Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/6565 E. 2024/3087 K.

MAHKEMESİ :İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI :2019/2196 Esas, 2022/1309 Karar HÜKÜM :Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ:Manisa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) SAYISI :2018/356 E., 2019/164 K. Taraflar arasındaki el atmanın önlenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı ... San. ve Tic. Ltd. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü. I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılardan ......Ltd. şirketi arasında düzenlenen kredi sözleşmelerinin teminatı olarak 27 kalem makine için 03.04.2013 tarihli ve 10.000.000,00 TL bedelli ticari işletme rehni sözleşmesi düzenlendiğini, davalı borçlunun borcunu ödememesi üzerine Beşiktaş 17. Noterliğinin 05.10.2015 tarih ve 105962 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile 4.044.023,12 TL nakit ve 10.100,00 TL gayrinakit alacaklarının ödenmesinin talep edilmesi üzerine alacağın muaccel hale geldiğini, diğer davalı ...&Bauer Aktiengesellschaft tarafından ticari işletme rehnine konu makinelerden Koenig Bauer AG (KBA) Rapida 205-6+L+T FABC marka/tip makinenin, davalı ... Amb. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile aralarında yapılan mülkiyeti muhafaza kaydı ile satış sözleşmesine dayanılarak İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2015/25221 Esas sayılı dosyası ile menkul malın teslimi talepli takip başlatılarak rehinli menkulün kendilerine teslimini talep ettiklerini, davalı ... Amb. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin takibin iptali için İstanbul 21. İcra Hukuk Mahkemesinin 2015/1035 E. sayılı dosyası ile şikayet davası açılmış ise de davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, ticari işletme rehni sözleşmesi ile rehinli menkul malın Manisa 6. İcra Müdürlüğünün 2015/331 Talimat sayılı dosyasında, ... Amb. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin adresinden sökülerek bilinmeyen bir yere gönderildiğini, söz konusu menkul malın müvekkil davacı bankaya ticari işletme rehni sözleşmesi kapsamında rehinli olduğunu, Torbalı 3. Noterliğinin 03.04.2013 tarih ve 3656 yevmiye numaralı ticari işletme rehininin 10.04.2013 tarihinde Torbalı Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından 44 rehin numarası ile tescil edildiğini, makine üzerinde bankanın hukuken geçerli rehin hakkının bulunduğunu, makinenin sökülerek götürülmesinde davacının muvafakatinin bulunmadığını davalılar arasında düzenenlenen mülkiyeti muhafaza kaydı ile satış sözleşmesinin davalı boçlunun ikametgahında bulunan noterlik tarafından düzenlenmesi ve sicile şerh edilmememesi nedeni ile geçersiz olduğunu, sözleşmedeki mülkiyeti muhafaza kaydının davacı bankaya karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek, anılan sözleşmenin geçersizliğinin tespitini, Ticari İşletme Rehni Kanunu kapsamında rehin hakkı sahibinin korunması amacıyla müdahalenin men'i ile rehinli menkulün eski hale iadesini tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı ...&Bauer Aktiengesellschaft vekili cevap dilekçesinde; yetkili ve görevli mahkemenin İzmir Asliye Ticaret mahkemeleri olduğunu, davalılar arasında 30.01.2013 tarihinde İstanbul 16. Noterliğinin 2013/0150 yevmiye numarası ile düzenleme şeklinde düzenlenen mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış sözleşmesine göre dava konusu makinenin, borç ödeninceye kadar mülkiyeti davalıya ait olmak üzere 3.060.000,00 euro bedelle davalı ...'a satıldığını, sözleşmenin kurulması üzerine diğer davalının ticaret sicil adresinde bulunan noterde tescil ettirildiğini, mülkiyeti muhafaza kaydı ile satış sözleşmesinin yasal geçerlilik şartlarını taşıdığını, davacının iyi niyetli olmadığını, müdahalenin men'i davası açamayacağını, gerek makine gerek ise fatura üzerinde mülkiyeti muhafaza kaydının bulunduğunu, davalı ... Amb. