Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2013/1999, 09.01.2014

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ALİ KAYA VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/1999)

Karar Tarihi: 9/1/2014

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucular, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs

ve kasten yaralama suçlarından Van 3. Ağır Ceza Mahkemesince verilen ve Yargıtayca onanan mahkumiyet

kararı nedeniyle kişi özgürlüğü ve güvenliği ile adil yargılanma haklarının

ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 18/3/2013 tarihinde

Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı

tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 12/7/2013

tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına,

dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucular hakkında 9/11/2005

tarihinde Hakkari ili Şemdinli ilçesinde S.Y.’ye ait

Umut Kitabevi’nin bombalanması olayıyla ilgili olarak, devletin birliğini ve

bütünlüğünü bozma, suç için anlaşma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye

olma, kasten öldürme ve kasten yaralama suçlarını işledikleri iddiasıyla Van

Cumhuriyet Başsavcılığının 3/3/2006 tarih ve Soruşturma No: 2006/32, Esas No:

2006/31 sayılı iddianamesiyle Van 3. Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası

açılmıştır.

6. Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/6/2006

tarih ve E.2006/45, K.2006/74 sayılı kararıyla, suç işlemek amacıyla kurulan

örgüte üye olma, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama

suçlarından başvurucuların ayrı ayrı mahkûmiyetine karar verilmiştir.

7. Temyiz incelemesi sonunda, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 8/5/2007 tarih ve E.2007/2839, K.2007/3924 sayılı kararıyla,

sanıkların işlediği iddia edilen suçların terörle mücadele kapsamında olduğu,

Türk Silahlı Kuvvetlerinin terörle mücadele kapsamındaki bütün faaliyetlerinin

askeri nitelikte olduğu belirtilerek davanın askeri mahkemenin görevine girdiği

ve eksik soruşturma yapıldığı gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar

verilmiştir.

8. Bozma kararına uyan Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi 14/9/2007 tarih ve E.2007/189, K.2007/213 sayılı görevsizlik

kararıyla dosyayı Van Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesine

göndermiştir.

9. Van Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi,

eylemlerin sabit görülmesi halinde Veysel Ateş’in kasten öldürme, kasten

öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama suçlarını, diğer sanıkların bu suçlara

azmettirme suçunu işlemiş olabileceklerini ve bu suçların askeri suç olmadığını

beliterek 22/1/2010

tarihinde görevsizlik kararı vermiştir.

10. Bu karar Askeri Yargıtay 3. Ceza Dairesince onanmış ve

dava dosyası görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine

gönderilmiştir.

11. Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümü 2/5/2011

tarih ve E.2011/12, K.2011/12 sayılı kararıyla, Anayasa’nın 145. maddesinde

yapılan değişiklikler ve yasal düzenlemeler gözetilerek isnat edilen suçlarla

ilgili olarak adli yargının görevli olduğuna, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi

14/9/2007 tarih ve E.2007/189, K.2007/213 sayılı görevsizlik kararının

kaldırılmasına karar vermiştir.

12. Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi yargılama sonunda 10/1/2012 tarih ve E.2011/257, K.2012/2 sayılı kararıyla,

devletin birliğini ve bütünlüğünü bozma suçundan başvurucuların beraatına, suç

işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, kasten öldürme, kasten öldürmeye

teşebbüs ve kasten yaralama suçlarından ayrı ayrı mahkûmiyetlerine karar

vermiştir.

13. Temyiz incelemesi sonunda, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı

kararıyla, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve devletin birliğini

ve bütünlüğünü bozma suçlarından doğrudan zarar görmeyen katılanların temyiz

taleplerinin reddine, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten

yaralama suçlarından verilen hükmün onanmasına, suç işlemek amacıyla kurulan

örgüte üye olma kapsamındaki hükmün bozulmasına karar vermiştir.

14. Başvurucular hakkında devletin birliğini ve bütünlüğünü

bozma suçundan verilen beraat kararı ile kasten öldürme, kasten öldürmeye

teşebbüs ve kasten yaralama suçlarından verilen mahkûmiyetler kesinleşmiştir.

15. Başvurucular hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte

üye olma suçu ile bozma sonrası yargılamanın Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin

E.2013/9 sayılı dosyasına kayıtla devam ettiği anlaşılmaktadır.

16. Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 1/10/2012

tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı ilamı hükmen tutuklu olan Ali KAYA ve

Özcan İLDENİZ’e 18/2/2013 tarihinde, Veysel ATEŞ’e 30/1/2013 tarihinde bulundukları ceza infaz

kurumlarında tebliğ edilmiştir.

17. Başvurucuların ortak müdafii

olan vekile, başvuru konusu kararın onanmasına dair Yargıtay 9. Ceza Dairesinin

1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı

ilamı 8/2/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

B. İlgili Hukuk

18. Anayasa’nın 145. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları

şöyledir:

“Askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin

mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından

işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet

ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla

görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine

karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür.

Savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler

askerî mahkemelerde yargılanamaz.

