Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2026/2481 E. 2026/2941 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/22 E., 2024/451 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen kararı davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Hizmetleri İl Müdürlüğü'nün 2003 yılı özel idare programında yer alan, ... Köyü Köy içi müteferrik kaplamalı yol inşaatı işinde malzeme temini, nakli ve figüresi işi ile ilgili olarak, yüklenici ... Mak. San. İhr. İth. ve Tic. A.Ş'ye 20.429,33 TL fazla ödeme yapıldığının müfettiş raporu ile anlaşıldığından fazla ödenen bu miktarın %18 KDV tutarı ile birlikte toplam 23.751,41 TL olarak davalı şirket ve idare elemanlarından tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP 1-Davalı şirket cevap dilekçesinde, davayı kabul etmediklerini, yaptıkları iş nedeniyle hakedişte belirtilen miktarı hak ederek aldıklarını, yapılan hakediş hesaplamasının yerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2-Diğer davalılardan, ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; yapılan hesaplamanın doğru olduğunu, müvekkillerinin hesaplamada bir kusur ve ihmallerinin bulunmadığını, ayrıca bu olayla ilgili olarak müvekkillerinin Kartal 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nde yargılandıklarını ve beraat ettiklerini, ceza davasında alınan bilirkişi raporuyla da müvekkillerinin yapmış olduğu işlemde bir usulsüzlük bulunmadığının tespit edildiğini, bu nedenle müvekkillerinin beraat ettiğini ayrıca dosyaya sunulan aynı mahiyetteki başka şahıslarla ilgili olan davalarda red kararı verildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3-Diğer davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin hakedişi usul ve yasaya uygun yapılan değerlendirme sonucunda diğer kontrol mühendisleri tarafından verilen raporun usule uygun olması dolayısıyla haklı olarak imzaladığını ve bu olayla ilgili Kartal 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nde yapılan yargılama sonunda aynı olayla ilgili davada beraat kararı verildiğini aldırılan raporun da usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2012 tarihli kararı ile ceza dosyasından aldırılan bilirkişi raporu kapsamı ve davalıların ceza dosyasında beraat edişleri ve aldırılan rapora göre davacı idarenin yapılan fazla hakediş ödemesi sebebiyle zarara uğramadığı, hakedişin yerinde ve usulüne uygun olarak hesaplandığı ayrıca ceza davasında davalıların atılı suçtan mahkumiyetlerine yetecek kesin inandırıcı delil elde edilemediğinden beraatlerine karar verildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Mahkemenin 29.11.2012 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi’nin 20.12.2018 tarihli, 2018/4319 Esas, 2018/5204 Karar sayılı ilâmı ile davalı idare görevlileri hakkında davaya konu imalatlar nedeniyle görevi kötüye kullanma suçundan açılan ceza davası zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılmış olup, beraat kararı bulunmadığı, kaldı ki, dava tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı BK'nın 53. maddesi uyarınca ceza mahkemesi kararının hukuk hâkimini bağlamayacağı, dosyadaki bilirkişi raporunda imalatların sözleşme ve şartnameye uygun olmadığı tespit edildiğinden, fazla ödeme miktarı ile idare görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin yeni ve denetime elverişli bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin ilâm başlığında yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyulmak suretiyle yapmış olduğu yargılama ile, davacının iddia ettiği fazla hakediş ödenmesi nedeni ile kurum zararı oluştuğunun bilirkişi raporu ile sabit olduğu, bu durumdan yapı denetim görevlisi ve yüklenicinin müteselsilen sorumlu olduğu, iş bu dosya arasındaki ihale ve yapım işi evrakları incelendiğinde yüklenicinin davalı şirket, yapı denetim görevlilerinin ise davalılar ... ve ... olduğu anlaşılmakla, davalılar ..., ... ve ... Makine Sanayi İhr. İth. ve Tic. A.Ş. yönünden davanın kabulü ile 24.106,60 TL'nin dava tarihi olan 21.07.2006 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davalı ... temyiz dilekçesinde: a. Köy içi yollarda yapılan imalatların ihale şartlarına uygun olarak yapıldığını, hesap, metraj hatasının bulunmadığını, fazla ödemenin söz konusu olmadığını, Köy Hizmetleri tarafından yapılan imalatlarda deformasyonlar meydana geldiğini, usulüne uygun olmadığı belirtilen 11.113/1-k pozunun birim fiyat tarifinde "Parke altı dolgu yerleri için ocak taşından kankasörle kırılmış 0,25 mm temel malzemesi temini, nakli, serilmesi, sıkıştırılması dahil 1 m³ fiyatıdır" denildiğini, kullanılan malzemenin bu tanıma uygun olduğunu, elektrik artığı olarak tanımlamanın doğru olmadığını, oluşturulan yeni fiyatlamanın gerçekçi olmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesi kapsamında yükleniciye fazla ödenen bedelin yüklenici ve idare elemanlarından tahsili istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ...’ın aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.1. Davalı ...’ın diğer temyiz itirazları bakımından; idare elemanlarının fazla ödemeden sorumlu tutulup tutulmayacağı, kimlerin ne miktar sorumlu olduğu konusuna gelince; bu konuda kanun ve yönetmeliklerde muhtelif hükümler mevcuttur.