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin sözleşmeden kaynaklı borcunu ödememesi üzerine ihtarname keşide etmek sureti ile malın teslimininin talep edildiğini, teslim edilmemesi üzerine İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 20157331 E. sayılı takip dosyası kapsamında taşınır teslimi istemli takip başlatıldığını, diğer davalı tarafından takibin iptali için İzmir 21. İcra Hukuk Mahkemesi nezdinde şikayet yolu ile dava açıldığını, davacının bu davaya müdahil olduğunu, takip dosyası kapsamında şirket yetkilisinin malın teslimine muvafakat vermesi üzerine Manisa 6. İcra Müdürlüğünün 2015/331 talimat sayılı takip dosyası ile makinenin teslim alındığını, bunun üzerine İcra Hukuk Mahkmesine açılan davanın da konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, bu karardan sonra eldeki davanın açıldığını, davaya konu makine üzerinde haciz kaydının bulunmadığını, davacı ile diğer davalının danışıklı olduğunu, makinenin bedeli ödenmediğinden mülkiyetinin davalıya ait olduğunu, davacının harçtan muaf olmadığını, davacının dava değerini düşürmesinin kısmi feragat anlamına geleceğini savunarak davanın reddini istemiştir. 2.Diğer davalı şirket davaya cevap vermemiş olup, vekili yargılama sırasında davayı kabul etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; her ne kadar davacı tarafından taraflar arasında yapılan mülkiyeti muhafaza kaydı ile satışın geçersiz olduğu ve davaya konu malın mülkiyetinin teslim ile diğer davalı şirkete geçtiği, bu sebeple hukuken geçerli ticari işletme rehni sözleşmesinin bulunduğu ve kendilerinin rehin hakkı sahibi olması nedeni ile davalıların davaya konu makineye müdahalenin men'ini talep etmiş ise de davalılar arasında yapılan mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış sözleşmenin noterde resmi şekilde yapılmış olması ve alıcı olan davalı ... Ltd. Şirketinin sözleşme tarihi itibari ile yerleşim yeri noter siciline kaydedilmiş olması nedeni ile geçerli olduğu, davacının ticari işletme rehni sözleşmesinin ise davalılar arasında yapılan sözleşmenin noterde tescilinden daha sonra yapıldığı, bu sebeple davalının mülkiyeti muhafaza kaydı ile satışı kapsamındaki sözleşme nedeni ile icra takibi yapmasının ve mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış sözleşmesine istinaden haczetmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; makine üzerinde davacı bankanın hukuken geçerli rehin hakkı bulunduğunu, yargılama sırasında makinenin yurt dışına çıkartılarak başkaca bir alıcıya satılarak teslim edildiğini, davalının malik sıfatının sona ermesi davanın konusuz kalması hususunun değerlendirlmediğini, ön inceleme duruşması yapılmadan dava değerinin düşürülmesinin feragat anlamanına gelmeyeceğini, bu miktar yönünden vekalet ücretine hak kazanılamayacağını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 2.Davalı ... Amb. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; son duruşmadan önce dava dosyasına usulüne uygun vekaletname ibraz edilerek son duruşmaya katıldığını, mahkemece davanın reddine karar verildiği halde karşı vekalet ücretinin tamamının diğer davalı lehine hükmedildiğini, müvekkili lehine de vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 3.Davalı ...