Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/5173 E. 2026/467 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/86 Esas, 2025/9 Karar KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ............ili,........... ilçesi, ............ köyü 54 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Bir kısım davalılar vekili Avukat ... cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu itibarıyla değerli olduğunu ileri sürmüştür.

2. Bir kısım davalılar vekili Avukat ... cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tapu kaydında tarla olarak kayıtlı olmasına rağmen ........... Organize Sanayi Bölgesi sınırları içinde sanayi arsası vasfında olduğunu, bu niteliği gözetilerek emsal satışlar üzerinden bedelinin tespit edilmesini, taşınmaz üzerindeki ağaçların bedelinin kamulaştırma bedeline ilave edilmesini, kamulaştırmadan arta kalan kısımda meydana gelen değer azalışının dikkate alınmasını, yargılama sonucunda tespit edilecek bedele kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 04.06.2014 tarihli ve 2013/134 Esas, 2014/231 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı 1. Mahkemenin 04.06.2014 tarihli ve 2013/134 Esas, 2014/231 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce duruşmalı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda; Mahkemece 2013 yılında ........... ilçesinde olağandışı durumlar nedeniyle verim düşüklüğü olduğundan bahisle indirim yapılmadan taşınmazın normal veriminin alındığı yıllar (son 5 yıl) ortalamasına göre bedelinin tespit edilmesi gerektiği gözetilmeden dekara verim miktarlarında indirim yapılarak değer biçen rapora göre bedel tespiti, taşınmazın kuru tarım arazisi niteliği, konumu ve yüzölçümü dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranının %5 uygulanması gerekirken, bu oranın %6 kabulü ile az bedel tespiti, objektif değer artırıcı unsurun %300 oranında olacağı gözetilmeden, daha düşük objektif değer artış oranı kabul eden bilirkişi raporuna göre az bedele hükmedilmesi, dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan bölümünde herhangi bir değer kaybı olmayacağı gözetilmeden, kalan alanın bir kısmı için değer azalışı hesaplayan bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle fazlaya hükmedilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3. Dairemizin kararına karşı davacı idare vekili ile bir kısım davalı vekili Avukat ... karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

4. Dairemizce yapılan karar düzeltme incelemesi sonucunda; taşınmazın kuru tarım arazisi niteliği, konumu ve yüzölçümü dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranının %5 uygulanması gerekirken, bu oranın %6 kabulü ile az bedel tespiti, objektif değer artırıcı unsurun %250 oranında olacağı gözetilmeden, daha düşük objektif değer artış oranı kabul eden bilirkişi raporuna göre az bedele hükmedilmesi, dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan bölümünde herhangi bir değer kaybı olmayacağı gözetilmeden, kalan alanın bir kısmı için değer azalışı hesaplayan bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle fazlaya hükmedilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle karar düzeltme isteminin kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 09.11.2022 tarihli ve 2019/508 Esas, 2022/475 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı 1. Mahkemenin 09.11.2022 tarihli ve 2019/508 Esas, 2022/475 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile bir kısım davalı vekili Avukat ... temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; Dairemizce karar düzeltme incelemesinde verilen bozma kararında kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak uygulanması suretiyle dava konusu taşınmazın gelir metoduna göre belirlenen bedeline %250 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilmesi gerektiğinin belirtildiği, Mahkemece bozmaya uyulduğu ve taraflar lehine usulî kazanılmış oluştuğu halde, dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi suretiyle yüksek bedel tespitinin doğru olmadığı ve bozma sonrası artan fark bedel için öngörülen yasal faizin derhal ödenmesine karar verilmesi gerekirken, karar kesinleştiğinde davacı idareden tahsiline hükmedilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar Mahkemenin ilâm başlığında belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, münavebeye alınan ürünlerin verim ve fiyat verilerinin yüksek, maliyetlerinin düşük alındığını, meyve bahçelerinde yetiştirilen ürünlerin çok yıllık ürün olduğunu, kapama bahçe değeri hesaplanırken tek yıllık ürün gibi değerlendirilerek sadece değerleme yapılan yılın verim ve fiyatları ile üretim masraflarının esas alınmasının doğru olmadığını, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ü oranında alınmasının hatalı olduğunu, taşınmazın tamamının boş tarla olarak değerlendirilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmaz için uygulanan objektif değer artışı oranının yüksek olduğunu, müvekkili idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla arsa vasfında kabul edilmesi gerektiğini, nitekim aynı taşınmaza ilişkin DSİ Genel Müdürlüğü tarafından açılan kamulaştırma davasında taşınmazın arsa vasfında değerlendirildiğini, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın sulu tarım arazisi olduğu kabul edilerek kapitalizasyon faizinin %3 oranında, objektif değer artış oranının ise en az %500 oranında uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

3. Davalılar ...vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla arsa vasfında kabul edilmesi gerektiğini, aynı taşınmaza ilişkin DSİ Genel Müdürlüğü tarafından açılan kamulaştırma davasında taşınmazın arsa vasfında değerlendirildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre bir kısım davalı vekillerinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairemizce bozma kararında kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak uygulanması suretiyle dava konusu taşınmazın gelir metoduna göre belirlenen bedeline %250 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilmesi ile yetinilmesi gerektiğinin belirtildiği, Mahkemece bozmaya uyulduğu ve taraflar lehine usulî kazanılmış oluştuğu halde, ... ürününün dekara verim miktarı ile brüt gelirinden indirilen üretim masraflarının değiştirildiği ve tarla olarak değerlendirilen kısımda ise münavebeye fiğ ürünü eklenmek suretiyle ilk karara esas alınan bilirkişi raporunda ulaşılan net gelirden daha yüksek bir net gelir hesaplanmak suretiyle fazla bedele hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR Açıklanan sebeple; 1. Bir kısım davalılar vekillerinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Davalılar ... vd. ile davalılar ... vd.'den peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.