Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2025/395 E. 2025/4489 K.

MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/465 E., 2024/1312 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/75 E., 2023/892 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, ... İl ... İdaresince yapılan “... Merkez 16 derslikli temel eğitim okulu yapım işi”nin ihalesini alarak yer teslimi ile işe başladığını, işin yapımına başlanmasından kısa bir süre sonra idarece, davacıya sözleşmenin feshi içerikli yazı gönderildiğini, söz konusu yazıya istinaden davacının sözleşmesinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Yasası'nın 25. maddesi gerekçe gösterilerek feshedildiğini, 385.000,00 TL’lik kesin teminat mektubu karşılığında müvekkili tarafından 23.11.2021 tarihinde 385.000,00 TL'nin İdare hesabına yatırıldığını, ayrıca müvekkilinin fesih hakedişinden teminat güncelleme bedeli olarak 19.517,16 TL'nin kesinti yöntemi ile tahsil edildiğini, bunun yanı sıra yine fesih hakedişinden 12.066,89 TL kesinti yapıldığını, davacının sözleşmesinin feshinden sonra ... Bakanlığınca 09.02.2022 tarihli Resmi Gazetede yapılan ilan ile müvekkilinin, ihalelerden 1 yıl süre yasaklandığını, söz konusu yasaklılık kararının iptali için Ankara 18. İdare Mahkemesi'nin 2022/428 Esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını belirterek, davanın kabulüne, davalı kurum ile 03.09.2021 tarihinde imzalanan, “... Merkez ... derslikli temel eğitim okulu yapım işi” sözleşmesinin, davalı tarafından tek taraflı olarak feshedilmesinden kaynaklanan ve yargılama sonucunda belirlenecek olan menfi ve müspet zararlardan, HMK m.107/2 gereği alacağın miktarının tam ve kesin olarak belirlenebilir hale gelmesi durumunda artırılmak üzere şimdilik 10.000,00 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı ile yüklenici arasında imzalanan ... Merkez ... Derslikli Temel Eğitim Okulu Yapım İşi Sözleşmesinin yüklenicilerin/alt yüklenicilerin sorumluluğu başlıklı 22.2 maddesinde yer alan “ortağınıza ait iş deneyimini gösteren belgelerin tamamının, başka bir tüzel kişiye kullandırılmadığını taahhüt ederiz” düzenlemesi, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ilgili hükümleri ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun yasak fiil ve davranışlarını düzenleyen 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde yeralan “Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek” hükmü kapsamında davaya konu ... Merkez ... Derslikli Temel Eğitim Okulu Yapım İşi ihalesinin feshedildiğini, feshin haklı olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dosyaya ibraz olunan Ankara 18. İdare Mahkemesi'nin 2022/348 Esas ve 2022/1358 Karar sayılı kararında, davacının, 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesini ihlal ettiğinden bahisle anılan Kanun'un 26. maddesi uyarınca bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin işlemin iptâli için,davacı tarafından dava açıldığı, yapılan yargılamada davanın reddine karar verildiği , karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna yapılan başvurunun Ankara Bölge İdaresi Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi'nin 16.03.2023 tarih, 2022/2256 Esas ve 2023/ 629 Karar sayılı ilamıyla reddine karar verildiği, bu karar ile davalının sözleşmenin feshinde haklı olduğunun belirlendiği, verilen bu kararın taraflar açısından kuvvetli delil teşkil ettiği, idarenin sözleşmenin feshinde haklı olduğu sonucuna varıldığı, fesih sonucunda kâr kaybına hükmedilebilmesi için feshin haksız olmasının zorunlu olduğu, davalı idare sözleşmenin feshinde haklı olduğundan, yüklenici şirketin menfi ve müspet zarar istemlerinin ve teminatın iadesi istemi ile kâr kaybı isteminin de kabulünün mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, iş deneyim belgesinin sözleşme ilişkisi sona erdikten sonra işin bitimine müteakip davalı kurum tarafından düzenlenerek verilecek belgelerden olduğu, Ankara Bölge İdaresi Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi'nin 16.03.2023 tarihli ilamıyla, davalı idarenin sözleşmenin feshinde haklı olduğunun belirlendiği, yüklenicinin sözleşmenin haksız feshi halinde, sözleşmenin ifa olunacağına güvenerek yaptığı masrafları ve kâr kaybını istemesinin mümkün olduğu, bu kapsamda ihale aşamasından itibaren süreç incelendiğinde, kusursuz tarafça fesih işlemi yapılması halinde karşı tarafça müspet zarar kapsamında olan kâr mahrumiyeti talebinde bulunulamayacağı,sözleşme davacının kusuruyla, davalı iş sahibince sözleşmenin 25. maddesi gereğince haklı olarak feshedildiğinden ve kesin teminat irad kaydedildiğinden, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 47/7. maddesi gereğince ceza olarak irad kaydedilen teminat mektuplarının yüklenici alacağından mahsup edilmesi ya da iade edilmesinin de mümkün olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; a.Bilirkişilerin görüşlerini dayandırdığı, ilk derece ve istinaf dairesinin ret gerekçesi yaptığı Ankara 18. İdare Mahkemesinin yasaklılığa ilişkin kararının henüz kesinleşmediğini, yerel mahkeme ve İstinaf Dairesinin söz konusu dava dosyasını bekletici mesele yapmaları gerekirken ret kararını esas almalarının hukuka aykırı olduğunu,

