Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/5383 E. 2026/2984 K.

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/650 E., 2025/1361 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. Asliye Hukuk (Tüketici) Mahkemesi SAYISI : 2022/172 E., 2023/108 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... Yapı San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 12.05.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde gelen davacı vekili Avukat ... ile davalı ... Yapı San. ve Tic. A.Ş. vekili Avukat ...'in sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; davalı gerçek kişilerle diğer davalı ... Mühendislik Limited Şirketi arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, müvekkilinin kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca davalı ... Mühendislik Limited Şirketine kalan dairelerden birini haricen satın aldığını, ... Mühendislik Limited Şirketi tarafından inşaat başlandığını, mali sorunlar yaşaması nedeniyle inşaatın yarım bırakıldığını, bu nedenle arsa malikleri ile yüklenici şirket ve yüklenici şirketten taşınmaz satın alan kişilerin bir araya gelerek uzlaşma sağladıklarını, bu uzlaşma nedeniyle arsa malikleri ile yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshedildiğini, diğer davalı ... Mühendislik Limited Şirketi ile yeni bir kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, ... Şirketi tarafından inşaatın belli bir seviyeye getirildikten sonra yarım bırakıldığını, arsa malikleriyle yapılan anlaşma uyarınca kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshedildiğini ve diğer davalı şirketle yeni bir sözleşme yapıldığını, diğer davalı şirketin müvekkiline satın almış olduğu taşınmazı vermeye yanaşmadığı gibi parasını da iade etmediğini ileri sürerek; belirsiz alacak davası olarak şimdilik 1.000,00 TL'nin denkleştirici adalet hükümleri doğrultusunda davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiş, bedel artırım dilekçesiyle talebini 15.02.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte toplamda 783.775,00 TL'ye yükseltmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili; müvekkili ile davacı arasında bir hukuki ilişki ve para alışverişinin bulunmadığını, bu nedenle davacının müvekkilinden talepte bulunamayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir. 2. Davalılar ..., ... ve ... vekili; talep edilen alacağa ilişkin olarak müvekkillerinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. 3. Davalı ... Mühendislik Limited Şirketi vekili; müvekkilinin ekonomik zorluklar nedeniyle işi tamamlayamadığını, bu nedenle arsa sahipleri ile yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesinin karşılıklı olarak feshedildiğini, müvekkilince satılan daire paralarının iade edildiğini, sadece bir kaç kişinin ödemesinin yapılamadığını, müvekkilinin sadece kendisi tahsil ettiği paraları ödediğini, diğer davalılar tarafından tahsil edilen paralara ilişkin sorumluluğunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı arsa sahipleri ... ve ... ile davalı ... Mühendislik Ltd. Şti. arasında ... . Noterliğince 20.05.2014 tarihli ... İli ... Mahallesinde bulunan 3 37... ,15,18,19,20,21 parsellerde bulunan arsalara ilişkin olarak kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı, davacı ve davalı ... Mühendislik Ltd. Şti. arasında ... İli ... Mahallesinde bulunan 337 ada, 12,15,18,19,20,21 parselde bulunan A3 blok, 7 ve 9 numaralı bağımsız bölümlere ilişkin olarak 260.000,00 TL bedelli adi yazılı gayrimenkul satış sözleşmesi imzalandığı, davacı tarafın dosyaya sunduğu dekont örneklerinden; 27.05.2014 tarihinde ... Bankası ... Şubesi üzerinden 100.000,00 TL, 06.08.2014 tarihinde ... Bankası ... Şubesi üzerinden 150.000,00 TL olmak üzere toplamda 250.000,00 TL ödemenin davalı ... Mühendislik Ltd. Şti.ne yapıldığı, davalı ... Şirketine 4.800,00 TL Medine ... tarafından şirket yetkilisine ödeme yapıldığı, davacı tarafça dava dışı ...'ün; ... Mühendislik şirketi ile ... İli Merkez İlçesi ... Mahallesi 3 37... parsel C blok 4 Nolu bağımsız bölüm için yaptıkları gayrimenkul satış sözleşmesi nedeni ile ödenen 73.000,00 TL ye karşılık senet verilerek ... Mühendislik şirketinin ibra edildiğine ilişkin olarak ... ... Yapı Tasarım San. Tic. A.Ş (... Yapı A.