan kişinin davaya katılma yönünde bir talebi olmamış ve bu kişi

dinlenilmek üzere duruşmaya getirilmemiştir. İlk derece mahkemesi maddi gerçeğin ortaya

çıkmasına yardımcı olmayacağını değerlendirdiği tanığı duruşmaya davet

etmemiştir.

25. Sonuç olarak mahkûmiyet kararının,

gösterilmek istenen tanık beyanı dışındaki maddi olay ve olgulara ilişkin

delillere dayandığı görülmektedir.

26. Açıklanan nedenlerle,

başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksun olması”

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan

gerekçelerle;

A. Başvurunun “açıkça dayanaktan

yoksun olması” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

26/2/2015

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan y.

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri NECİPOĞLU

Hicabi

DURSUN

Erdal TERCAN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Raportör

:

Muharrem İlhan KOÇ

Başvurucu

:

Salih REİS