&Bauer Aktiengesellschaft vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesi ile 4.054.123,12.TL olarak gösterilen dava değerinin 13.01.2016 tarihli dilekçe ile 2.501.117,32 TL olarak düzeltiğini, dava açıldıktan sonra dava değerinin düşürülmesinin mümkün olmadığını, bunun kısmi feragat niteliğinde olduğunu, davacının davasının müdahalenin önlenmesi istemine ilişkin olup dava dilekçesinde belirtilen değer veya davaya konu şeyin değeri üzerinden hesaplanacak bedel üzerinden vekalet ücretinin hesaplanması gerektiğini, sonradan bildirilen değerin dava değeri olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, dava konusu şeyin değerinin tespit edilememesi halinde davacının dava dilekçesindeki değeri üzerinden karar verileceğini, davacının azalan alacağı kadar davasından feragat ettiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının, davalı ... Ltd. Şti.'nin borçlarını ödememesi üzerine 05.10.2015 tarihli ihtarname ile alacağın muaccel hale geldiğini ileri sürmüş ise de makinenin teslimi amacıyla davalı ...&Bauer Aktiengesellschaft tarafından yapılan takip tarihi itibariyle makine üzerinde kesinleşmiş bir haciz kaydının bulunmadığı, takip nedeni ile her ne kadar davalı ... Ltd. Şti. tarafından şikayet yoluna başvurulmuş ise de davalı yetkilisinin teslime muvafakat etmesi üzerine makinenin davalıya teslim edilmesi nedeniyle şikayet davasının konusuz kaldığı, mülkiyeti muhafaza kaydı ile davalı ... şirketine satışı yapılan makinenin ancak satış bedelinin tamamının ödenmesinden sonra adı geçen şirketin malın sahibi olabileceği, makinenin bedelinin ödendiğinin ispat külfetinin de alıcı davalı üzerinde olduğu, mülkiyetin saklı tutulması kaydıyla düzenlenen sözleşmede yazılı bakiye satış bedelinin ödendiğinin ve alıcı davalının bu suretle mülkiyeti iktisap ettiğinin iddia ve ispat edilemediği, bu itibarla, davacının dayandığı ticari işletme rehin sözleşmesinden önce resmi şekle uygun olarak düzenlenen ve sicile tescil edilen sözleşme ile makine üzerindeki mülkiyet hakkını saklı tutan davalı ...&Bauer Aktiengesellschaft'ın, bu hakka dayalı olarak sözleşmeye konu makinenin teslimini istemesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, rehin hakkı sahibi davacının, mülkiyet hakkını elinde bulunduran davalıya karşı sonradan edindiği bu hakkını ileri süremeyeceği, dava dilekçesinde gösterilen değerin sonradan düşürülmesinin kısmi feragat niteliğinde olduğu, davanın reddi nedeniyle davalı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 2.501.117,32 TL üzerinden belirlenmesinde ve son celse vekaletname ibraz edip zorunlu dava arkadaşı olması nedeniyle sonuca etkili olmasa da davayı kabul beyanında bulunan davalı ... Ltd. Şti. lehine vekalet ücreti takdir edilmemesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, makineyi geri aldığı tarihte hukuken korunan bir hakka dayanan davalının, sonradan makineyi başkasına satıp teslim etmiş olmasının davanın esasına da bir etkisinin bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu makine üzerinde bankanın hukuken geçerli bir rehin hakkının bulunduğunu, bu makinenin fabrikadan çıkarılmasına onay vermediklerini, davalıya makinenin bulunduğu yeri bildirmesi için 7 günlük kesin süre verildiğini, davalı yanca makinenin üçüncü kişiye satıldığı belirtildiği halde davalının teslim sonrasında malik sıfatının kalıp kalmadığının mahkemece incelenmediğini, yine davanın konusunun kalıp kalmadığının değerlendirilmediğini, vekalet ücretinin maktu olarak hesaplanması gerektiğini, makinenin yerinin bildirilmemesi nedeni ile davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, 12 parça faturanın üzerinde mülkiyeti muhafaza kaydının yer almadığını, müvekkilinin iyiniyetli olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı ... Amb. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verildiği halde yalnızca diğer davalı lehine vekalet ücretine hükmedildiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ticari işletme rehni kapsamında mülkiyeti muhafaza kayıtlı satış sözleşmesine dayalı müdahalenin men'i ile rehinli menkulün eski hale iadesi istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekili ve davalı ... San. ve Tic Ltd. Şti. vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere ayrı ayrı yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.