2.2. 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanunu'nun 20/E. maddesinde "Adı ne olursa olsun bir komisyon veya kurul gibi bir organ ya da uzman bir görevli tarafından düzenlenen keşif, tutanak, rapor, karar ve benzeri belgelere dayanılarak yapılan ödemelerde Sayıştay'ca saptanacak sorumluluğa tahakkuk memuru ve saymanla birlikte söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişiler de katılır" düzenlemesine yer verilmiştir. Bu düzenlemeye göre fazla ödeme yapılmasına sebebiyet veren belgeleri düzenleyenler ve onaylayanlar yapılan fazla ödemeden tahakkuk memuru ve saymanla birlikte sorumlu olmaktadır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 86. maddesinde "İhale, muayene ve kabul komisyon veya heyetlerinin başkan ve üyeleri ile diğer ilgililer, görevlerini kanuni gereklere göre tarafsızlıkla yapmadıkları ve taraflardan birisinin zararına yol açacak ihmal ve kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde haklarında disiplin cezası uygulanacağı gibi ...ceza kovuşturması da yapılır. Ayrıca tarafların bu yüzden uğradıkları zarar ve ziyan da kendilerine ödettirilir" 87. maddenin 3. bendinde ise "işin nezareti kendisine tevdi edilen mühendis, mimar ve memurlar hakkında da ayrıca bu Kanun'un 86. maddesi uygulanır...”, Emanet İşleri Yönetmeliği'nin 6. maddesinde de “Emanet komisyonu uhtesine tevdi edilen işin fenni ve hukuki esaslara uygun olarak yürütülmesinden ve işin proje ve şartnamelere uygun olarak yapılmasından sorumludur” hükümlerine yer verilmiştir. Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği'nde; kontrol örgütünün kontrol amiri, kontrol şefi, kontrol mühendisi, kontrol yardımcısı ve sürveyandan oluştuğu belirtilerek görev, yetki ve sorumlulukları açıklanmış, bu kişilerin imzaladıkları evrakların içeriğinden ve sonuçlarından sorumlu oldukları belirtilmiştir.

2.3.Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda; ... Köyü Köy içi müteferrik kaplamalı yol inşaatı işi ile ilgili olarak 24.106,60 TL fazla ödeme olduğu belirtilmiştir. Hükme esas alınan rapor dosya üzerinden alınmış olup öncesinde yerinde inceleme yapılarak alınmış olan 18.12.2009 tarihli bilirkişi kurulu raporunun hesaplamaları baz alınarak düzenlenmiştir.

2.4.Yerinde incelemeyle hesaplamalar içeren ve diğer bilirkişilerin atıf yaparak zarar miktarını gösterdiği bilirkişi kurulu raporu fazla ödenen miktarları belirlemiş ise de idare elemanlarının sorumluluğu yönünden denetime ve hüküm kurmaya elverişli açıklamalar içermemektedir. 2.5.Yukarıda belirtilen yasa ve yönetmelik hükümlerine göre; fazla ödeme yapılmasına sebebiyet veren belgeleri imzalayanlar, ihmal ve kusurlarının bulunması halinde yapılan fazla ödemeden sorumlu olacaklardır. Sorumluluğun tespiti için öncelikle imzalanan belgelerin fazla ödemeye sebebiyet veren belgelerden olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Diğer yandan yapılan fazla ödeme nedeniyle idare için zarar, ödeme tarihinde doğduğundan hangi tarihte ne miktar zarar doğduğu ve bu zarardan hangi idare elemanının ne miktarda sorumlu olduğunun açıklığa kavuşturulması zorunludur.

2.6.Kurulacak hükümde faiz başlangıcına esas alınan tarih de bu tarih olacağından kesin hesap tarihine göre güncelleme yapılmaksızın bu tarihlere göre zarar miktarının hesaplatılması, hükmün de buna göre tereddüt yaratılmaksızın infaza elverişli biçimde kurulması gerekir.

2.7. Yukarıda açıklanan esaslara uygun olarak, öncelikle bu belgeleri imzalayanların hangi ünvan ve sıfatla imzaladıklarının belirlenmesi, o ünvan ve sıfattaki kişilerin yetki görev ve sorumluluklarının neler olduğunun da kuruluş kanunları, tüzük, yönetmelik ve yönerge hükümlerine göre açıklığa kavuşturulması, bundan sonra her bir görevli tarafından yapılması gereken işlemlerle yapılan işlemlerin karşılaştırılarak fazla ödemenin yapılmasında ve idarenin zarara uğratılmasında ihmal ve kusurlarının bulunup bulunmadığı, ihmal ve kusurları varsa hangi tarihte ne miktar fazla ödeme yapıldığı, bu miktarlardan hangi görevlilerin sorumlu olduklarının tespiti gerektiğinden, bu esaslara göre inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere önceki bilirkişiler dışında oluşturulacak yeni bir bilirkişi kurulundan rapor alınıp sonucuna göre infaza elverişli biçimde karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...’ın diğer temyiz itirazlarının reddine, 2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz eden davalı ...’ın temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harçlarının istek halinde temyiz edenlere iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01.07.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.