Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/9395 E. 2024/4231 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/911 E., 2022/1330 K. HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü vekili Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen haksız fiilden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalılar ... ile ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili; 19.08.2013 tarihinde davalıların işleteni, sürücüsü ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile sigortacısı olduğu aracın davacılar...... ve ..........'in oğlu, diğer davacıların kardeşi 11 yaşındaki... ...in sevk ve idaresindeki bisiklete çarpması sonucu... ...in hayatını kaybettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davacı anne ve baba için 2.500,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatı, 1.000,00 TL cenaze ve defin gideri, davacı anne ve baba için 15.000,00'er TL manevi tazminat ile çocukların her biri için 5.000,00 TL olmak üzere toplam 70.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketi maddi tazminattan poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olmak üzere) tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacılar vekili; 31.10.2014 havale tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminata ilişkin dava değerini 16.480,49 TL olarak ıslah etmiştir. II. CEVAP Davalı ... vekili; meydana gelen trafik kazasında davalı şirket sigortalısı araç sürücüsünün kusursuz olduğunu, davalının poliçe limitiyle sınırlı ve araç sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olduğunu ve manevi tazminat konusunda bir sorumluluklarının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... ... vekili; ZMSS Genel Şartları kapsamına göre işletene düşen sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar sigorta şirketinin temin ettiğini, poliçe limitinin aşılması halinde davalıların sorumluluğundan söz edilebileceğini, ayrıca meydana gelen trafik kazasında davalının bir kusurunun bulunmadığının ceza yargılaması sırasında tespit edildiğini ve davacılara 5.000,00 TL ödeme yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemenin 20.11.2014 tarihli ve 2013/341-2014/590 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulü ile ... için 7.386,39 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve ... için 6.672,85 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile her iki davacı için 280,00 TL cenaze ve defin gideri olmak üzere toplam 14.339,24 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 19.08.2013 tarihinden (davalı ... yönünden dava tarihi olan 02.10.2013 tarihinden) itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılar ... ve ...'e verilmesine; davacı ... için 1.750,00 TL ve davacı ... için 1.750,00 TL ile diğer davacılar için 1.250,00'er TL olmak üzere toplam 13.500,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 19.08.2013 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılar ............. ve ...dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay Kapatılan 17. Hukuk Dairesinin 19.12.2018 tarihli ve 2018/5741 E., 2018/12432 Karar sayılı ilamıyla; "...Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli ve tarafların kusur durumu da gözönünde tutularak, 6098 sayılı B.K.’nun 56 ncı maddesindeki (818 sayılı BK'nun 47 nci maddesi) özel haller dikkate alınarak, hak ve nasafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, M.K'nun 4 üncü maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nasafete göre hükmedeceği öngörülmüştür. Belirtilen hususlar dikkate alındığında, olay tarihi, olayın meydana geliş şekli, ekonomik ve sosyal durum dikkate alındığında davacılar için takdir olunan manevi tazminatın çok az olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun bir manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin17.09.2020 tarihli ve 2019/239 Esas, 2020/320 Karar sayılı kararı ile; bozma ilamına uyulmasına karar verilerek, davacıların manevi tazminata yönelik davalarının kısmen kabulü ile davacı ... için 6.000,00 TL ve davacı ... için 6.000,00 TL ile diğer davacılar için 2.000,00'er TL olmak üzere toplam 28.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 19.08.2013 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir. C. İkinci Bozma Kararı 1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalılar ...vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairenin 22.12.2021 tarihli ve 2021/22912 E., 2021/10836 Karar sayılı ilamıyla; "...Yerel mahkeme kararın gerekçesinde; “yargılama sırasında reşit olan ve varsa vekaletnameleri istenen davacılardan ..... ve .........e 16.01.2020 tarihli duruşma gün ve saatini bildirir davetiye gönderildiği ancak davacıların duruşmaya gelmedikleri ve mazeret bildirmedikleri anlaşıldığından bu davacılar hakkında 16.01.2020 tarihinde dosyanın HMK 150/1 maddesi uyarınca işlemden