Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/11863 E. 2024/64 K. – Maddi Ve Manevi

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/1191 E., 2020/1229 K. Minver DAVALILAR : 1-... vekili Avukat ... 2-Axa Sigorta A.Ş. vekilleri Avukat ..., Avukat ... 3-... Taşımacılık Akaryakıt Ürünleri Otomotiv İnşaat Tarım İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti. ... Mirasçıları 4-... 5-... 6-... 7-... vasisi ... 8-... vasisi ... DAVA TARİHİ : 25.08.2015 HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü / Başvurunun Esastan Reddi İLK DERECE MAHKEMESİ : Sarayönü Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) SAYISI : 2015/140 E., 2020/34 K. Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi davalı ...Ş. tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinede; 09.04.2014 tarihinde davacı çocuk ...'ın annesi olan ...'nın yolcu olarak bulunduğu davalı ...'ye ait araç, davalı ... Taşımacılık Akaryakıt Ürünleri Otomotiv İnşaat Tarım İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait ve davalı ...Ş. nezdinde ZMSS poliçesi olan araç ve davalı ...'a ait aracın karıştığı (üç aracın karıştığı zincirleme kaza) trafik kazasında davacının desteği (annesi) ...'nın vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 30.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen, 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... haricindeki diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle maddi tazminata ilişkin talebini 76.557,48 TL’ye yükseltmiştir. II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkiline ait aracın sürücüsünün kazanın oluşumunda herhangi bir kusurunun olmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin sorumluluğunun müvekkiline sigortalı aracın kusuru oranında ve poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, kaza tarihinde bedeni zararlarda kişi başına azami limitin 268.000,00 TL olduğunu, gerçek zararın belirlenebilmesi için konusunda uzman kişiler tarafından bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, müteveffa ...'nın anne ve babası tarafından açılan ve Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkamesinin 2014/1215 Esas sayılı dosyası ile görülmekte olan dava ile destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulunulduğundan, anne ve babanın da destek payının dikkate alınarak davaya devam edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ... cevap dilekçesinde; tarafların kusur durumunun tespit edilmesi gerektiğini, kaza sebebi ile talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ... cevap dilekçesinde; müvekkiline ait aracın sürücüsünün kazanın oluşumunda herhangi bir kusurunun olmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ...'nin yargılama sırasında vefat etmesi sebebiyle mirasçılarının usulüne uygun şekilde davaya dahil edildiği anlaşılmıştır. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında alınan Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığı tarafından tanzim edilen 18.09.2018 tarihli rapora göre davalı ... Taşımacılık Akaryakıt Ürünleri Otomotiv İnşaat Tarım İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait ve davalı ...Ş. nezdinde ZMSS poliçesi olan aracın sürücüsü dava dışı...in kazanın meydana gelmesinde %100 oranında kusurlu olduğu, kazaya karışan diğer araçların sürücülerinin kusurunun bulunmadığı, hükme esas alınan 29.01.2019 tarihli aktüer bilirkişi raporu ile davacı için 76.557,48 TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, davalı ...Ş. vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ödeme tarihli dekontlar başlıklı 21.03.2019 havale tarihli dilekçede 18.07.2013 tanzim tarihli ZMSS kapsamında bulunan poliçe limitlerinin dolduğu ve bu haliyle mevcut dava dosyasından sorumluluklarının bulunmadığı yönünde beyanda bulunduğu, gerek olay tarihi olan 04.09.2014 tarihi gerekse dava tarihi olan 25.08.2015 tarihinde davalı ... şirketinin poliçe limitlerinin dolmadığı, dava açıldığı tarihte kendisine tebliğ edilen dava dilekçesinin tebliğ tarihi olan 14.10.2015 tarihi itibariyle davalı ... şirketinin eldeki mevcut davadan haberdar olduğu ve bu tarih itibariyle de