Ş.)'den senet aldığına dair belgenin dosyaya sunulduğu, davacının davalı ... Mühendislik Ltd. Şti. ile satış sözleşmesi yaptığı; bu sözleşme gereğince davalı şirkete ödediği 250.000,00 TL'yi bu davalıdan talep edebileceği; denkleştirici adalet ilkesi gereğince ödemiş olduğu miktarların; dava konusu taşınmaza ilişkin ifanın imkansızlaştığı gün; bu mümkün değilse dava tarihi itibari ile güncel değerini talep edebileceği; davacı tarafın davalı ... Şirketi ile yaptıkları sözleşmede belirtilen bağımsız bölümün dava dışı 3. kişi adına kayıtlı olduğundan Mahkemece yapılan ödemelerin dava tarihi itibari ile güncel değerinin hesaplattırıldığı; davalı ... Mühendislik Jeoloji Ltd. Şti.ne yapılan 250.000,00 TL ödemenin güncel değerinin dava tarihi itibari ile 783.775,48 TL olduğu, borçlar hukukunda nispilik ilkesi mevcut olup; taraflar arasındaki şahsi ilişkiden kaynaklı alacak borç ilişkisinin tarafları bağlayacağı, davalı ... Şirketinin davalı ... Mühendislik Ltd. Şti. borcundan ya da davalılar ..., ... ve ...'ın sorumlu olmaları için, bu davalılarca borcun üstlenilmesi gerektiği, Mahkemece dinlenilen tanık ... beyanında; "davalı ... Mühendislik Jeoloji İnşaat Elektrik Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti inşaat temelini attıktan sonra inşaatı arsa sahibi bilgisi ile ...'a devrettiğini; davacı tanığı ... ise; "satın aldığı dairenin ... Mühendislik Jeoloji İnşaat Elektrik Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti'nce satılan dava dışı birine satılan daire olduğunu; ... Mühendislik Jeoloji İnşaat Elektrik Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti'ne bu kişinin verdiği 160.000,00 TL parayı ödediğini ve de sonra ... Şirket yetkilisi ...' nın 160.000,00 TL' ye ek 20.000,00 TL istediğini" belirttiği, dolayısı ile davalı ... Mühendislik Ltd. Şti.nin borcuna davalı ... Şirketinin katıldığının dosya kapsamında ispat edildiği, ancak arsa sahipleri ... ve ...'in bu davalıların borcuna katıldığına ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığı, nitekim davacı tanığı ...'nın "arsa sahipleri ile bir anlaşmamız veya sözleşmemiz olmadı", beyanı doğrultusunda anlaşıldığı; davalı ... Yapının borca katılıp katılmadığı hususunda ise dinlenen davacı tanığı ...; "inşaat birden ... yapıya geçti, o dönem şirket adının ... ... olduğunu; ... görevlisinin kendisini aradığını; ... yapı ile anlaştıklarını daire satın alanları dahil etmediklerini; sadece ...' a yapılan ödemeyi geri vereceklerini" belirttiği; yine davacı tanığı ... "...' a yapılan ödemeye ilişkin seneti aldım, para da ... yapı tarafından ödendi" şeklindeki beyanlar dikkate alındığında; davacı tarafın dosyaya sunduğu dava dışı ...'ün ... Mühendislik şirketi ile ... İli Merkez İlçesi ... Mahallesi 3 37... parsel C blok 4 Nolu bağımsız bölüm için yaptıkları gayrimenkul satış sözleşmesi nedeni ile ödenen 73.000,00 TL'ye karşılık senet verilerek ... Mühendislik şirketinin ibra edildiğine ilişkin olarak ... ... Yapı Tasarım San. Tic. A.Ş.den senet aldığına dair belge dikkate alındığında, ... Yapı San. ve Tic. A.Ş.nin de davalı ...'ın dolayısı ile davalı ... Mühendislik şirketinin borcuna katıldıklarına Mahkemece kanaat getirildiği, dolayısı ile davalılar ... Mühendislik Ltd. Şti., ... Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş., davalı ... Mühendislik Ltd. Şti.nin müteselsil sorumluluklarının bulunduğu; davalı arsa sahiplerinin sorumluluğunun bulunmadığı; davalı tarafça her ne kadar 783.775,00 TL üzerinden dava ıslah edilmiş ise de davacı tarafça ... Şirketi için yapılan ödemenin ispat edilemediği; ancak davacının toplamda 783.775,48 TL alacağının olduğu gerekçesiyle; davanın davalılar ... Mühendislik Ltd. Şti.; ...; ... Mühendislik İnşaat Maden Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden kabulü ile 783.775,48 TL' nin (1.000,00 TL'sinin dava tarihinden; 782.775,48 TL'sinin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte) bu davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, davalılar ..., ... ve ... yönünden davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davalı ... Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dinlenen tanık beyanları, davacı yanca dosyaya sunulan senetler, ödeme dekontları ve ibraname doğrultusunda davalı gerçek kişilerle kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapan ... Mühendislik Ltd. Şti., ... Şirketi ve ... Yapı A.Ş. arasında halefiyet ilişkisinin bulunmadığı, her 3 şirketin esasen arsa malikleriyle yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesini devralarak (mevcut yapılar ile birlikte devralıp inşaatı tamamlayarak) birbirinin devamı olacak şekilde hareket ettiği, bu hususun nihayetinde daha önceki şirketlere yapılan ödemelerin davalı ... Yapı A.Ş. tarafından verilen senetlerle ve ibranamelerle tasfiye edilmesi hususuyla da ortaya konulduğu, bu haliyle Mahkemece taraf ve yargı denetimine açık ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporuna istinaden yazılı şekilde karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davalı ... Yapı San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı ... Yapı A.