kaldırıldığı, davacıların süresi içinde yenileme talebinde bulunmadıklarının anlaşıldığının” belirtildiği, kısa kararda ve hükümde ..... ve ... lehine tazminata hükmedildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, bu durum fark edilmiş kısa kararla gerekçeli karar arasında çelişki olacağı bu hususun da yasaya aykırı olduğundan hükmün değiştirilmediği, kararın gerekçesinde de belirtilmiştir. Davanın taraflarının dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunmasının zorunlu olduğu görülmüş, bu nedenlerle 6100 sayılı Yasanın 297, 298/2 ve 321. maddelerinde belirtilen zorunlu unsurları taşımadığı ve infazda tereddüt yaratacağı anlaşılan hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir. Bozma nedenine göre, davalılar ...vekilinin diğer, davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir." şeklindeki gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacılar ... ve ...'in maddi tazminata yönelik davalarının kısmen kabulü ile; ... için 7.386,39 TL destekten yoksun kalma tazminatı, ... için 6.672,85 TL destekten yoksun kalma tazminatı, her iki davacı için 280,00 TL cenaze ve defin gideri olmak üzere toplam 14.339,24 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 19.08.2013 tarihinden (davalı ... yönünden dava tarihi olan 02.10.2013 tarihinden) itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılar ... ve ...'e verilmesine, davacıların manevi tazminata yönelik davalarının kısmen kabulü ile; davacı ... için 6.000,00 TL, davacı ... için 6.000,00 TL davacı ... için 2.000,00 TL, davacı ... ...için 2.000,00 TL, davacı ... için 2.000,00 TL, davacı ... için 2.000,00 TL davacı ... ...için 2.000,00 TL, davacı ... ...için 2.000,00 TL olmak üzere toplam 28.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 19.08.2013 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalılar ... temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; manevi tazminat miktarının az takdir edildiğini, davacılar lehine ayrı ayrı vekalet ücreti verilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir. Davalılar ...vekili temyiz dilekçesinde: davacılar lehine fazla vekalet ücreti verildiğini, ödeme yapıldığından davanın reddi gerektiğini, manevi tazminatın karşılandığını, davacılar...ve ... hakkında verilen kararın hatalı olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, trafik kazası sebebiyle destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin tüm, davalılar ...vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davacı...ve ... yönünden dosya işlemden kaldırıldığı ve adı geçen davacılarla dava yenilenmediği halde Mahkemece bu davacılar hakkında davanın açılmamış sayılmasına (HMK 150. Madde) karar verilmesi gerekirken kısa kararda ve hükümde bu davacılar hakkında karar verilmeyip gerekçede " bu kişiler yönünden karar verilmemiş" denilmesi ile yetinilmesi bozma sebebidir. 3. Mahkemenin 20.11.2014 tarih, 2013/341 E., 2014/590 K. sayılı hükmü, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin yukarıda bildirilen esas ve karar numaralı ilamıyla davacı vekilinin manevi tazminat miktarının çok az olduğu gerekçesiyle bozulmasına, diğer temyiz itirazlarının ise reddine karar verilmiştir. Bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda İlk Derece mahkemesince kesinleşen maddi tazminat yönünden karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. 4. İlk Derece Mahkemesince verilen ilk kararda, manevi tazminat kısmen kabul edilmiş ve manevi tazminatın kabul edilen kısmı yönünden davacılar lehine tek vekalet ücretine hükmedilmiştir. Davacılar vekilinin temyizi üzerine anılan kararın bozulmasına karar verilmiş; İlk Derece Mahkemesince, bozma ilamına uyularak manevi tazminatın kısmen kabulüne, kabul edilen kısım üzerinden davacılar lehine yine tek vekalet ücretine hükmedilmiştir. Bu kararda davacılar vekili ve davalılar ...vekilinin temyizi üzerine Dairemizce, kısa kararla gerekçeli kararın çelişki olduğu gerekçesiyle ikinci kez bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucu, manevi tazminatın kısmen kabulü ile kabul edilen miktar yönünden davacılar lehine ayrı ayrı vekalet ücreti takdirine karar verilmiştir. Davacılar vekilince, daha önce tek vekalet ücret takdir edilmiş olmasına rağmen karar temyiz edilmemiştir. Bu durum karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşturmuştur. Şu halde manevi tazminatın kabul edilen kısmı yönünden davacılar lehine tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. VI. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin tüm, davalılar ...vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Değerlendirme bölümünün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalılar ...vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılar ............ ve ...a iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 06.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.