Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2025/350 E. 2026/293 K.

KARARI VEREN YARGITAY DAİRESİ : 4. Ceza Dairesi MAHKEMESİ :Ceza Dairesi SAYISI : 906-495

I. HUKUKÎ SÜREÇ Sanığın Cumhurbaşkanına hakaret suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 299/1-2, 43, 62, 53... /6-7. maddeleri uyarınca 1 yıl 2 ay 17 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ilişkin Ankara 3. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 10.11.2020 tarihli ve 859-1121 sayılı hükmün, sanık tarafından istinaf edilmesi üzerine dosyanın gönderildiği Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesince 28.03.2022 tarih ve 906-495 sayı ile istinaf başvurusunun esastan reddine; bu kararın da sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 4. Ceza Dairesince 03.03.2025 tarih ve 9817-3961 sayı ile; "...Sanığın eyleminin, muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp suça konu paylaşımların tüm içeriği gözetildiğinde siyasi ve ağır eleştiri niteliğinde olduğu, dolayısıyla hakaret suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı düşünülmeden sanığın beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir. II. İTİRAZ SEBEPLERİ Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 06.05.2025 tarih ve 65564 sayı ile; "...Sanığın Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Cumhurbaşkanına yönelik olarak başkalarının malını çalan anlamına gelen 'hırsız' ve soygun yapan kimse anlamına gelen 'soyguncu' sıfatlarını yakıştırması kaba söz ya da siyasi eleştiri olarak kabul edilemeyeceğinden hakaret suçunu oluşturan eyleminden dolayı mahkûmiyetine karar verilmesi gerektiği," görüşüyle itiraz yoluna başvurmuştur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 4. Ceza Dairesince 16.06.2025 tarih ve 4420-10930 sayı ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

III. UYUŞMAZLIK KONUSU VE ÖN SORUN Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa isnat edilen Cumhurbaşkanına hakaret suçunun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığının belirlenmesine ilişkin ise de Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle; itiraza konu edilen sosyal medya hesabı paylaşımlarının yapıldığı 21.12.2014 tarihi itibarıyla sanığın cezaevinde olup olmadığının tespiti bakımından eksik araştırmaya dayalı olarak karar verilip verilmediğinin ve bazı Ceza Genel Kurulu üyelerince İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararının, Anayasa'nın 141 ve CMK'nın 34, 2 30... . maddelerinde öngörülen şekilde yasal ve yeterli gerekçe içerip içermediğinin tartışılmasında zorunluluk bulunduğunun ileri sürülmesi üzerine bu hususun da ayrıca değerlendirilmesi gerekmiştir. IV. OLAY VE OLGULAR İncelenen dosya kapsamından; 06.01.2019 tarihinde Ankara İl Emniyet Müdürlüğü 155 ihbar hattına internet üzerinden Cumhurbaşkanına hakaret içeren görseller paylaşıldığının ihbar edilmesi üzerine soruşturmaya başlandığı, 08.01.2019 tarihli tutanağa göre; ... isimli Facebook hesabının kullanıcı profilindeki fotoğraf ile sanığın nüfus cüzdanındaki resminin eşleştiği, söz konusu hesaptan 21.12.2014 tarihinde Cumhurbaşkanı ...'ın hapishane elbiseleri olan fotomontajlı görselinin altında "ASRIN SOYGUNCULARI AK KARDEŞLER" yazılı fotoğraf ile Cumhurbaşkanı ...'