Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2024/2917 E. 2025/3356 K.

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/159 E., 2024/945 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Bitlis 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/197 E., 2021/279 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile 03.04.2013 tarihinde 49 yıllığına kira sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme ye göre inşaatın 3 yıl içerisinde tamamlanacağını ancak .... ilinde deprem meydana gelmesi, bu depremden sonra imâr ve ruhsat işlemlerinin Belediyeden Şehircilik Bakanlığı'na geçmesi ....'ın Büyükşehir Belediyesi olması nedeniyle idari yapının değişmesi, depremden sonra imârın yenilenmesi gibi nedenlerden dolayı inşaata başlanamadığını ve inşaat süresi için 02.04.2016 tarihinden itibaren 2 yıl inşaat süre uzatımı kararı verildiğini davalı şirkete başvurarak kira bedelinin de inşaata başlama tarihi dikkate alınarak başlatılması gerektiğinin bildirildiğini ancak davalının kabul etmediğini belirterek inşaat yapım süresi boyunca kira bedelinin aylık 1.000,00 TL olması ve fazla ödenen kiraların iadesinin gerektiğinin tespitine, inşaat için verilen ek sürenin kira sözleşmesinde belirtilen süreye eklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın talebinin noter huzurunda yapılan 03.04.2013 tarihli sözleşmeye aykırı olduğu savunmasında bulunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İdareye 10 gün içinde yazılı başvurulduğunda idarenin süre uzatımı verebileceği; inşaat için süre uzatımı verilmesinin, işletme süresinin başlangıcını ve kira miktarları ile ödeme planını etkilemeyeceğinin kararlaştırıldığı tarafları bu sözleşmeyi karşılıklı olarak imzaladığı davacının kira ilişkisi devam ederken süre uzatım talebinde bulunduğu, 31.06.2016 tarihli komisyon kararıyla 2 yıl inşaat süre uzatımı kararı verildiği, her ne kadar davacı tarafın .... İlinde deprem meydana gelmesi bu depremden sonra imâr ve ruhsat işlemlerinin Belediyeden Şehircilik Bakanlığı'na geçmesi ....'ın Büyükşehir Belediyesi olması nedeniyle idari yapının değişmesi, depremden sonra imârın yenilenmesi gibi nedenlerden dolayı inşaata başlanamadığını belirtmişse de kira süresi içerisinde süre uzatım talebinde bulunulan sözleşme kapsamından mücbir sebep halinde dahi kira miktarları ile ödeme planının etkilenmeyeceğinin anlaşıldığı ve sözleşmenin 17. maddesi haricinde süre uzatımı halinde başka bir düzenleme de bulunmadığı gerekçesiyle davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; inşaat yapım süresinin uzamasının mücbir nedenlerden kaynaklandığını, sözleşmenin "Süre Uzatımı" başlıklı 18. maddesinde yükleniciye atfı ve izafesi mümkün olmayan bir kusurun bulunmaması, mücbir sebebi yüklenicinin ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde süre uzatımı yapılacağının düzenlendiğini, bu bakımdan somut olayda süre uzatımının 18. maddeye göre verildiğini, davalının, sözleşmenin 17. maddesine göre inşaat süresi için süre uzatımı verildiğini kabul ederek, kira bedelini artırdığını, ancak sözleşmenin 17. maddesi yükleniciden kaynaklanan bir nedenle inşaat yapılamayan durumu düzenlemekte olup bu maddenin huzurdaki uyuşmazlıkta uygulanma olanağı olmadığını, sözleşme hükümleri ve hakkaniyet kuralları gereği süre uzatım kararı sonucu işin bitim tarihi olarak belirlenen 02.04.2018 tarihine kadar kiranın 1.000,00 TL olması gerektiğini, taraflar arasındaki sözleşme konusu proje hususunda imar değişikliği yapılmış olup inşaat ruhsatı alınamadığını, bu durumun sözleşmenin ifa edilmesi hususunda fiili imkansızlık yarattığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, yap - işlet - devret sözleşmesinden kaynaklanan yapım aşamasına dair kira alacağı tespiti istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.