Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/8710 E. 2025/15327 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/558 E., 2025/739 K. İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2023/349 E., 2024/119 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işverene ait ... Mah. ... Mevki ... caddesi no:10 ... adresinde ...... Market unvanlı işyerinde; inşaat malzemeleri, çelik ve ahşap kapı satışı ve montaj kurulum işleri yapmakta olduğunu, müvekkilinin ... ... Üniversitesi öğrencisi olduğunu ve 2017 yılı Haziran ayında okuldan mezun olduğunu, ekonomik sıkıntı çektiğini bilen komşusu ... isimli arkadaşının “...ve ... Market” inde çelik ve ahşap kapı montaj kurulum işlerinde çalıştığını ve işyerine bu işlerde çalışacak işçi aradıklarını beyan etmesi üzerine; ... isimli arkadaşı ile ...ve ... Markete gittiklerini ve ... burada işveren temsilcisi ...ile tanıştırdığını, ...' ın müvekkiline; çelik ve ahşap kapı montaj kurulum işlerinde günlük 70.00 TL çalışacak eleman aradıklarını ilettiğini, müvekkilinin de çektiği ekonomik sıkıntı nedeniyle işin mahiyetini bilmediği halde iş teklifini kabul ettiğini, iş kazasının yaşandığı olay günü 08.09.2017 tarihinde ... marka komyonete 4 adet Çelik Kapı yüklediklerini, işveren vekili ...'ın kullandığı ... marka komyonet ile ... Mahallesi 1021. Sokak ... çıkmazı No:18'deki ...'e ait ... apartmanına götürüldüğünü, kapıları kamyonetten indirdikten sonra aynı araçla ...'ın gittiğini, ... isimli ustanın binanın giriş kattında bulunan dairelerin, çelik kapı kasalarını büyük spiralle ayarlarken müvekkilinin 11:30-12:00 saatleri sırasında binanın 4. katında takılı bulunan, eski ahşap kapıları sökmek için yukarı çıktığını, işe başladıktan sonra kullanmış olduğu spiralin kontrolünden çıkarak spiralin çelik dişlerinin sol koluna isabet ettiğini, müvekkilinin sol kolunun pazı kısmını kestiğini ve kolundan kanlar fışkırmaya başladığını, müvekkilinin acı ile elinde tuttuğu spirali elinden attığını ve 4. kattan ...'ın çalıştığı giriş kata doğru "abi yetiş kolum kesildi" diyerek bağırarak giriş kata kadar indiğini, olay yerindeki binanın 1. katında oturan açık kimliğini bilmediği bayanlar ve ...'ın ilk müdahale olarak bez yardımıyla kesilmiş kanayan kolunu bağlayarak kan akışını yavaşlattıklarını, 112 acil servisi arayarak ambulans çağırdıklarını, gelen sağlık ekiplerince ... Üniversitesi Hastanesi acil servisine kaldırıldığını, acil serviste yapılan müdahalenin ardından ilgili hekimler tarafından ameliyata alındığını, ameliyatta sol kolundaki kaslarının, sinir ve tendomlarının kesildiğini, bu kesilen kaslarının, sinir ve tendomların bulunduğu yere iç atel konularak tamir edildikten sonra 20 cm büyüklüğündeki kesik deri üstünden 38 tane dikiş atılarak kapatıldığını, 09.09.2017 tarihinde taburcu edildiğini, ... Üniversitesi Hastanesinden 45 günlük rapor verildiğini beyanla müvekkilininin davalı işverene ait işyerinde 08.09.2017 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... 'ın normal şartlarda satış yapan mağaza türü bir işletme olduğunu, ancak müşterilerinden montaj talebi geldiğinde, birim fiyat üzerinden götürü iş sözleşmesi ile anlaştığı ... isimli kişiye yaptırdığını, dava dilekçesinde, ... ....'ın çalışanı ...'ın işveren vekili gibi sıfatlarla ifade edildiğini, bahse konu kişinin pazarlamacı olalak çalışan biri olduğunu, ...'