Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/9071 E. 2026/2568 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/387 E., 2025/1083 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 16. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/258 E., 2024/409 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 17.11.1989-30.11.2017 tarihleri arasında kesintisiz ve tam süreyle davalı işveren şirkette hizmet akdiyle çalıştığını, şoför olarak başladığını, daha sonra yükselerek eski adı formen olarak bilinen işçi yöneticisi ve denetleyici görevi ile uzun yıllar aralıksız olarak çalıştığını, sigortalı bildirimlerinin eksik yapıldığını, sürekli işten çıkış-giriş gösterildiğini, primlerinin eksik ödendiğini, çalışırken 2008 yılında emekliliğe hak kazandığını, emekliliğe müracaatından 02.12.2016 tarihine kadar 8 sene boyunca sosyal güvenlik destek priminin de ödenmediğini, 17.11.1989-30.11.2017 tarihleri arasında çalışmasına rağmen, 02.12.2016 tarihinde giriş kaydı gösterilerek, 30.11.2017 tarihinde iş akdinin bildirimsiz haksız yere tek taraflı olarak feshedildiğini, iş aktinin feshedildiği tarihte ücretinin net 5.000,00 TL olduğunu, ücretlerinin her yıl 100-200 TL arasında artırıldığını, sigortasının yatırıldığını düşünürken, işçi alacağı için Ankara 43. İş Mahkemesi'nin 2019/487 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını belirterek davacının 17.11.1989 tarihinden 30.11.2017 tarihine kadar aralıksız ve tam süre ile aylık 5.000,00 TL net ücretle hizmet aktiyle çalıştığının tespitine, Kuruma bildirilen fakat primleri yatırılmamış ya da eksik yatırılmış olan çalışmalarının tespitini talep etmiştir. II. CEVAP 1-Davalı Şirket vekili cevap dilekçesinde; davacı taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacının iddiasının doğru olmadığını, çalıştığı tarihlerin ...’ya bildirilen tarihlerle sınırlı olduğunu, bu tarihler dışında herhangi bir çalışmasının bulunmadığını, çalıştığı süre boyunca şoför olarak çalıştığını, 2008 yılında emekli olduktan sonra 8 sene boyunca ... primi ödenmeden çalıştırıldığı iddiasının da gerçeği yansıtmadığını, tekrar işe girişi ...’ya bildirinceye kadar müvekkili şirkette çalışmadığını, davacının 2017 Ekim-Kasım bordrolarından da anlaşılacağı üzere en son aylık ücretinin net 1.435,17 TL olduğunu, 5.000,00 TL ücret almasının yaptığı iş gözetilerek hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. 2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile 1.a) Davacının davalıya ait iş yerlerinde sigortalı bildirildiği süreler haricinde 01.10.1990-01.10.1990, 03.03.1991-09.05.1991, 01.05.1994-31.08.1994, 01.01.1995-10.06.1995, 01.10.1995-01.10.1995, 01.12.1996-31.12.1996, 01.10.2000-11.10.2000, 25.10.2001-05.06.2002, 01.09.2002-30.04.2003, 04.12.2003-22.01.2004, 07.05.2005-16.05.2005, 10.02.2006-15.02.2006, 31.01.2008-01.12.2016 tarihleri arasında tam zamanlı olarak kesintisiz 5510 sayılı Kanun kapsamında hizmet akdine tabi çalıştığının tespitine, davacının 01.11.2003-03.12.2003 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti talebi ispat olunamadığından reddine, 1.b) Davacının davalı iş yerinden bildirilen prime esas kazançlarının; Temmuz 2016-Ağustos 2016-Eylül 2016-Ekim 2016-Kasım 2016 dönemlerinde 6.993,89 TL; Aralık 2016 döneminde 5.346,89 TL; Ocak 2017- Şubat 2017- Mart 2017-Nisan 2017-Mayıs 2017- Haziran 2017- Temmuz 2017- Ağustos 2017- Eylül 2017 - Ekim 2017 - Kasım 2017 dönemlerinde 5.216,39 TL Kuruma eksik bildirildiğinin tespitine, davacının prime esas kazanca ilişkin fazlaya ilişkin talepleri ispat olunamadığından reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... ve davalı Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1-Davalı vekili temyiz dilekçesinde; iddianın yazılı delille ispatlanması gerektiğini, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu beyan etmektedir. 2-Fer'i müdahil Kurum vekili; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, prime esas kazancın tespiti yönünden Kuruma başvurunun dava şartı olduğunu, yazılı delille iddianın ispatlanamadığını beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının 17.11.1989-30.11.2017 tarihleri arasında aylık 5.000,00 TL net ücretle davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ... ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