ın ailesiyle fotoğrafı olan üzerinde "... KIZIM GİT BAK, ... HIRSIZLIK HAFTASI DİYE EVİ BARKI SÜSLEMESİN." yazılı fotoğraf paylaşıldığının tespit edildiği, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 03.01.2020 tarihli yazısına göre; sanığın sosyal medya hesabının çalındığı hususunda şikâyetinin olduğuna dair hazırlık sorgulamasında kayıt çıkmadığı, Yapılan UYAP sorgulamasında; sanığın 01.10.2007-26.09.2016 tarihleri arasında cezaevinde olduğu, Anlaşılmaktadır. Sanık; söz konusu sosyal medya hesabının kendisine ait olduğunu, iki yıl kadar önce bu hesabının çalındığını, fakat herhangi bir yere müracaat etmediğini, birkaç ay kadar önce hesabının tekrar çalınması üzerine savcılığa şikâyette bulunduğunu, paylaşım tarihinde cezaevinde yattığını, izinli olarak çıktığında hesabına girdiğini, paylaşımları yapıp yapmadığını hatırlamadığını, yapmışsa da amacının hakaret olmadığını, espri amacıyla paylaşmış olabileceğini, suçlamaları kabul etmediğini savunmuştur. V. GEREKÇE A. Ön Soruna İlişkin Açıklamalar Ayrıntıları Yüksek Ceza Genel Kurulunun 18.06.2025 tarihli ve 2023/540 E. - 2025/264 K. sayılı kararında açıklandığı üzere; Ceza muhakemesinin amacı, maddi gerçeği insan onuruna yaraşır biçimde ortaya çıkarmaktır. Geçmişte yaşanan ya da yaşandığı iddia olunan bu vakıayı/maddi gerçekliği, olay mahkemesi yapacağı öğrenme yargılaması ile, taraflar ve delillerle doğrudan muhatap olup, muhakeme hukukuna ilişkin normlar doğrultusunda, gerektiğinde mantık ilminden ve tecrübe kurallarından da faydalanarak sonradan mahkeme önünde temsil etmeye çalışacak, böylece sezgileriyle değil akıl yoluyla vicdani kanaate ulaşarak (Metin Feyzioğlu, Ceza Muhakemesinde Vicdani Kanaat, Yetkin Yayınevi, s. 139) maddi sorunu çözecektir. Bu yetki münhasıran olay mahkemesine aittir. Ceza mahkemesinin öncelikle sanığa isnat olunan fiilin sanık tarafından işlenip işlenmediğini saptaması, yani maddi sorunu çözmesi gerekir. Kural olarak bu sorun çözüldükten sonra olayın hukuk karşısındaki durumu tespit edilecektir. Hukuki sorun; sanık tarafından gerçekleştirilmiş fiilin suç oluşturup oluşturmadığı, suç oluşturmakta ise hangi suçu oluşturduğu, bu suçun kamu adına takip edilebilir ve cezalandırılabilir bir suç olup olmadığı, hangi ölçüde bir cezanın belirlenmesi gerektiği gibi maddi ve yargılama hukukuna ilişkin normlar ile hukukun temel ilkeleri çerçevesinde çözülmesi gereken bir problemdir. Sağlıklı bir hukuki denetimin ön şartı, maddi vakıanın usulüne uygun, tam ve doğru olarak belirlenmiş olmasıdır. Maddi sorunun, delil serbestîsi ilkesi doğrultusunda yargılama hâkimi tarafından, hukuka uygun yöntemle elde edilmiş ve usulünce tartışılmış her türlü delille çözülmesi gerektiğinde kuşku yoktur. Maddi gerçeğin açıkça ortaya konulmaya çalışılması, olayın sübutuna, suç teşkil edip etmediğine, suç oluşturuyorsa vasfının tayinine temas eden, sonuca etkili tüm delillerin toplanması ve tartışılması ile mümkündür. Doktrin (Yener Ünver, "Ceza Muhakemesinde İspat", Ceza Hukuku Dergisi, 2006/2, s. 125, Erdal Yerdelen, Ceza Muhakemesinde Hükmün Gerekçesi, Adalet Yayınevi, Mart 2015, s. 356) ve uygulamada (YCGK'nın 01.05.2007 tarihli ve 2007/1-43 Esas - 2007/101 Karar sayılı kararı vb.) istikrarlı biçimde kabul edildiği üzere; eksik soruşturma ve araştırmanın söz konusu olduğu durumlarda mahkûmiyet kararı verilemeyeceği gibi beraat kararı da verilemez. Diğer taraftan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıklı 141. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır." şeklinde düzenlenmiştir. CMK'nın "Kararların gerekçeli olması" başlıklı 34. maddesinin birinci fıkrasında; "Hâkim ve mahkemelerin her türlü kararı, karşı oy dahil, gerekçeli olarak yazılır. Gerekçenin yazımında 230. madde göz önünde bulundurulur. Kararların örneklerinde karşı oylar da gösterilir.", "Hükmün gerekçesinde gösterilmesi gereken hususlar" başlıklı 230. maddesinde de; "(1) Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde aşağıdaki hususlar gösterilir: a) İddia ve savunmada ileri sürülen görüşler. b) Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi; bu kapsamda dosya içerisinde bulunan ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ayrıca ve açıkça gösterilmesi. c) Ulaşılan kanaat, sanığın suç oluşturduğu sabit görülen fiili ve bunun nitelendirilmesi; bu hususta ileri sürülen istemleri de dikkate alarak, Türk Ceza Kanunu'nun 61... . maddelerinde belirlenen sıra ve esaslara göre cezanın belirlenmesi; yine aynı Kanun'un 53 ve devamı maddelerine göre, cezaya mahkûmiyet yerine veya cezanın yanı sıra uygulanacak güvenlik tedbirinin belirlenmesi. d) Cezanın ertelenmesine, hapis cezasının adlî para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilmesine veya ek güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına veya bu hususlara ilişkin istemlerin kabul veya reddine ait dayanaklar. (2) Beraat hükmünün gerekçesinde, 223. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesi gerekir. (3) Ceza verilmesine yer olmadığına dair kararın gerekçesinde, 223. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesi gerekir. (4) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen hükümlerin dışında başka bir karar veya hükmün verilmesi hâlinde bunun nedenleri gerekçede gösterilir." Hükümlerine yer verilmiştir. Yüksek Ceza Genel Kurulunun 2003/7-223, 2003/2 39... /4-23, 2004/38 sayılı kararlarında da açıklandığı üzere; Karar; sorun, gerekçe ve sonuç bölümlerinden oluşur. Sorun bölümünde, somut olay ile suçun işlenmesindeki özellikler ve suçun ne şekilde işlendiği açıklanmalı, gerekçe kısmında mevcut deliller irdelenmeli, delillerle sonuç arasındaki bağ, diğer bir söylemle neden bu sonuca varıldığı anlatılmalı ve hukuki nitelendirme yer almalıdır. Sonuç, hüküm kısmında ise CMK'nın 34... . maddeleri uyarınca, verilen kararın ne olduğu, uygulanan yasa maddeleri, hükmolunan ceza miktarı, yasa yollarına başvurmanın mümkün olup olmadığı duraksamaya yer vermeyecek biçimde açıkça gösterilmelidir. Gerekçe/esbabı mucibe; tarafların esasa müessir iddia, savunma ve taleplerinin dinlendiğini, hangisinin hangi nedenle makbul addedilip üstün tutulduğunu, hangi beyan ya da delilin niçin kabul edilmediğini (İHAM Kuznetsov/Rusya, B. No: 184/02, 11/4/2007, §§ 84, 85, Boldea/Romanya, B. No: 19997/02, 15/2/2007, § 30; Hiro Balani/İspanya, B. No: 18064/91, 9/12/1994, § 27.), bu cümleden olarak; maddi vakıanın kabulüne hangi delillere dayanılarak ulaşıldığını açıklamalıdır. Karar mahkûmiyete ilişkin ise; eylemin hangi suçu oluşturduğuna dair hukuki değerlendirmeler ile cezanın belirlenmesi ve kişiselleştirilmesine ilişkin kriterlerin, somut olaya özgü hangi olgusal temellere göre belirlendiğini gösterilmelidir. Yargılama faaliyeti sonucunda ortaya çıkan vicdani kanaatin oluşum sürecinin in'ikâsı olan