Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2024/477 E. 2025/1334 K.

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/1503 E., 2023/2157 K. ASIL DOSYA AÇISINDAN

BİRLEŞEN 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ 2015/497 ESAS DOSYA AÇISINDAN Alemdaroğlu İLK DERECE MAHKEMESİ : Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2016/772 E., 2021/267 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı - birleşen davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA 1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Gıda Enerji San. Tic. Ltd. Şti. firmasının 2013-2014 yılları arasında Erzincan 3. Ordu Komutanlığı'nın ve Erzincan Garnizon Birlik ve Kurumları'nın hazır yemek ihtiyacını karşıladığını, anılan birliklerin ihtiyaçları arasında bulanan et ve et ürünlerinin teminini ... Et Ticaret Şirketi'nden temin ettiğini, bu firmadan alınan et ve et ürünleri ile ilgili hazırlanan belgelerin sahte olarak düzenlendiğini, düzenlenen sahte belgelerin müvekkili olan firma yetkilisi Orhan Kahveci’yi aracı kılmadan direkt olarak Erzincan 3. Ordu Komutanlığı'na tedarikçi firma yetkilisi olan Bekir Emîrgil tarafından verildiğini, teslim edilen belgelerin sahte olduğunun bilmesi mümkün olmadığından bahisle üzerine atılı “sahte resmi belgeyi kullanmak ve edimin ifasına fesat karıştırmak suçlarının yasal unsurlarının itibariyle oluşmadığı bununla birlikte sözleşmenin fesih işleminin yerinde olmadığını, vekili olduğu firmanın ihalelerden iki yıl süre ile yasaklanmasının haksız olduğunu ve imzalanan sözleşme ekinde sunulan 1.331.000,00 TL tutarındaki Albaraka Türk Katılım Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi Müdürlüğü tarafından verilen 17.03.2016 tarih ve 54-B2-33137 numaralı kesin teminat mektubunun müvekkili firmaya iadesini veya taleplerinin kabul görmemesi halinde yeni bir mektup ile değiştirilmesini talep ve dava etmiştir. 2.Birleşen davada davacı vekili dava dosyasında dava dilekçesinde özetle; davalıyla MSB Erzurum Tedarik Bölge Başkanlığı arasında 02/05/2013 tarihinde sözleşme imzalandığını, davalının sözleşme gereğini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin 13/08/2014 tarihinde feshedildiğini, 4735 sayılı Yasa'da düzenlenen sözleşmenin feshi halinde teminatların güncellenmesini düzenleyen 22. maddeye göre 209.985,53 TL tutarında teminat farkı meydana geldiğini ve idarenin bu miktar kadar zarara uğradığını belirterek sözleşmenin fesih tarihinden itibaren işleyecek en yüksek avans faiziyle birlikte 209.985,53 TL'nin tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP 1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu sözleşme kapsamında yüklenicinin, Kanun'un 25'nci maddesinde belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi hallerinde sözleşmenin feshedilmesi, teminatın irad kaydedilmesi ve yüklenicinin ihalelerden yasaklanmasının yasal bir zorunluluk olduğunun görüldüğünü, yüklenici şirketin sahte belgelerle ilgisi ve kusurunun bulunmadığını iddia ettiğini, yüklenici şirketin malların tedarik edilmesi sırasında öncelikle veteriner sağlık raporu ve araç dezenfeksiyon belgelerinin kontrol edilip incelendiğini ve bir eksiklik görülmüyorsa mal alımı kabul edilerek şirketin ürünü olduğunu kabul ettiğini, dolayısıyla yüklenici şirketin belgelerin sahteliğini yeterince incelememesi nedeniyle kusurlu olduğunu, yüklenici şirketin belgelerdeki sahtecilik durumunu fark ederek belgelerin orjinalliğini ilgili kurumlardan teyit etmesi gerektiğini, bu gerekliliğin yerine getirilmemesinin yüklenici şirketin kesin bir kusuru olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. 2.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkeme dosyası ile doğrudan bağlantılı olması nedeniyle Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/687 Esas sayılı dosyasıyla birleştirilmesini, herhangi bir hazine zararı bulunmadığından davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, ... Ltd. Şti. ile ... Erzurum Tedarik Bölge Başkanlığı arasında 02/05/2013 tarihinde hazır yemek alımı sözleşmesi imzalandığı, davacı yüklenici firmanın birliğin ihtiyacı olan et ve et ürünlerini ... Et Ticaret şirketinden temin ettiği fakat ilerleyen süreç içerisinde ürünün teslim edildiği komutanlığa ... Et Ticaret Şirketi tarafından sunulan belgelerin sahte olduğunun tespit edildiği, Erzincan 3. Ordu Komutanlığı'na sunulan belgelerin sahte olmasından dolayı 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanun'un 20. maddesinin (b) bendinde belirtilen ” sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan (4735 sayılı kanunun 25. madde (b) bendi: sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.) yasak fiil ve davranışlarda bulunduğu tespit edilmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme fesih edilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü gereğince sözleşmenin idare tarafından tek taraflı olarak fesih edildiği, yüklenici firmanın belgeleri yeterince incelememesi nedeniyle kusurlu olduğu ve ayrıca sözleşmenin 15. maddesinde belirtildiği üzere anılan iş için alt yüklenici çalıştırılmayacağının açık bir biçimde belirtildiği anlaşılmış olmakla asıl davanın reddine, birleşen dosya açısından kesin teminat mektubunun alındığı 02/05/2013 tarihi ile irat kaydedilen 24/11/2014 tarihi arasındaki süre açısından teminat güncellemesinden doğan 209.985,53 TL tutarındaki farkın da sözleşme hükümlerine göre ... Şirketinden tahsil edilmesinin uygun olacağı kanaatiyle birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı-birleşen davalı vekili temyiz dilekçesinde; a. Sahte veteriner sağlık raporlarının düzenlenmesinde ve kullanılmasında davacı müvekkilinin hiçbir dahili bulunmadığını bu hususun 2019/125 talimat numaralı bilirkişi raporu ile sabit olduğunu ancak hükme esas alınmadığını, 2017 tarihli rapora itirazları kapsamında işbu yeni raporun alınmış olduğunu ona rağmen eski rapora itibar edilmesinin yerinde olmadığını, b. Resmi sahtecilik suçundan kesinleşmiş hükmü olan sanığın Bekir Emirgil olmasına ve müvekkilinin katılan olarak dosyada bulunmasına rağmen mahkemece belgelerin müvekkilince yeterince incelenmemesi sebebiyle kusurlu bulunmasının hukuka aykırı olduğunu, belgelerin sahteliğinin anlaşılabilmesinin uzmanlık gerektirdiğini c. Belgelerin sahte olup olmadığının araştırılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu bu sebeple bunun müvekkilinden beklenemeyeceğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, asıl dava bakımından hizmet sözleşmesinin feshinin iptali ve teminatın iadesi; birleşen dava bakımından hizmet sözleşmesinden kaynaklanan teminat bedelinin güncellenerek tazmini istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı- birleşen davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine , Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.