Ş. vekili; müvekkili şirket ile davacı arasında bir sözleşme yapılmadığını, yapılan sözleşmelerin önceki şirketlerin yaptığı taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri olup, müvekkili şirket ile herhangi bir ilişkisi olmadığını, müvekkilinin arsa sahipleri ile noterde düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi yaptığını, herhangi bir tazminat sorumluluğu bulunmadığını, bilirkişi raporunda dosya kapsamında yer alan delillerin değerlendirilmediğini, davacı tarafın iddia ettiği miktarlar üzerinden hesaplamalar yapıldığını ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, harici taşınmaz satış sözleşmesi uyarınca ödenen bedellerin denkleştirici adalet ilkesi uyarınca iadesi istemine ilişkindir. Dava dosyasının incelenmesinde, davalı arsa sahipleri ... ve ... ile davalı ... Mühendislik Ltd. Şti. arasında ... . Noterliğince 20.05.2014 tarihli ... İli ... Mahallesinde bulunan 3 37... ,15,18,19,20,21 parsellerde bulunan arsalara ilişkin olarak kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı, davacı ve davalı ... Mühendislik Ltd. Şti. arasında ... İli ... Mahallesinde bulunan 3 37... ,15,18,19,20,21 parselde bulunan A3 blok 7 ve 9 numaralı bağımsız bölümlere ilişkin olarak 260.000,00 TL bedelli adi yazılı gayrimenkul satış sözleşmesi imzalandığı, davacı tarafın dosyaya sunulan banka dekontlarından, 27.05.2014 tarihinde 100.000,00 TL, 06.08.2014 tarihinde 150.000,00 TL olmak üzere toplamda 250.000,00 TL davalı ... Mühendislik Ltd. Şti.ne ödeme yapıldığı, arsa sahipleri ile davalı ... Mühendislik Ltd. Şti. arasında noterde 03.11.2015 tarihinde fesihname düzenlenediği, davalı arsa sahipleri ile davalı ... Ltd. Şti. arasında noterde 14.01.2016 tarihinde tekrar kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı, davacı ile davalı ... Ltd. Şti. arasında adi yazılı olarak taşınmaz satışı yapıldığı, davalı ... Ltd. Şti.ne 4.800,00 TL ödendiği, davalı arsa sahipleri tarafından davalı ...'a noter marifetiyle 01.06.2018 tarihinde sözleşmenin yerine getirilmesi ile ilgili ihtar çekildiği, 12.02.2020 tarihinde davalı arsa sahipleri ile ... Ltd. Şti. arasında "Fesih beyanının kabulü ve İbraname" başlıklı belge düzenlediği, buna göre kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshedildiği, tarafların karşılıklı birbirlerinden hak ve alacaklarının bulunmadığının belirtildiği, bu arada ... Ltd. Şti. hakkında 07.05.2019 tarihinde kesin konkordato mühleti verildiği, son olarak da inşaatın tamamlanamaması üzerine davalı arsa sahipleri ile ... ... Yapı Tasarım Sanayi ve Tic. A.Ş. (... Ltd. Şti.) arasında noterde 27.01.2020 tarihli dava konusu aynı taşınmaza ilişkin olarak kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı, ancak davacı ile ... ... Yapı ...Şti. arasında herhangi bir satım sözleşmesi bulunmadığı gibi ödemeninde yapılmadığı anlaşılmıştır. Mahkemece dinlenen tanıklar tarafından; davalı üç şirketin farklı şirketler olsa da inşaatı devam ettirdikleri, ... Yapı Şti.nin diğer şirketleri ibra ettiği, bazı daire satın alanlara senet düzenlemek suretiyle diğer şirketlere ödenen bedelin iadesinin yapıldığı beyan edilmiştir. Dava dosyasına sunulan birden fazla dava dışı daire satın alanlarca imzalanan "İbranamedir" başlıklı belgelerle, daire satın alanlar tarafından ... Ltd. Şti.nin, ödenen bedelin iadesi karşılığında, şirketin mali durumunun bozulması nedeniyle ... Yapı A.Ş. tarafından keşide edilen senet karşılığında ibra edildiği görülmüştür. Yukarıdaki açıklamalara göre; her ne kadar davalı arsa sahipleri ile diğer davalı üç şirketin arasında noterde gerçekleştirilen kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde, ayrıca davacının davalı ... ve ... Ltd. Şirketleri ile haricen imzaladığı satış sözleşmelerinde, bu sözleşmelerin birbirinin devamı niteliğinde olduğu hususu belirtilmemişse de, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarından ve dosyaya sunulan ibraname, senet ve senedin ödemesine ilişkin dekontlardan anlaşıldığı üzere, davalı ... Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. (... Yapı A.Ş.)'nin diğer şirketleri, yapılan ödemeler kapsamında ibra ettiği, davacıya karşı diğer şirketlerle birlikte sorumlu olduğu anlaşılmakla, davalı ... Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. (... Yapı A.Ş.) vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, 40.000,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davalı ... Yapı San. ve Tic. A.Ş.den alınıp davacıya verilmesine, Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.