gerekçe; akla, bilime, hukuka ve dosya kapsamına uygun, tarafların ve kamuoyunun ikna ve güveni ile kanun yolu mahkemelerinin denetimine elverişli yeterlilikte (Hadjianastassiou/Yunanistan, B. No: 12945/87, 16/12/1992, § 33.) olduğunu açıkça ortaya koymalı, gerek kendi içinde gerekse hüküm fıkrası ile çelişki oluşturacak ifade ve unsurlar barındırmamalıdır. Nihayet bir cihette hükmün meşruiyetini tahkim eden hukuki ve edebi bir metin olması itibarıyla insan onuruna, mahkemenin mehabetine, hukuk biliminin gerekleri ile temel kavramların da özgün anlamları ile kullanıldığı Türkçenin belagat ve selasetine yaraşır bir üslupla kaleme alınmalıdır. Gerekçeli karar hakkı, kişilerin adil bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamakta, tarafların muhakeme sırasında ileri sürdükleri iddialarının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmediğini bilmeleri ve ayrıca demokratik bir toplumda, kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gerekli olmaktadır (Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34.). Hükmün gerekçeyi ihtiva etmemesi, CMK'nın 289/1-9 ve 1412 sayılı CMUK'nın 308/7. maddeleri uyarınca hukuka kesin aykırılık hâllerinden birini oluşturacaktır. İncelemeye konu Cumhurbaşkanına hakaret suçu (TCK madde 299) bakımından ön sorun bağlamında ayrıca bir hukuka uygunluk sebebi bulunup bulunmadığı tartışmasının da yapılması gerekecektir. Ayrıntıları Yüksek Ceza Genel Kurulunun 04.03.2026 tarihli ve 9-135 sayılı kararında da izah edildiği üzere; Bir hukuka uygunluk sebebi varsa, tipik eylemin suç teşkil etmeyeceğinde şüphe yoktur. Hukuka uygunluk sebepleri TCK'nın 24... . maddelerinde düzenlenmiştir. Hakkın kullanılması da 26. maddede bir hukuka uygunluk sebebi olarak kabul edilmiş ve hakkını kullanan kimseye ceza verilemeyeceği açıkça vurgulanmıştır (TCK madde 26/1). Düşünceyi açıklama özgürlüğü temel insan haklarından biri olarak; Anayasa'nın 26, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 19 ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 10/1. maddelerinde en üst düzeyde güvence altına alınmıştır. Hakaret suçlarının yapısı ve niteliği itibarıyla, hukuka uygunluk sebebi olarak düşünce ve düşünceyi açıklama hakkı gündeme gelecektir. Bu bağlamda fiil tipe uysa ve kasten işlense de düşünceyi açıklama özgürlüğü kapsamında kalmakta ise hukuka uygun olması nedeniyle suç teşkil etmeyecektir. Bununla birlikte, kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, gerekli tedbirler niteliğinde olarak, hakkın özüne dokunmayan, tahdidi olarak belirlenmiş anayasal ve yasal sebeplerle sınırlanabilir. Zikredilen bağlayıcı temel metinler ile AYM ve İHAM'ın istikrar kazanmış içtihadları ışığında konu değerlendirildiğinde mes'elenin özünün, birbiriyle çatışan iki hak arasında adil bir denge kurmaktan ibaret olduğunu söylemek mümkündür. Bu cümleden olarak, Cumhurbaşkanına hakaret suçu bağlamında bu adil denge; normun koruduğu değer olan Cumhurbaşkanının şahsi onur ve saygınlığı yanında nezdinde temsil edilen Türkiye Cumhuriyeti Devletinin şahsı manevisinin itibarı ile kişilerin temel ve doğal haklarından olan ifade özgürlüğü arasında kurulmalıdır. Korumaya değer ifadenin öncelikle, demokratik toplumdan beklenen hoşgörü ve toleransı hak eder bir amaca hizmet edip etmediği, ezcümle aktüel bir toplumsal tartışmaya ya da kişinin kendisini