2. İnceleme konusu eldeki davada, davacı 17.11.1989-30.11.2017 tarihleri arasında aylık 5.000,00 TL ücretle davalı şirkette önce şoför olarak, daha sonra formen olarak uzun yıllar aralıksız olarak çalıştığının tespitini talep ettiği, söz konusu çalışma iddiası hakkında mahkemece dosyaya ibraz olunan banka kayıtları ve sevk irsaliyeleri ile tanık beyanları değerlendirilerek davacının davalı Şirket iş yerinden yapılan bildirimlerin aralarında bulunan süreler yönünden davalı şirkete ait hangi sicilde kayıtlı iş yerinde çalıştığı belirtilmeden davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir. 3. Somut olayda, davacının hizmet döküm cetveline göre davalı şirkete ait ... sicil numaralı iş yerinde 17.11.1989-30.09.1990 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 02.09.1990 -1991/1. dönem arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 10.05.1991-30.04.19 94... .09.1994-31.12.1994 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 1995/2. dönem ile 30.09.1995 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 02.10.1995-30.11.1996 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 1997/1. dönem ile 1997/2. dönemlerinde, ... sicil numaralı iş yerinde 01.09.1997-30.09.2000 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 12.10.2000-24.10.2001 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 06.06.2002-2002/2. dönem arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 01.05.2003-31.10.2003 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 23.01.2004-11.01.2005 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 12.01.2005- tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 17.05.2005-01.12.2005 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 01.12.2005-09.02.2006 tarihleri arasında, ... sicil numaralı iş yerinde 16.02.2006-29.06.2006 tarihleri arasında, bu tarihten sonra 30.01.2008 tarihine kadar davalı şirkete ait değişik sicilde kayıtlı iş yerlerinden bildirimlerinin yapıldığı, 23.01.2008-30.01.2008 tarihleri arasında davalı şirketin ... sicil numaralı iş yerinden bildirimi yapıldıktan sonra, bu defa 02.12.2016-30.11.2017 tarihleri arasında davalı şirkete ait ... sicil sayılı iş yerinden sosyal güvenlik destek primine tabi olarak bildirimlerinin yapıldığı, davacının 01.02.2008 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B-b maddesi uyarınca yaşlılık aylığı aldığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda davacının görevi ve bildirilen iş yerlerinin mahiyetinin inşaat işi olduğu, bu durumun kesintili çalışmaya karine olabileceği gözetilerek Mahkemece; davacının bildirimlerinin yapıldığı her bir iş yerinin sicil kayıtları getirtilerek kanun kapsamında oldukları dönemler belirlenmeli, davalı şirketin üstlendiği inşaat işleri arasında davacının çalışıp çalışmadığı, çalışmışsa hangi iş yerinde hangi işleri yaptığı araştırılmalı ve çalışma iddiası hakkında toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konulmalıdır. Diğer taraftan 01.02.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan davacının bir kısım uyuşmazlık konusu dönem yönünden sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma hakkı bulunduğu sabittir. Ancak davacının talebinin açık ve belirgin olmadığı anlaşılmakla; Mahkemece davacının yaşlılık aylığı bağlanan dönem yönünden talebi net bir şekilde açıklattırılmalı, isteminin, 506 sayılı Kanun’un 63/A maddesi kapsamında yaşlılık aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışma tespiti mi yoksa 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti mi olduğu hususu aydınlatılmalıdır. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgili davalıya iadesine, 04.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.