poliçe limitinin henüz dolmadığı, ayrıca davalı ... şirketinin sunmuş olduğu ödeme dekontları incelendiğinde, yapılmış olan ödemelerin davadan haberdar olma tarihinden sonra olduğu, 09.04.2014 tarihli trafik kazası neticesinde birden fazla ölüm olayının gerçekleştiği, farklı mahkemelerde birden fazla davanın açıldığının davalı ... şirketince bilindiği, bu nedenle davalının garameten ödeme yapması gerektiği, ancak davalının sigorta poliçesinin tamamını bitirmesi ve limitini doldurmasının olay ve dava tarihi itibariyle birden fazla ölüm olayından ve eldeki mevcut davadan haberdar olması nedeniyle iyiniyetli yapılmış bir ödeme sayılamayacağı, bu nedenle karar tarihi itibariyle de davalı ... şirketinin sorumluluğunun devam etmesi gerektiği, davalı ... Taşımacılık Akaryakıt Ürünleri Otomotiv İnşaat Tarım İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin de araç maliki(işleteni) olduğu, anılan şirketin maliki olduğu aracın sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde % 100 oranında kusurlu olduğu, meydana gelen maddi zarardan davalı ... ile davalı araç malikinin sorumlu olduğu, diğer davalılar olan ... ve ...'a ait araçların sürücülerinin kazanın meydana gelmesinde kusurları bulunmadığından, bu davalılar yönünden maddi ve manevi tazminat davasının reddine karar verilmesi gerektiği, davalı ... Taşımacılık Akaryakıt Ürünleri Otomotiv İnşaat Tarım İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin manevi tazminattan da sorumluluğunun bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 76.557,48 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılar Axa Sigorta A.Ş. ile ... Taşımacılık Akur Oto İnş. Tic. Ltd. Şti'den tahsili ile küçük ... adına velayeten davacıya verilmesine, (Axa Sigorta A.Ş. açısından faiz başlangıcının dava tarihi olan 11.09.2015 tarihinden, diğer davalı ... Taşımacılık Akur Oto İnş. Tic. Ltd. Şti açısından olay tarihi olan 09.04.2014 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine), 30.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 09.04.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Taşımacılık Akur Oto İnş. Tic. Ltd. Şti'den tahsili ile küçük ... adına velayeten davacıya verilmesine, bu alacak kalemine dair fazlaya ilişkin istemin reddine, davacının davalılar ... ve ...'a açmış olduğu davanın esastan reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu kazanın çok ölümlü ve yaralamalı bir kaza olduğunu, müvekkili şirketin gerek mahkemeler nezninde açılan davalara, gerek dava açılmadan yapılan hasar başvuruları karşısında toplam 2.680.000,00 TL ana para ödemesi yaptığını, 2014 yılı zorunlu trafik mali mesuliyet sigorta poliçesi kaza başına teminat limiti olan 2.680.000,00 TL poliçe azami limitini tükettiğini, yerel mahkemenin müvekkili şirketin dava konusu kaza sebebiyle hak sahiplerine yapmış olduğu ödemelerin "iyi niyetli ödeme sayılamayacağı" yönündeki tespitinin kabul edilemez olduğunu, davacı murisi ...'nın anne ve babasının destekten yoksun kalma tazminatı talebi ile Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/1215 Esas sayılı dosyası ile açtıkları davada bilirkişi incelemesinde davacıların desteği ...'nın anne ve babası dışında bakmakla yükümlü olduğu kimsenin bulunmadığının tespit edildiğini, müvekkili şirketin müteveffanın desteğine muhtaç bir çocuğunun olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirketin müteveffanın desteğinden yoksun kalan sadece anne ve babasının olduğunun tespiti ile hazırlanan rapora dayanarak ödeme yaptığını, yapılan ödemenin iyi niyetli bir ödeme olduğunu, yerel mahkemenin verdiği kararın hukuka aykırı olduğunu, yerel mahkemenin gerekçesi ile verilen hüküm arasında da çelişkinin bulunduğunu, yani yerel mahkemenin kendi gerekçesine aykırı şekilde hüküm kurduğunu, yerel mahkemenin poliçe limitinin tüm hak sahipleri arasında garameten paylaştırılması gerektiğine dair görüş bildirdiğini ancak garame hesabı yapmadan hüküm kurduğunu, yerel mahkeme kararını kabul etmemekle birlikte yapılması gerekenin dava konusu kaza nedeni ile müvekkil şirkete yönelik tüm taleplerin tespiti ile bu taleplerin garamaten paylaştırılması olduğunu, yerel