gerçekleştirmesine katkı sunup sunmadığı da gözetilerek; TCK'nın 299. maddesi gereğince kurulan mahkûmiyet hükmünün, demokratik bir toplumda gerekli tedbirler niteliğinde olup olmadığı her somut olay özelinde, olgusal temellere dayanan gerekçelerle hüküm mahkemesince değerlendirilmelidir. B. Hukuki Değerlendirme a. Kararda gösterilen gerekçenin, Anayasa'nın 141 ile CMK'nın 34, 2 30... . maddelerinde öngörülen yasal şartları taşıyan yeterlilikte olup olmadığı sorunu Sanığın kendisine ait sosyal medya hesabından Cumhurbaşkanı ...'ın fotoğraflarının altına "Hırsız" ve "Soyguncu" sıfatlarını içeren ifadeler yazmak suretiyle paylaşımlar yaptığı Derece Mahkemeleri ve Özel Dairece kabul edilen dosyada: Mevcut delillerin nelerden ibaret olduğu, hangi delillere istinaden kabul edilen sübuta ulaşıldığı, sübutu kabul edilen fiilin, müsnet suç için öngörülen tipe hangi surette uyduğu ve kasten hareket edip etmediği hususlarında serdedilen gerekçenin yeterli olduğu kabul edilebilir ise de; Tipe uygun ve kasten işlendiği kabul edilen fiil ile ilgili olarak yukarıda belirtilen ilkeler ışığında bir hukuka uygunluk sebebi bulunup bulunmadığı hususunun tartışmasız bırakıldığı görüldüğünden, gerekçenin bu yönüyle Anayasa'nın 141 ile CMK'nın 34, 2 30... . maddelerinde öngörülen şart ve teminatları taşımadığının kabulü gerekir. b. Eksik araştırmayla hüküm kurulup kurulmadığı sorunu Sanığın suç/paylaşım tarihinde cezaevinde olması nedeniyle böyle bir paylaşım yapmış olamayacağını savunması karşısında; maddi gerçeğin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konması bakımından, sanığın itiraza konu edilen paylaşımların yapıldığı 21.12.2014 tarihi itibarıyla Ankara Açık Ceza İnfaz Kurumunda olup olmadığının veya eğitim ve benzeri sebeplerle izinli olarak çıkıp çıkmadığının ilgili kurumdan sorularak belirlenmesinden sonra hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden eksik araştırmayla hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının değişik gerekçeyle kabulüne, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesince verilen istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararın, eksik araştırmayla ve gerekçesiz şekilde hüküm kurulması isabetsizliklerinden diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir. Ulaşılan sonuca göre esas uyuşmazlık konusu değerlendirilmemiştir. VI. KARAR Açıklanan nedenlerle; 1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının DEĞİŞİK GEREKÇEYLE KABULÜNE, 2- Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 03.03.2025 tarihli ve 9817-3961 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA, 3- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesinin 28.03.2022 tarihli ve 906-495 sayılı istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının, itiraza konu edilen paylaşımların yapıldığı 21.12.2014 tarihi itibarıyla sanığın cezaevinde olup olmadığının veya eğitim ve benzeri sebeplerle izinli olarak çıkıp çıkmadığının tespiti bakımından eksik araştırmayla ve ayrıca Anayasa'nın 141 ile CMK'nın 34, 2 30... . maddelerinde öngörülen şekilde yasal ve yeterli gerekçe gösterilmemek suretiyle hüküm kurulması isabetsizliklerinden BOZULMASINA, 4- Dosyanın, CMK'nın 304/2-a maddesi uyarınca Ankara 3. Asliye Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 06.05.2026 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.