b.Yerel Mahkemece hükme esas alınan ve ret gerekçesi olan bilirkişi raporunda, heyetin görüşünü dayandırdığı Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin, ihale sürecine ilişkin hususları düzenlediğini,ihale sürecinin bitişi ile sözleşme imzalandıktan sonra 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında değerlendirme yapılması gerektiğini,

c.Davacının, uyuşmazlık konusu sözleşme bakımından 4735 sayılı Yasanın 25/f bendine göre sözleşmeyi ihlal eden eylemi bulunmadığını,

d.Davacının iş bitirme belgesini farklı bir ihaleye sunmasının sadece o ihaleden elenmesi nedeni olabieceğini, farklı bir tüzel kişilik adına iş bitirme belgesi sunup ihaleyi kazanarak sözleşme imzalamadığı müddetçe sözleşme koşullarının ihlal edilmiş sayılamayacağını,

e.Davacının sözleşme ve taahhütlerini yerine getirmediğine dair tespit ve tutanak bulunmadığını, feshin hukuka aykırı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi ve müspet zararların tahsili istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 22.2. maddesinde “Yüklenicinin tüzel kişi olması ve ihalede sunulan iş deneyim belgesinin yüklenicinin yarısından fazla hissesine sahip ve 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili ortağına ait olması halinde yüklenici, aşağıda yer alan ifadeyi içeren beyanı her hakkedişle birlikte idareye sunar.......(Teklif kapsamında sunulan belgenin düzenleme tarihi yazılacaktır) tarihli Ortaklık Tespit Belgesinde yer alan bilgilerde bugüne kadar değişiklik olmadığını ve ortağımıza ait iş deneyimini gösteren belgelerin tamamının, başka bir tüzel kişiye kullandırılmadığını taahhüt ederiz” hükmüne yer verilmiştir.

Dosya kapsamından, taraflarca sunulan delil ve belgelerden davacı şirketin %100 hissesinin sahibi olan ...'un, dava dışı ... Yapı Tarım ...Ltd. Şti.'nin de %100 hissesine sahip olduğu, davacı şirketin dava konusu ... Derslikli Temel Eğitim Okulu Yapım İşi ihalesine katıldığı, ihaleye teklif sunulması aşamasında mesleki ve teknik deneyimini tevsik amacıyla davacı şirketin yarıdan fazla hissesine sahip ortağı ...'a ait iş deneyim belgesini idareye sunduğu, dava konusu işin ihalesinin davacı şirket üzerinde kaldığı ve davalı idare ile davacı arasında 03.09.2021 tarihli sözleşmenin imzalandığı anlaşılmaktadır.

Davalı idarece ihaleye çıkartılan "... Ortaokuluna ... Derslikli Ek Bina ve ... Lisesi'ne Spor Salonu Yapım İşi"ne dava dışı ...Ltd. Şti.'nin teklif sunduğu, bu şirketin %100 hissesinin de yine ...'a ait olduğu, ...'un davacı şirketin davalıyla imzaladığı 03.09.2021 tarihli sözleşmenin ihale aşamasında sunduğu iş deneyim belgesini, mesleki ve teknik yeterliliğini tevsik etmek için %100 hissesine sahip olduğu dava dışı ... Yapı... Ltd. Şti.'nin katıldığı ... Ortaokuluna ... Derslikli Ek Bina ve ... Lisesi'ne Spor Salonu Yapım İşi ihalesi kapsamında kullandığı, bu suretle davacı şirket ile davalı arasında imzalanan 03.09.2021 tarihli sözleşmenin 22.2 maddesinde kararlaştırılan "...ortağımıza ait iş deneyimini gösteren belgelerin tamamının başka bir tüzel kişiye kullandırılmadığını taahhüt ederiz" hükmüne aykırı davranıldığı görülmektedir.

Davacı yüklenici şirketin ortağı ...'a ait iş deneyim belgesi, yine ...'un %100 hissesine sahip olduğu dava dışı ... Yapı...Ltd.Şti.'nin katıldığı bir ihalede kullanılmıştır. Davacı vekili, dava dışı ... Yapı...Ltd. Şti. katıldığı ihalede ...'a ait iş bitirme belgesinin kullanıldığını, ancak açılan ihalenin davacı şirketin %100 ortağı olan ...'un, %100 hissesine sahip olduğu ... Yapı...Ltd. Şti.'nin üzerinde kalmadığını beyan etmiştir.

Bu durumda, davacı şirketin taraflar arasındaki sözleşmenin 22.2 maddesine aykırı davrandığı anlaşılmakta olup, davacının, sözleşmenin 22.2 maddesine aykırı davranması nedeniyle davalı tarafından, sözleşmenin feshedilmesinin haklı olduğu, davalının fesihte haklı olması nedeniyle, davacının menfi ve müspet zarar talebinde bulunamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, gerekçede bu hususa itibar edilmemesi ve yazılı gerekçeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, sonucu itibariyle doğru bulunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek ve düzeltilerek onanması 6100 sayılı HMK’nın 370/4. hükmü gereğidir.

VI. KARAR Açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesince yapılan değerlendirmeye yönelik temyiz itirazının kabulü ile, sonucu itibarıyla doğru olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek ve DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan harcın temyiz eden davacıya iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.