ın işyerinin bütününü sevk idare eden kişi olmadığı gibi işçiyi işe alma ve işten çıkartma yetkisi olan kişi olmadığını, dolayısı ile bir iş ilişkisinin varlığından söz edilecekse dahi, davacının işvereninin ... olduğunu, davacının dilekçesinde Asıl İşveren sıfatı yüklenmeye çalışılan müvekkilinin işi anahtar teslimi şeklinde ...'a verdiği için üst-alt işverenlikten bahsedilemeyeceğini, müvekkilinin yapılacak işte hiçbir şeye karışmadığını, sözleşme konusu işin malzemesi, ekipmanı ve işçiliği ile ... tarafından yerine getirilmekte olduğunu, dolayısı ile müvekkilinin sözleşme konusu iş için işçilik yada malzeme gibi katkısı ya da bağının olmadığını, kaldı ki müvekkili işverenliğin İş Sağlığı ve Güvenliği hususlarında mevzuatın bütün yükümlülüklerini harfiyen yerine getirmekte olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle: müvekkili Kurumca ...... sicil sayılı dosyada işlem gören ...-... unvanlı işyeri dosyasında yapılan tetkik sonucunda, davacı ... tarafından işbu davaya ait ünitelerinde herhangi bir muamele safhası tespit edilemediğini, bu nedenle davaya ilişkin açıklamalı bir beyanlarının olamayacağı gibi davaya konu olayın bir iş kazası olarak nitelendirilemez konumda olduğundan davanın reddi gerektiğini, müvekkili Kuruma karşı açılan bu davada husumet yönünden de itirazlarının mevcut olduğunu, ayrıca dosyaya ilişkin zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne; davacının 08.09.2017 tarihinde davalı işverene ait iş yerinde geçirdiği kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı işveren ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "Davaya konu olay, 08.09.2017 tarihinde dava dışı ...'e ait evin çelik kapılarının montajı sırasında davacının eski ahşap kapıları spiral ile sökmeye çalıştığı sırada spiralin kontrolünü kaybetmesi ile sol kolundan yaralanma şeklinde meydana gelmiştir. Davalı taraf, davacının dava dışı ...'ın çalışanı olduğunu, montaj işini bu dava dışı kişinin anahtar teslim üstlendiğini savunmuştur. Kurum denetmeni raporunda davacının sigorta tescilinin bulunmadığı, iddiada ısrarcı olunması halinde mahkemeye müracaat edilmesi gerektiğinin belirtildiği, olay nedeniyle 15.12.2017 tarihinde Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, dava dışı ...'nın, davalının satışını yaptığı kapıların montajını yaptığı, bu kapsamda ücretini müşteriden değil davalıdan montaj başına aldığı ve kaza yerine de davalıya ait araçla gittikleri anlaşılmakla, husumet ve olayın iş kazası olduğuna ilişkin hükmün dosyadaki yazılara, Dairemizce de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri a)Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle, Davacı ...'e ilişkin olarak işbu davaya ait Kurumda herhangi bir muamele safhası tespit edilemediğini, davanın bir iş kazası olarak nitelendirilemeyeceğini, davanın reddi gerektiğini, husumet ve zamanaşımı yönünden de itirazlarının bulunduğunu, davacı ile davalı arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, kazanın işveren tarafından verilen işin yürütümü sırasında meydana gelmediğini ileri sürerek kararın bozulması gerektiğini ileri sürmüştür. b)Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; 1.İşverenin normal koşullarda montaj hizmeti bulunmadığını, ancak bazı satışlarında talep üzerine montaj işini, götürü iş sözleşmesi ile ...'a anahtar teslim niteliğindeki bir sözleşme ile yaptırdığını, ...'