…”

19. 4/12/2004 tarih ve 5271sayılı Ceza

Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Barış zamanında, asker olmayan kişilerin

Askeri Ceza Kanununda veya diğer kanunlarda yer alan askerî mahkemelerin yargı

yetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerle iştirâk

halinde işlemesi durumunda asker olmayan kişilerin soruşturmaları Cumhuriyet

savcıları, kovuşturmaları adlî yargı mahkemeleri tarafından yapılır.”

20. 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza

Kanunu’nun 82. maddesi şöyledir:

Kasten öldürme suçunun;

…

c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya

bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,

…

İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış

müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.

21. 5237 sayılı Kanun’un 86. maddesi şöyledir:

“(1)Kasten başkasının vücuduna acı veren veya

sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıldan

üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki

etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması

hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla kadar hapis veya adlî

para cezasına hükmolunur.

(3) Kasten yaralama suçunun;

…

e) Silahla,

İşlenmesi halinde, şikâyet aranmaksızın,

verilecek ceza yarı oranında artırılır.

22. 5237 sayılı Kanun’un 35. maddesi şöyledir:

(1) Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu

elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle

tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.

(2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen

zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası

yerine onüç yıldan yirmi yıla kadar, müebbet hapis

cezası yerine dokuz yıldan onbeş yıla kadar hapis

cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden

dörtte üçüne kadarı indirilir.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

23. Mahkemenin 9/1/2014 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 18/3/2013 tarih ve 2013/1999 numaralı

bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları

i. Tanık ifadelerindeki çelişkilere

ilişkin savunmanın ve olayda kullanılan el bombaları ile istihbarat aracında

olay sonrasında ele geçen el bombalarının benzerlik gösterdiğine yönelik

savunmadaki maddi ve teknik delillerin dikkate alınmaması, bozma ilamına uygun

olarak bombanın atılış saatinin çelişkisiz olarak tespitinin yapılmaması,

olayın terör örgütü tarafından işlendiğine dair mahkeme kararıyla dinlenen

iletişim tespit tutanaklarında yer alan terörist beyanlarının hükme esas

alınmaması,

ii. Uyuşmazlık

Mahkemesinin görevli kıldığı adli yargı ve buna bağlı olarak Hakkari

Ağır Ceza Mahkemesi yetkili olduğu halde, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinde

yargılama yapılması,

iii. Deliller

yargılama sürecinde değişmediği halde, yargı mercii değiştiğinde her durumda

Van 3. Ağır Ceza Mahkemesince tutuklanmaları nedeniyle,

Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkının,

37. maddesinde tanımlanan kanuni hakim güvencesinin ve

19. maddesinde tanımlanan kişi özgürlüğü ve güvenliğinin ihlal edildiğini ileri

sürmüş, yeniden yargılanma talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

24. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında

Kanun’un “Bireysel başvuru usulü”

kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.…”

25. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

“Başvuru süresi ve mazeret”

başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu

öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması

gerekir.”

26. Bireysel başvuruların, 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin

(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin

(1) numaralı fıkrası uyarınca, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

Anayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dışı

temsilcilikler vasıtasıyla yapılması gerekmektedir.

27. Başvuru konusu Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 10/1/2012 tarih ve E.2011/257, K.2012/2 sayılı kararı,

Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı

kararıyla kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama

suçlarından verilen mahkûmiyet hükümlerinin onanmasına karar verilmekle bu

suçlar yönünden kesinleşmiştir.

28. Başvurucular hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte

üye olma suçundan verilen hükmün anılan ilamla bozulması sonrası Van 3. Ağır

Ceza Mahkemesinin E.2013/9 sayılı dosyasında yeniden başlayan yargılamada,

Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih ve

E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı kararı başvurucuların ortak müdafii Avukat Yurdakan Yıldız’a

8/2/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

29. 7201 sayılı Kanun'un 11. maddesinde yer alan kural

uyarınca vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır ve

tebliğ edilen evrakın içeriğine göre bir kanun yoluna başvurulması söz konusu

ise kanunda öngörülen süreler bu tarih itibarıyla işlemeye başlar (B. No:

2012/1075, 12/2/2013, § 24).

30. Somut olayda, başvurucuların ortak müdafii

olan vekile, başvuru konusu kararın onanmasına dair Yargıtay 9. Ceza Dairesinin

1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı

ilamının 8/2/2013 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Ceza muhakemesinde

tüketilmesi gereken son başvuru yolu kural olarak temyizdir (B. No: 2013/1267, 13/6/2013, § 22). Bu belirlemeler karşısında 18/3/2013 tarihinde yapılan başvuruda süre aşımı bulunduğu

sonucuna varılmaktadır.

31. Açıklanan nedenlerle, mahkûmiyet kararlarına ilişkin

başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmayan

bireysel başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “süre aşımı” nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

Başvurunun, “süre

aşımı” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde

bırakılmasına, 9/1/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Serruh KALELİ

Üyeler

:

Mehmet ERTEN

Zehra Ayla PERKTAŞ

Burhan ÜSTÜN

Nuri NECİPOĞLU

Raportör

:

Muharrem İlhan KOÇ

Başvurucular

:

Ali KAYA

Özcan İLDENİZ

Veysel ATEŞ

Vekili

:

Av. Yurdakan YILDIZ