Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2012/491, 05.03.2013

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

REMZİYE DUMAN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2012/491)

Karar Tarihi: 5/3/2013

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I.

BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvurucu, terör olayları nedeniyle

köyünü terk etmek zorunda kaldığından uğradığı zararların karşılanması için

açtığı davada adli yardım talebi reddedildikten sonra yargılama giderlerinin

yatırılmaması gerekçe gösterilerek davanın açılmamış sayılması yolunda verilen

kararın mülkiyet hakkı ve hak arama hürriyetini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 30/10/2012

tarihinde Van 2. İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir

eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca,

4/3/2013 tarihinde başvurunun karara bağlanması için

Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca,

kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAYLAR VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki ilgili

olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu Hakkâri ili, Çukurca

ilçesi, Uzundere köyünde ikamet etmekte iken terör olayları sebebiyle 1995 yılı

Ekim ayında köyünden göç etmiş, Van ili, Bostaniçi

beldesi, Yalım Erez Mahallesine yerleşmiştir.

6. Başvurucu, 1/8/2009

tarihinde İçişleri Bakanlığına müracaat ederek köyünü terk etmek zorunda

kalması sebebiyle zarara uğradığından bahisle tarafına manevi tazminat

ödenmesini istemiştir.

7. Başvurucunun talebi İçişleri

Bakanlığının 20/8/2009 tarih ve 6626 sayılı işlemiyle

reddedilmiş, başvurucu, bu işlemin iptali ve tarafına manevi tazminat

ödenmesine karar verilmesi istemiyle Van İdare Mahkemesinde adli yardım talepli

dava açmıştır.

8. Van 1. İdare Mahkemesinin 30/3/2010 tarih ve E.2009/1141 sayılı kararıyla başvurucunun

adli yardım talebi reddedilmiş ve 8/6/2010 tarihli ara kararla başvurucudan

harç ve posta ücreti yatırması istenilmiştir. Verilen sürede harç ve posta

gideri yatırılmadığından aynı Mahkemenin 26/7/2010

tarihli ara kararıyla başvurucuya tekrar süre verilerek harç ve posta giderini

yatırması, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği bildirilmiştir.

9. Verilen sürede harç ve posta

ücretinin yatırılmaması üzerine, anılan Mahkemenin 30/9/2010

tarih ve E.2009/1141, K.2010/1530 sayılı kararıyla davanın açılmamış

sayılmasına karar verilmiştir. Başvurucunun temyizi üzerine karar, Danıştay 15.

Dairesinin 19/9/2011 tarih ve E.2011/11058,

K.2011/1288 sayılı kararı ile onanmıştır.

10. Başvurucunun karar düzeltme talebi

ise aynı Dairenin 5/6/2012 tarih ve E.2012/4250,

K.2012/3671 sayılı kararı ile reddedilmiş, karar aynı tarihte kesinleşmiştir.

B. İlgili Hukuk

11. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü

fıkrası, geçici 18. maddesinin yedinci fıkrası, 30/3/2011

tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası, geçici 1. maddesinin (8)

numaralı fıkrası, 6/1/1982 tarih ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü

Kanunu’nun 46 ve 54. maddeleri.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 5/3/2013

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 30/10/2012 tarih ve 2012/491

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

13. Başvurucu, 1995 yılında göç ettiği köyündeki mülkünden o

tarihten beri yararlanamadığını, köydeki evinin diğer yapılarla birlikte

yıkıldığını duyduğunu, köyüne geri dönemediğinden maddi sıkıntı ve manevi acı

içinde bulunduğunu, açtığı tazminat davasının da maddi durumunun dava harç ve

giderlerini karşılamasına imkân vermemesi ve adli yardım talebinin reddedilmesi

nedeniyle, yargılama giderlerini yatıramadığından reddedildiğini belirterek

Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet hakkının ve 36. maddesinde

tanımlanan hak arama hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

14. 6216 sayılı Kanun’un geçici 1.

maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra

kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları

inceler.”

15. Anılan hüküm uyarınca Anayasa

Mahkemesinin yetkisinin zaman bakımından başlangıcı 23/9/2012

tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve

kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir. Bu açık

düzenleme karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş nihaî işlem ve kararları

da içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi mümkün değildir. Mahkemenin

zaman bakımından yetkisine ilişkin bu düzenlemenin kamu düzenine ilişkin olması

nedeniyle, bireysel başvurunun tüm aşamalarında resen dikkate alınması gerekir.

16. Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurularda

zaman bakımından yetkisi için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin

yetkisinin geriye yürür şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir

gereğidir (B. No: 2012/51, § 18, 25/12/2012).

17. Başvuru konusu Van 1. İdare

Mahkemesinin 30/9/2010 tarih ve E.2009/1141,

K.2010/1530 sayılı kararı, Danıştay 15. Dairesinin 19/9/2011 tarih ve

E.2011/11058, K.2011/1288 sayılı kararı ile onanmış, karar düzeltme talebi ise

aynı Dairenin 5/6/2012 tarih ve E.2012/4250, K.2012/3671 sayılı kararı ile

reddedilmiş ve karar aynı tarihte kesinleşmiştir.

18. Açıklanan nedenlerle, başvuru

konusu kararın 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiş

olduğu anlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin “zaman bakımından

yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

V.HÜKÜM

Başvurunun,

“zaman bakımından yetkisizlik”

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 5/3/2013

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Serruh

KALELİ

Üyeler

:

Mehmet

ERTEN

Zehra

Ayla PERKTAŞ

Erdal

TERCAN

Zühtü

ARSLAN

Raportör

:

Şermin

BİRTANE

Başvurucu

:

Remziye

DUMAN

Vekili

:

Av.

Mehmet Nuri YILDIZ