mahkeme kararının dayanağı bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, bu raporda desteğin anne ve babasına ait nüfus kayıt örneği olmamasına rağmen anne babanın doğum tarihleri ile buna bağlı olarak bakiye yaşam sürelerinin tespit edilmeden yapılan hesaplamanın varsayımsal olduğunu, bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...ZMSS yasaca yapılması zorunlu kılınan bir sorumluluk sigortası türüdür. Bu sebepledir ki, sigorta şirketinin sorumluluğu, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 96/1. maddesinde "zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta tutarından fazla ise, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat talebi, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur" düzenlemesine; aynı maddenin 2. fıkrasında ise "başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin zarar görenlerin birine veya birkaçına kendilerine düşecek olandan daha fazla ödemede bulunan iyiniyetli sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde, diğer zarar görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır" düzenlemesine yer verilmiştir. KTK'nun 96. maddesindeki hükme göre, garameten ödeme ilkesi; bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir. Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı ve poliçe limitini de aşmayacak şekilde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır. Somut olayda; davacı desteğinin yolcusu olduğu ve dava konusu kazayı yapan araç için, davalı ... tarafından zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi düzenlendiği; poliçeye göre ölüm halinde kişi başına teminat limitinin kişi başı 268.000,00 TL.,kaza başı 2.680.000.TL olduğu anlaşılmaktadır. Davaya konu kazada ölen davacı desteği Dilek'in hak sahibi olan tüm yakınlarının talep edebileceği tazminatlardan, davalı sigortacının bu limitle sınırlı olarak sorumlu olacağı açıktır. Buna göre desteğin bir çocuğu, anne ve babasının sağ olduğu anlaşılmaktadır. Ankara 12 Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2014/1215 Esas sayılı dosyasında desteğin ölümünden dolayı anne ve babası, davalı ... şirketine karşı destekten yoksun kalma tazminatı talep etmiştir.Davalı tarafça sunulan dekont ve beyan içeriğine göre mahkemece söz konusu davanın kabulüne karar verilerek sigortaca 65.785,46 tl ve ferilerinin ödenmesi ile neticelenmiştir. Eldeki dosyada ise desteğin çocuğu destekten yoksun kalma tazminatı talep etmektedir. Somut olayda; poliçeye göre ölüm halinde kişi başına teminat limitinin 268.000,00 TL. olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Davaya konu kazada ölen davacılar desteğinin hak sahibi olan tüm yakınlarının talep edebileceği tazminatlardan, davalı sigortacının bu limitle sınırlı olarak sorumlu olacağı açıktır. Bu halde sigortaca anne ve babasına ödenen miktar ve işbu davada talep eden çocuğun payı dikkate alındığında 268.000,00 TL'lik limitin tüketilmediği açıktır.Kaldı ki işbu dosyada yapılan hesaplamada dava dışı anne ve baba payı ayrılarak zarar hesaplanmıştır.Öte yandan davalı sigortaca ödeme yaptığı Ankara 12. Asliye ticaret Mahkemesi’nin 2014/1215 Esas sayılı dosyasında desteğin anne ve babası dışında başkaca bir kişinin hak sahibi olduğu yönünde hiçbir itiraz ileri sürmemiş ve kayıtsız şartsız ilgili dosyaya ödeme yapmıştır.Davalı taraf kaza başı teminat limitinin bittiğini beyan ederek dekontlar sunmuştur. İşbu davanın 24.08.2015 tarihinde açıldığı,dosyaya sunulan dekontlar gözetildiğinde bu davadan sonra açılan davalara ilişkin sigortaca birçok ödemenin yapıldığı ve bu hususun ödeme yapılan davalarda dile getirilmediği , Sigorta şirketinin bu davayı ve açılan diğer tüm davaları bildiği halde diğer dosyaya bildirmemesinde ve o dosyaya limitin tamamının bitirilmesinde kusuru bulunduğundan, iyiniyetli ödeme hali olduğu ve sorumluluktan kurtulduğu kabul edilemeyeceğinden,kaza başı Limitini bu suretle tüketen davalı sigortacının, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 96/2. maddesi gereğince, davacılara karşı da sorumluluktan kurtulabilmesi için öngörülen "başka tazminat taleplerinin olduğunu bilmeme" ve "iyiniyetle ödeme