ın, vergi mükellefi olup müvekkili bünyesinde çalışmadığını, müvekkili ile ... arasında asıl-alt işverenlik bağı da bulunmadığını, 2.Husumetin yanlış kişiye yönlendirildiğini, davacı işçinin işvereninin müvekkili değil, dava dışı ... olduğunu, Mahkemesince dosya kapsamındaki belgeler, sözleşmeler ve ... ile diğer tanık beyanlarına rağmen husumete ilişkin itirazlarının değerlendirmediğini, 3.Olayın iş kazası olarak adlandırılamayacağını, davacının da ikrar ettiği üzere davacının ...'a yardım amaçlı ilgili yere gittiğini, davacının müvekkili ile bir bağı bulunmadığını, ... bünyesinde de daimi bir çalışan olmadığını, komşusu olduğu için ara sıra yardıma gittiğinin dosya kapsamında görüldüğünü, 4.Davacı kendi işi olmadığı halde hiç kimseden talimat almadan kendi kararı ile spirali çalıştırdığını, asli sorumlu kişinin davacı olduğunu, kararın eksik inceleme neticesinde oluşturulduğunu, rapora olan itirazlar ve yargılama aşamasında dinlenen tanık beyanlarının mahkemece dikkate alınmadığını, 5.Mahkemenin kararının eksik inceleme neticesinde oluşturulduğunu, ...'ın dava dışında kaldığını, bu yönde yerel mahkemenin gerekli araştırmaları yapmadığını, 6.İlk Derece Mahkemesinin gerekçe olarak gösterdiği hususların bilirkişi raporuna atıftan ibaret olduğunu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun eksik inceleme neticesinde hazırlandığını, rapora olan itirazlarının ve yargılama aşamasında dinlenen tanık beyanlarının mahkemece dikkate alınmadığını, kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, iş kazasının tespiti istemine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Eldeki davaya konu olayın meydana geldiği tarih itibari ile davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu olup Kanun'un 13. maddesinde iş kazası; "a) Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada, b)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, c)Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d)Bu Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e)Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır." şeklinde belirlenmiştir. 3.İnceleme konusu eldeki davada, 08.09.2017 tarihinde dava dışı ...'e ait evin çelik kapılarının montajı sırasında davacının eski ahşap kapıları spiral ile sökmeye çalıştığı sırada spiralin kontrolünü kaybetmesi ile sol kolundan yaralanma şeklinde meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespiti talep edilmiş; Mahkemece davacının ... 'a ait ... Market'te çalıştığı sırada, 08.09.2017 tarihinde meydana gelen kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmiş ise de verilen karar eksik incelemeye dayalıdır. 4. Dosya kapsamında, dava dışı ... ile ... Mob. Dek. Ltd. Şti. arasında "anahtar teslim çelik kapı montajına" ilişkin sözleşme yapıldığı, sözleşmenin sadece ... tarafından imzalanmış olup dava dışı şirketin kaşesinin bulunduğu; diğer taraftan, ...'ın vergi kaydında 01.02.2017-25.01.2018 tarihleri arasında basit usulde mükellef olduğu ve iştigal konusunun "Herhangi bir malzemeden yapılan kapı ve pencere kasaları,kapılar,pencereler,kepenkler,panjurlar,garaj kapıları ve benzerlerinin montajı" olarak belirtildiği; yine davaya konu olay sonrasında ...'ın kolluğa ifadesinde, 2017 yılından beri ... Market işyerinin almış olduğu inşaat işlerini yaptığı, montaj elemanı olarak çalıştığı ancak çelik kapı takmaya giderken herhangi bir iş sözleşmesi yapmadan montaja gittiğini, 31.07.2017 tarihinden itibaren davacı ile birlikte çelik kapı takmaya gittiklerini beyan ettiği; ...'ın yargılama sırasında Mahkemece alınan beyanında ise ... taşeronu olarak davacı ile birlikte çalıştığını ifade ettiği anlaşılmakla, Mahkemece bu sözleşme incelenerek ve tanıklar bu konuda yeniden dinlenmek suretiyle dava dışı ... ile davalı arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı irdelenerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 3.Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.