yapma" şeklindeki şartları sağlayamadığı; basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü altında olduğu halde mahkeme kararına dayalı olarak ödeme yaparken garameten paylaştırma ile ödeme yapma konusunda üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmeyen davalının kusurlu eylemi nedeniyle, hak sahibi davacıların tazminat alacaklarının azaltamayacaktır. Buna göre; mahkemece yazılan gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesinde ve düzenlenen aktüerya raporu doğrultusunda dava dışı anne ve babaya pay ayrılarak karar verilmesinde usule aykırılık yoktur...Bu halde, Dosya içeriğine, toplanan delillere, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenle, özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hakiminin objektif, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına ve hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere göre, HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve resen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı..." gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; Bölge Adliye Mahkemesinin müvekkilinin ödemesinin "iyi niyetli ödeme olmadığı" yönündeki gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu kazanın çok ölümlü ve yaralamalı bir kaza olup, müvekkilinin gerek mahkemeler nezdinde açılan davalar, gerekse dava açılmaksızın yapılan hasar başvuruları karşısında toplam 2.680.000,00 TL anapara ödemesi yaparak 2014 yılı zorunlu trafik mali mesuliyet sigorta poliçesi kaza başına teminat limiti olan 2.680.000,00 TL poliçe azami limitini tükettiğini, müvekkilinin poliçeden kaynaklanan tüm yükümlülükleri yerine getirdiğinden 2918 sayılı KTK’nun 96 ıncı maddesinin 2 nci fıkrasında hüküm altına alınan "limitle sınırlı sorumluluk" ilkesi gereğince müvekkili bakımından davanın reddedilmesi gerektiğini, yerel mahkeme kararı ile müvekkilinin 76.557,48 TL ödemeye mahkum edildiğini, anılan yasaya aykırı olarak müvekkilinin poliçe limiti üzerinde bir zararı tazminle sorumlu tutulduğunu, davacı murisi ...'nın anne ve babasının destekten yoksun kalma tazminatı talebi ile Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2014/1215 Esas sayısı ile açmış oldukları davada yapılan bilirkişi incelemesinde davacıların desteği ...'nın anne ve babası dışında bakmakla yükümlü olduğu kimsenin bulunmadığının tespit edildiğini, Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/1215 Esas sayılı dosyasına sunulan 21.07.2015 tarihli bilirkişi raporunda destek payları hesaplanırken müteveffanın bir çocuğu olduğundan bahsedilmediğini, destek paylarının da sadece murisin anne ve babası arasında paylaştırıldığını, müvekkilinin müteveffanın desteğine muhtaç bir çocuğunun olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını, bilirkişi raporu doğrultusunda verilen mahkeme kararı sonucu yapılan ödemenin iyi niyetli olmadığı görüşünün kabul edilemeyeceğini, Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf dilekçesinde ileri sürdükleri itirazları eksik inceleyerek karar verdiğini, istinaf itirazlarından birinin de ödemenin iyi niyetli sayılmaması halinde bile poliçe toplam teminat limiti olan 2.680.000,00 TL'nin zarar görenler arasında 2918 sayılı KTK’nun 96 ncı maddesine göre garameten paylaştırma hesabının yapılarak, bu garame sonucunda tespit edilecek davacı payına düşen miktarın hüküm altına alınması gerektiği yönünde olduğunu, bu itirazlarının değerlendirilmediğini, Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinde de bu itiraza neden itibar edilmediği hususunun değerlendirilmediğini belirterek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalıların maliki, işleteni ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı (ZMSS) oldukları araçların karıştığı kazada davacının desteğinin vefat etmesi sebebiyle talep edilen destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91, 92 ve 96 ncı maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, karar usul ve kanuna uygun olup davalı ...Ş. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı ...Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ...Ş.'ye yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.